پایان نامه نقش ایثار در تحقق وحدت ملی و انسجام اسلامی

فرمت :WORD                                                     تعداد صفحه :113

پیش گفتار

از درخشش آغازین بارقه های نور ایمان بر وادی برهوت کفر و الحاد و ظهور شریعت متعالی محمدی (علیه السلام) در جزیره العرب، تا به امروز که خورشید پرفروغ دیانت در پهنه ی اقالیم اسلامی پرتو افشانی می کند، در گستره ی هزار و چهارصد ساله ی تاریخ پیدایش، قوام و استمرار دین مبین اسلام، جهان شاهد یورش های فزون از شمار دشمنان دین بر مواضع مدافعان آن بوده است. از میان این هجمه ها، در سه برهه ی سرنوشت ساز از حیات دین مبین اسلام، ناریان با تجهیز تمامی توان خود به قصد نابودی دین و انهدام پایگاههای آن، در برابر نوریان صف آرایی نموده اند. به تعبیر دیگر، تا کنون سه نوبت تموامی کفر با تمامی اسلام رویارویی قرار گرفته اند.

نخستین مواجهه ی دو جبهه نور و ظلمت، در جنگ احزاب به وقوع پیوست. سایه های اضطراب هیولاوار بر جبهه ی نوریان قامت خمانه و بیم نابودی و شکست دلشوره نمود. اما ذوالفقار امیر المؤمنین با قطع رأس کفر بر پیکر عبدود، شریعت نوپای محمدی را از خطر نابودی و اضمحلال نجات بخشید.

دومین هجوم به نیت تهی ساختن پیکره ی دین از حقیقت ولایت در دشتهای تفتیده ی نینوا، انبوه ناریان را مقابل قلیل مدافعان حریم ولایت قرار داد. امیر الشهدا (علیه السلام) فرزند امیرمؤمنان (علیه السلام) با خلق شگفت انگیزترین حماسه های تمامی طول تاریخ، این بار نیز دشمن را ناکام نمود. سومین صف آرایی در عصر حاضر، زمانی شکل گرفت که شیر خفته ی اسلام در مولد سلمان فارسی از رخوت هزار ساله بیرون آمد و به یکباره قامت راست نمود. موسوی خمینی (علیه السلام) لوای خونین جد عظیم الشأن خویش را برافراشت و ایران ام القرای اسلام شد. سفیان به خود آمدند و دجال بغدادی را تا بن دندان تجهیز و و در پناه کرناهای تبلیغاتی گوشخراش به مصاف سردار خمین (علیه السلام) روانه نمودند.

امام بت شکن، ندای هل من ناصر ینصرنی سر داد و شیفتگان ولایت لبیک گویان به میادین شهادت شتافتند.

دفاع مقدس در طول قریب به یک دهه، نمایانگر اوج قساوت و نهایت سبعیت آل سفیان و نمایش گر شکوه ایمان، بلندای معرفت، جلوه های ایثار و عشق به شهادت سپاه سردار خمین گردید. دلاور مردانی از تبار نوریان تاریخ جانهای شیفته ی خود را در طبق اخلاق تقدیم جان آفرین نمودند تا هزیمت احزاب اشقیاء زمان را رقم بزنند. بر ماست که به تبعیت از فرمان ولی امر خویش، شرخ فرازهائی از جان نثاری و مجاهدتهای این اسطوره های بی بدیل و بی ادعا را در صفحات زرین تاریخ درج نماییم تا به نوبه ی خود هجوم گسترده ی جبهه ی فرهنگی دشمن را در محو آثار حماسی جاودانه ی این عزیزان، چه آنانی که مشمول خطاب شریف ارجعی ... واقع گردیده و چه اینانی که به نگهبانی و حراست از دستاوردهای آن صفر کردگان اهتمام می ورزند، خنثی سازیم.

و از آن جا که در کتب موجود کمتر به این موضوع به طور دقیق پرداخته است و تحقیقی جامع با این موضوع به عمل نیامده است بر آن شدیم که قدمی کوچک در این راه بزرگ برداریم شاید که محققین آینده را یاری رساند در این بین از سرکار خانم افخمی و دبیران گرامیمان که بسیار همراهیمان کردند تشکر می کنیم.

والسلام علی من التبع الهدی

مقدمه

«واعتصموا بحبل الله جمیعاً ولاتفرقوا» آل عمران آیه 103

و همگی به رشته ی دین خدا چنگ زده و متفرق نشوید.

