حسن معاشرت:
- پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله با بردگان هم غذا مى شد، بر زمین مى نشست ، بدون اینکه خجالت بکشد
- هنگام مصافحه دست خود را نمى کشید تا طرف دست خود را بکشد
- به هر کسى مى رسید سلام مى کرد، چه توانگر و چه درویش ، چه
کوچک و چه بزرگ ، و اگر به مهمانى و خوردن چیزى دعوت مى شد، آن را کوچک نمى
شمرد، هر چند خرمایى پوسیده باشد
- ... و مخارج زندگى آن حضرت سبک ، داراى طبع بزرگ و خوش معاشرت و خوشرو بود
- بدون اینکه بخندد، همیشه تبسمى بر لب داشت
- و بدون اینکه چهره اش در هم کشیده باشد، اندوهگین به نظر مى رسید
- بدون اینکه از خود ذلتى نشان دهد، همواره متواضع بود
- بدون اینکه اسراف بورزد، سخى بود، دل نازک و با همه مسلمانان مهربان بود.(سنن النبى ، ص 41، ح 52، از ارشادالقلوب .)
شیوه معاشرت:
- او همواره خوشرو و خوشخو و فروتن بود.
- خشن و تندخو و فحاش و عیبجو نبود.
- کسى را بیش از استحقاق ، مدح نمى کرد.
- از چیزى که مطلوب و خوشایندش نبود، چشم پوشى و تغافل مى کرد.
- طورى رفتار مى نمود که مردم نه از او ماءیوس مى شدند و نه ناامید.
- خود را از سه خصلت بازداشته بود: جدال ، پرحرفى ، و گفتن مطالب بى فایده .
- درباره مردم هم از سه کار پرهیز مى کرد: هرگز کسى را سرزنش
نمى کرد و از او عیب نمى گرفت ، در جستجوى لغزشها و عیبهاى مردم نبود. جز
در جایى که امید ثواب داشت ، سخن نمى گفت . (بحارالانوار، ج 16، ص 152)
جواب سلام دادن:
مردى به رسول خدا صلى الله علیه و آله (السلام علیک ) گفت ، حضرت در
جواب فرمودند: (و علیک السلام و رحمة الله ). دیگرى آمد و گفت : (السلام
علیک و رحمة الله و برکاته ). سومى آمد و عرض کرد: (السلام علیک و رحمة
الله و برکاته ). حضرت فرمودند: (علیک ). آن مرد عرض کرد: جواب مرا کم
فرمودى ، مگر دستور خداى تعالى نیست ، و اگر به شما درود گفتند به بهترین
وجه پاسخ دهید؟ حضرت فرمودند: تو براى من جاى پاسخ بهتر گفتن باقى نگذاشتى ،
ناگزیر من همانند سلام تو جواب گفتم . (تفسیر المیزان ج 5، ص 33 به نقل از
تفسیر صافى .)
اهمیت صله رحم:
- مردى خدمت پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله آمد و عرض کرد:یا رسول
الله ! فامیل من تصمیم گرفته اند بر من حمله کنند و از من ببرند و دشنامم
دهند، آیا من حق دارم آنها را ترک گویم ؟
- فرمودند:در آن صورت خداوند همه شما را ترک مى کند.
- فرمودند:
بپیوند با هر که از تو ببرد، و عطا کن به هر که محرومت کند، و در گذر از
هر که به تو ستم نماید، زیرا چون چنین کنى ، خدا تو را بر آنها یارى دهد. (اصول کافى ، ج 3، ص 221، ح 2.محجة البیضاء، ج 3، ص 430).
آداب دیدار:
- مردى به خانه رسول خدا صلى الله علیه و آله آمد و درخواست دیدار
نمود، هنگامى که پیامبر صلى الله علیه و آله خواست از خانه خارج شود و به
دیدار آن مرد برود، جلو آینه یا ظرف بزرگى از آب داخل اتاق ایستاد و سر و
صورت خود را مرتب کرد.
- عایشه از دیدن این کار تعجب کرد. پس از بازگشت آن حضرت پرسید: یا رسول
الله ، چرا هنگام رفتن در برابر ظرف آب ایستادى و موها و سر و صورت خود را
مرتب کردى ؟
- فرمود: اى عایشه ، خداوند دوست دارد، هنگامى که مسلمانى براى دیدار برادرش مى رود، خود را براى دیدار او بیاراید!!(با ترتیب مکتبى آشنا شویم ، 113.)
دیدار مومن:
از انس بن مالک نقل شده که گفت : رسول اکرم صلى الله علیه و آله چنان
بود که هرگاه یکى از برادران مؤ من خود را به مدت سه روز نمى دید. از حال
او جویا مى شد.
- چنانچه به مسافرت رفته بود. در حقش دعا مى فرمود.
- اگر در وطن حضور داست ، به دیدارش مى رفت .
- و هرگاه ، خبر بیماریش را مى شنید، از وى عیادت مى کرد. (بحارالانوار، ج 16، ص 223 و اخلاق النبى ، ص 74.)
دعا در حق میزبان:
- جابربن عبدالله گفت : ابوالهیثم غذایى پخت و رسول خدا صلى الله
علیه و آله و یارانش را به خوردن آن دعوت کرد و چون اصحاب از خوردن غذا
فارغ گشتند.
- رسول خدا صلى الله علیه و آله به یارانش فرمود: به برادر میزبانتان ثواب برسانید.
- عرض کردند: ثواب رسانیدن به او چگونه است ؟
- فرمودند: هنگامى
که کسانى به خانه مردى داخل شدند و غذایش را خورده و نوشیدنى هایش نوشیده
شد و براى او دعاى خیر کردند. همین کار موجب ثواب رسانیدن به او خواهد شد.(جامع الاصول من احادیث الرسول ، ج 5، ص 101.)
منبع: یکصد و بیست درس زندگى از سیره حضرت محمد (ص )،حمید رضا کفاش