علی (ع) درکتب اهل سنت: سوگند آدم (ع) به نام علی (ع)

[سیوطى در الدّر المنثور] ذیل تفسیر آیه شریفه‏ فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ کَلِماتٍ‏ در سوره بقره (آیه 37) اظهار داشته است:

«ابن نجّار» از «ابن عباس» روایت کرده است که از رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله پرسیدم: کلماتى را که حضرت پروردگار، به حضرت آدم علیه السّلام تلقین کرد و در نتیجه آنها، توبه حضرت آدم علیه السّلام را پذیرفت، چگونه کلماتى بوده است؟ رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله در پاسخ فرمود: حضرت آدم علیه السّلام در ضمن درخواست توبه، خدا را به حقیقت محمد و على و فاطمه و حسن و حسین علیهم السّلام سوگند داد و در این هنگام خداى تعالى توبه او را پذیرفت؛ بنابر این اسامى پنج تن، کلماتى بوده است که خداى تعالى به حضرت آدم تلقین فرموده و توبه‏اش را پذیرفته است.

[کنز العمال 1/ 234] حضرت على علیه السّلام گفت:

از رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله پرسیدم:مقصود این آیه چیست؟ که خدا مى فرماید: فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ کَلِماتٍ‏ رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله در پاسخ فرمود: خداى تعالى آدم را در هند، و «حوّا» را در جدّه، و «ابلیس» را در میسان‏ «1» و مار را، در اصفهان فرود آورد و در آن هنگام، مار، داراى چهار پا مانند پاهاى شتر بود، در تعقیب آن، حضرت آدم علیه السّلام مدت صد سال، بمناسبت خطائى که از وى سرزده بود، گریست. خداى بخشنده، «جبرئیل» را بر او نازل کرد. و پیام خداوند متعال را به این شرح، به حضرت آدم علیه السّلام ابلاغ کرد: مگر نه اینست که تو را به دست لطف و قهر خویش آفریده ‏ام؟ مگر نه اینست که از روح خود در تو دمیدم؟ مگر نه اینست که فرشتگانم را به سجده کردن بر تو، دستور دادم؟ مگر نه اینست، «حوّا» را که کنیز من بود، به همسرى تو در آوردم؟ حضرت آدم علیه السّلام همگى آنها را تصدیق کرد. «جبرئیل» گفت: پس گریه تو از چیست؟ در پاسخ گفت: چگونه مرا از گریستن باز مى ‏دارى و بلکه سرزنش مى‏ کنى؟ حال آنکه از جوار خداى رحمان دور افتاده‏ ام. «جبرئیل» گفت: هر گاه بخواهى مشمول عنایت حق تعالى قرار بگیرى، و توبه ‏ات پذیرفته شود، به خواندن کلماتى که اینک بر تو، تلقین مى‏ کنم، بپرداز، تا خداى بخشنده و مهربان، توبه تو را بپذیرد و از گناه (ترک اولى) تو در گذرد و آن کلمات اینست:

اللّهمّ انّى اسئلک بحقّ محمّد، سبحانک لا اله الّا انت، عملت سوء و ظلمت نفسى فتب علىّ؛ انّک انت التوّاب الرّحیم. اللّهمّ انّى اسئلک بحقّ محمّد و آل محمّد، عملت سوء و ظلمت نفسى فتب علىّ؛ انّک انت التوّاب الّرحیم‏ . جمله‏ هاى مزبور، همان کلماتى است که براى پذیرش توبه به حضرت آدم علیه السّلام تلقین شد.

«دیلمى» هم این حدیث را روایت کرده است. مؤلف گوید: سیوطى در «الدرّ المنثور» ذیل تفسیر آیه شریفه‏ فَتَلَقَّى‏ آدَمُ مِنْ رَبِّهِ کَلِماتٍ‏ حدیث مزبور را نقل کرده و گفته است: این حدیث را «دیلمى» در کتاب «الفردوس» به سند خود، از حضرت على علیه السّلام نقل کرده است و تفاوت مختصرى با حدیثى که ما نقل کردیم، دارد

---

(1) میسان به فتح میم و سکون یاء ممکن است همان «میسان» باشد که در [معجم البلدان 5/ 242] از آن یاد کرده و مى‏نویسد: شهر بزرگى است واقع میان بصره و واسط؛ و به شرح تفصیلى آن پرداخته است. (مترجم)

---

منبع: فضائل پنج تن(ع)در صحاح ششگانه اهل سنت، سید مرتضى فیروزآبادى / مترجم محمدباقر ساعدى‏, ج‏1،ص:295