گاهی جسم ها کنار یکدیگرند، اما قلب ها در کنار هم نیستند.

گاهی هم فاصله ی بسیاری میان دو نفر یا دو گروه یا دو ملت است، ولی دل هایشان با هم است و به یاد هم اند، همدل و همراه اند، متحد و منسجم اند.

از کنار هم بودن جسم ها و بدن ها چه سود، وقتی دل ها از هم جدا باشد؟!

و از فاصلۀ جسمی و جدایی فیزیکی چه غم، وقتی پیوندهای قلبی و عاطفی و ملی و مرامی استوار باشد؟

آنچه آحاد مردم را، به رغم تفاوت رنگ ها، نشر ادها، زبان ها، چهره ها، ملیّت ها، کشورها و شهرها، شغل ها و زندگی ها، به هم متصل می سازد، «فکر مشترک» و «ایمان واحد» و «فرهنگ واحد» است.

آنچه «امت اسلامی» را در کنار خاتم پیامبران حضرت محمد (ص) منسجم و متحد ساخته بود، «عقیدۀ اسلامی» بود، هرچند یکی برده بود و دیگری آزاد. یکی سیاه بود و دیگری سفید، یکی حبشی بود  و دیگری قُریشی، یکی فقیر بود و دیگری ثروتمند، یکی مهاجر بود و دیگری انصار، یکی عرب بود و دیگری عجم. آن چه آن همه را به هم پیوند می داد وحدت و انسجام می آورد «اخوّت اسلامی» برگرفته از قرآن کریم بود.

اِنّما المؤمنون إخوه [1]

در حقیقت، مؤمنان با هم برادرند.

از درس های مهم تاریخ و تجربه بشری و رهنمود قرآن و حدیث، یکی هم این است که وحدت و همبستگی در هر جا و هر زمان و میان هر ملتی وجود داشته باشد، برای آنان عزت و کامیابی و پیروزی فراهم می آورد. از سوی دیگر، تفرقه و تشتّت و اختلاف و چند دستگی در هر جا و هر گاه و در هر گروهی رخ می دهد، ضعف و زبونی و شکست و نابودی و ناکامی در پی دارد. این سنت تغییر ناپذیر تاریخ است و مسلمانان و غیر مسلمانان و شرقی و غربی و دیروز و امروز نمی شناسد.

این حقیقت نیز مثل آفتاب، روشن است که همیشه دشمنان از راه تفرقه افکنی و ایجاد اختلاف و دامن زدن به آن، درصدد تضعیف ما برامده و سیاست «تفرقه بینداز و حکومت کن» را سرلوحۀ عمل خود قرار داده اند و هرگاه توانسته اند بذر فتنه بپاشند و اختلاف افکنی کنند، به اهداف شوم خود رسیده اند و هرگاه ملت های مسلمان و پیروان مذاهب مختلف و گرایش های گوناگون، هشیار بوده و دست دشمن را خوانده اند و اتحاد و انسجام خویش را حفظ کرده اند دشمن را ناکام گذاشته اند.

تاریخ بشر، پر از نمونه هایی است که هم زیان های مرگبار تفرقه را نشان می دهد، هم گواه غزت و عظمت و اقتدار در سایۀ وحدت و همبستگی است. از زمان پیامبران گذشته اقوام باستان، تا عصر حاضر همه جا «تا بوده چنین بوده و تا هست، چنین است».

وقتی رهبر معظم انقلاب، حضرت آیه الله خامنه ای مدظله در پیام نوروزی خود، سال 1386 را به عنوان «سال اتحاد ملی و انسجام اسلامی» اعلام فرمودند، برای توجه دادن به این «کلید عزت و اقتدار» بود و از توطئه های دشمنان نیز در ایجاد تفرقه خبر می داد.

ما هم در درون جامعه و کشور خویش، به شدت نیازمند «اتحاد ملی» هستیم، هم در قلمرو وسیع کشورهای اسلامی و در سطح جهان، به «انسجام اسلامی» نیاز داریم و شگفت آنکه دشمنان قسم خورده ی اسلام و انقلاب، هم برای شکستن وحدت ملی ما تلاش و توطئه می کنند، هم برای گسستن انسجام ملت های مسلمان برنامه ریزی و اقدام و دخالت می کنند.

