شرح نامه 31 نهج البلاغه: یگانگى خداى تعالى

"وَاعْلَمْ یَا بُنَیَّ أَنَّهُ لَوْ کَانَ لِرَبِّکَ شَرِیکٌ لَأَتَتْکَ رُسُلُهُ وَ لَرَأَیْتَ آثَارَ مُلْکِهِ وَ سُلْطَانِهِ وَ لَعَرَفْتَ أَفْعَالَهُ وَ صِفَاتِهِ".
'بدان اى فرزند من! که اگر براى پروردگار تو شریکى بود هر آینه رسولان او به سوى تو مى آمدند و آثار ملک و نشانه هاى سلطنت و اقتدار او را میدیدى و افعال و صفات او را مى شناختى'.

اگر غیر از خدا متعال خداى دیگرى بود، پس آثار خلقت و قدرت او باید ارائه شود. و نیز اگر خداى دیگرى بود، پیامبران او که صاحبان دین و معجزه باشند کجا هستند؟ پس چون نه آثار آفرینش دارد و نه پیامبرانى، بنابراین خداى دیگرى نیست.

در این عبارت به برهانى قوى و متین از براهین توحید، اشاره می کنند و آن این است که ما مى دانیم خداى جهانیان رسولانى دارد. آنان صد و بیست و چهار هزار پیغمبرند که هر کدام از آنان از خداى واحد سخن مى گفتند و ملتها را بسوى او فرامى خواندند. و از سوى دیگر، آثار عظمت و اقتدار آن خدا همه جا را فرا گرفته و ما با دیده ى خود، قدرت نمائیهاى او را از نزدیک مشاهده مى کنیم.
اگر خداى دیگرى نیز بود مى بایست در هر دو ناحیه و در هر دو جبهه با آن خدا برابرى کند؛ هم رسولان او مبعوث گردند و ملتها را به سوى او دعوت کرده و هم باید آثار خلقت و قدرت او را مشاهده مى کردیم.

آرى قرآن کریم در باب توحید بدین گونه استدلال می کند که 'لَو کانَ فیهِما آلهَةٌ إلّا اللهُ لَفَسَدَتا': اگر در آسمان و زمین خدایانى بودند غیر از خدای متعال، هر آینه جهان به فساد و تباهى کشیده شده و نظام عالم متلاشى می گردید.(انبیاء، 22)
و امام على علیه السلام بدین نحو: که ما مى دانیم این جهان آفریده شده ى دست تواناى خداوند است. اکنون اگر خداى دیگرى بود، پس آثار خلقت او باید ارائه شود. و نیز ما مى دانیم که آن خداى یگانه، پیامبرانى دارد و همه ى این گروه کثیر صد و بیست و چهار هزار نفرى از آن خداى واحد سخن گفتند. پس اگر خداى دیگرى هست، پیامبران او که صاحبان معجزه و عناصر تقوى و ایمان باشند کجایند؟ و چون نه آثار آفرینش دارد و نه پیامبرانى، بنابراین خداى دیگرى نیست.
__________________________
منبع: به سوى مدینه فاضله، على کریمى جهرمى