فرمان خدا و قرآن، توصیۀ پیامبر خدا (ص) و امامان پاک، حکم عقل و فطرت و دستاورد تجربه های گرانقدر، همه و همه بر ضرورت پاسداری از این رمز و راز عزت و عنصر حیاتی و بنیادی کیان اسلامی و عظمت مسلمین و شکوه اهل قبله اشاره دارد. حفظ این همبستگی و وحدت، یک فرضیه است و کوبیدن بر طبل اختلاف و هیزم شکنی برای آتش تفرقه، یک گناه نابخشودنی به شمار می رود.

---

[1] . حجرات، آیه 10.

جهت دانلود محصول اینجا کلیک نمایید

پایان نامه نقش نماز در شخصیت جوانان

فرمت :WORD                                                     تعداد صفحه :146

سخن ما

قال الامام علىّ بن ابى طالب(علیه السلام): «الله الله فى الصّلوة فإنّها عمود دینکم»

«خدا را، خدا را درنظر گیرید در توجه به نماز، که پایدارى دینتان به نماز باشد.»

گر چه هر یک از احکام و فرائض دینى به جاى خود از اهمیت و ارزش خاصى برخوردار است، امّا در این میان بعد از معرفت الهى هیچ فریضهاى به والایى مرتبه نماز نرسد. چرا که این، تنها نماز است که معراج مؤمن و عامل تقرب انسان وارسته، به خدا شناخته شده و معیار پذیرش همه واجبات قرار گرفته است. به این جهت آخرین پیام سفیران الهى، سفارش به نماز، این استوانه استوار دین بوده، چنانچه پرسش نخستین روز رستاخیز هم از آن خواهد بود.

آرى نماز، تنها محبوبِ دلدادگان به حضرت حق و روشنى دیده و چراغ راه پویندگان کوى دوست و محفل انس خلوت نشینان وادى عرفان است. آنان که زندگى را بی یاد او نخواهند و رستگارى خویش را با شهادت در محراب نماز بینند «فزت ورب الکعبة» و با تمام وجود در راه زنده داشتن نام و یاد خداى خویش و اقامه نماز و راز و نیاز با او کوشند و سرانجام خود فدایى راه نماز شوند «اشهد انّک قد اقمت الصلوة» این همه، جایگاه ویژه و عظمت فوق العاده این فرضیه الهى را روشن می سازد و همگان را به تعظیم این عالیترین نمونه شعائر الهى وادار می کند، که هم خود، اهل نماز و راز و نیاز باشند و هم در جهت اشاعه فرهنگ نورانى نماز در جامعه تلاشى پیگیر نمایند، (الذین إن مکنّاهم فى الأرض اقاموا الصلوة)، تا به وظیفه دینى خود عمل نموده باشند و همواره مشمول رحمت بی پایان الهى قرار گیرند. و در این راستا فضلاى اهل قلم حوزه، رسالتى بس عظیم دارند که با تألیف و انتشار آثار ارزشمند دینى، فرهنگ نماز و انس با خداوند متعال را در جامعه دینى ترویج دهند و رایحه دلپذیر معنویت را به فضاى جان همگان بویژه نسل جوان برسانند. چنانچه تاکنون آثار فراوانى را در این رابطه منتشر نموده اند که از آن جمله است اثر گرانقدر فاضل گرامى جناب حجة الاسلام والمسلمین آقاى مصطفى خلیلى، تحت عنوان «نقش نماز، در شخصیت جوانان». و ما خادمان فرهنگى آستانه مقدّسه مفتخریم که در آغازین روزهاى سالى که به نام اوّلین شهید محراب، «حضرت امام على بن ابى طالب(علیه السلام)» نامگذارى شده، با عنایات کریمه اهلبیت حضرت فاطمه معصومه(علیها السلام) و مساعدتهاى تولیت معظم حضرت آیة الله مسعودى و معاون امور ادارى، مالى ایشان جناب آقاى فقیه میرزایى موفق به چاپ و نشر این اثر گرانمایه شدیم; باشد که گامى در جهت ترویج فرهنگ دینى برداشته و از اقامه کنندگان نماز باشیم.

مقدّمه

حمد و سپاس خدایى را سزاست که شکر شاکرین و حمد حامدین و ذکر ذاکرین و سعى خالصین متوجه درگاه اوست. ستایش بیکران مرا و راست که در خلق خویش هیچ کاستى نگذاشت بل همه مخلوقات حتى پست ترین شان را به راستى بگذاشت. تسبیح لایتناهى بر آستان او که آدمى را در مسیر سعادت بر همه موجودات، ولایت و تاج خلافت در سیاره زمین بر او کرامت و خلعت «لقد کرّمنا» بر اندامش عنایت و بعد از تکوین، مصداق «فتبارک» بر قامتش مقالت فرمود.

حمد و آفرین بر ذات جهان آفرین که هستى را آمیخته با حکمت و تعالیم را براى بشر همراه با مصلحت و براى وصول به سربلندى و عزّت توأم ساخته است.

و درود بى پایان بر ختم پیامبران و فص رسولان و اهل بیت و پاکان که شریعت به دست ایشان پایان و حجت خدا به عصمت آنان تمام گردید.

درود بى منّت و سلام با عزت بر سالکان راه طریقت و شاهدان کوى حقیقت که سر در راه حفظ شریعت در کف اخلاص نهاده و نزد دوست تحفه بردند.

با حمد بى انتهى بر ذات ربوبى و درود بى منتهى بر شأن مصطفوى، مُصحف بى مقدار نماز را محمّد ساخته تا شاید از این فریضه الهى که بزرگترین و مهمترین فریضه در تمامى ادیان الهى تشریع شده، نفوس مستعده بهره گیرند.

بر همه جوانان معزّز و مکرّم، معرفت به این نکته لازم است که در دین مبین اسلام، نماز لبیک همه ذاکران، عمل آزادگان، طواف عارفان، میقات کعبه عاشقان، سعى وصفاى پاکدلان، پرواز بیدار دلان مقصد سالکان، داروى دلهاى مجروح، شفاى قلبهاى محزون و تسکین دلهاى مفتون است. نماز کمال عابدان و معراج عالمان، معبد عاشقان و گل خوشبوى بوستان قلب پاک جوانان است.

جوان چون واجد قلب پاک و فاقد و فارغ از هرگونه ارزشهاى ناپاک است می تواند با نماز، پلّه هاى کمال را طى کند و به قلّه جمال باریابد. با برپایى نماز به مقام سرورى و سیادت راه یابد و دعاى اللهم اجعلنى للمتقین اماماً (خدایا مرا پیشواى پرهیزکاران قرارده) را ورد کلام خود سازد. 

چون که هیچ عملى مثل نماز بینى شیطان را به خاک مذلّت نمی ساید و توجهات الهى را نصیب انسان نمی سازد و هیچ بندهاى جز از طریق نماز به مقام قرب نمی رسد. بسیار زیبا فرموده اند آن رهبر فرزانه که: «مبتدىترین انسانها رابطه خود را با خدا به وسیله نماز آغاز می کنند. برجسته ترین اولیاء خدا نیز بهشت خلوت اُنس خود با محبوب را در نماز می جوید. این گنجینه ذکر و راز را هرگز پایانى نیست و هر که با آن بیشتر آشنا شود جلوه و درخشش بیشترى در آن می یابد» [1]

پس بیائیم همّت نمائیم که با تمسک به نماز به مقام قرب، راه یابیم و جوانى خویش را با سیره مردان الهى گره زنیم تا شاید در جهان جاودانى در منزلگه صادقان و صالحان منزل گزینیم که طوبى لهم و حسن مآب.

براى جوانان عزیز باید مسلّم باشد که هر چه در بهار جوانى کاشتند در پائیز پیرى درو خواهند نمود و به سنین بعد از جوانى عبادت را موکول نمودن از وسوسه هاى شیطانى است.

     جوانا ره طاعت امروز گیر                    که فردا جوانى نیاید ز پیر

فصل اوّل :

نقش نماز در شخصیت جوانان

براى پرداختن به این موضوع که نماز در ساختار شخصیت جوان، موجد چه آثارى بوده و نقش و تأثیر آن تا چه حدى است به نظر می رسد که تبیین و توضیح چند مطلب در این باب لازم و ضرورى باشد. نخست حقیقت و روح نماز است و دیگرى اهمیت دوران نوجوانى و جوانى و نیز روحیه انفعالى و تأثیر پذیرى این نسل (نسل جوان) در مقابل عوامل خارجى است.

به نظر می رسد تا وقتى که مطالب و مسائل مزبور روشن نشود و جایگاه خود را پیدا نکنند فواید و آثار این امر عبادى یعنى نماز در زندگى جوانان در پردهاى از ابهام خواهد ماند و قطعاً موضوع مورد بحث، موضع و جایگاه حقیقى خود را پیدا نکند. لذا به همین خاطر ابتدا به مطالب مزبور پرداخته، سپس ارتباط نماز با تعدیل و تکامل شخصیتى و ایفاى نقش آن در زندگى فردى و اجتماعى جوانان را بیان خواهیم کرد.

روح و حقیقت نماز

نماز لفظ و واژهاى است که در متون دینى ما بعنوان «صلاة» از آن یاد شده و داراى معانى متعدّدى بوده که یکى از آن معانى، همین عمل مخصوصى است که به نام «نماز» در دین اسلام تشریع شده است. این لفظ در برخى از آیات به معناى سلام و تحیت آمده است آنجا که خداوند در قرآن             می فرمایند:

إنَّ الله وملائکته یصلّون على النّبى یا ایّها الذین آمنوا صلّوا علیه وسلّموا تسلیماً.

«همانا خداوند و فرشتگان بر پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) درود می فرستند شما هم اى اهل ایمان بر او صلوات و درود بفرستید و با تعظیم بر او سلام گوئید»[2]

و در آیه دیگر با اشاره به همین معنى می فرمایند: هو الذى یصلى علیکم وملائکته «اوست خدایى که هم او و هم فرشتگانش بر شما تحیت و رحمت می فرستند.»

وبه معناى دعا هم در برخى از آیات آمده است. آنجا که به پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم)دستور گرفتن زکات داده مىشود خداوند مىفرماید بعد از گرفتن زکات براى آنها و در حقشان دعا کن. خذ من اموالهم صدقة تطهّرهم وتزکیهم بها وصلّ علیهم إنّ صلواتک سکن لهم.

«اى رسول ما، تو از مؤمنان صدقات را بگیر تا بدان واسطه نفوس آنان را پاکیزه سازى و آنها را به دعاى خیر یاد کن همانا دعاى تو در حق آنان، موجب تسلى خاطر آنهاست»

«صلاة» به هر دو معناى مزبور که در حقیقت به معناى واحد بر می گردند که همان دعا باشد مورد بحث ما نیست بلکه مراد از «صلاة» همان معنایى است که با طریق مشخص و با ارکان مخصوص و جزئیات معین از طرف شارع مقدس، حقیقت پیدا کرده است و پیامبر خاتم(صلى الله علیه وآله وسلم)آن حقیقت نازله را در عمل تشریع و خود، آن را تحقق عملى بخشید. نه تنها شخص پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) در طول عمرش به عمل بدان پاى بند بود بلکه همه مسلمین موظف بودند که آن را شبانه روز پنج بار بجاى آورند. اَقم الصلاة لدلوک الشمس الى غسق اللیل.

«نماز را از زوال خورشید تا نهایت تاریکى شب برپا دار»

که این آیه اشاره اجمالى به نمازهاى پنج گانه دارد. نماز با این شیوه مرسوم که مصداق آن براى همه مسلمین روشن و آشکار است چیزى نیست که مورد فهم و درک نباشد چون آنچه که از سنّت رسول اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم)و اهل بیتش استفاده می شود پر واضح است که این تلقى از نماز یعنى اعمال مخصوصهاى که با تکبیرة الاحرام شروع و به سلام ختم می گردد. و این است معناى دیگرى که از آیات استفاده می شود. آنچه که مسلّم است این است که این عمل ظاهرى که اصطلاحاً بدان نماز گفته می شود تمام حقیقت نماز نیست بلکه این صورت و چهره ظاهرى آن است. نماز امرى است الهى که تحقق آن همانند سایر امور داراى ظاهر و باطن است که در متون دینى به هر دو جهت آن اشارت رفته است. تصویر ظاهرى نماز همان است که با اعمال مخصوصه انجام گیرد و حفظ آن نیز فرض و واجب است امّا روح و باطن نماز عبارتست از: اخلاص، حضور قلب، ذکر خداوند و تعظیم در مقابل او، امید و دلبستگى به ذات ربوبى، اعتماد و رکون به وجود سرمدى و محو شدن در مقابل ذات یکتایى که در مقابل عظمت و جلالت او قیام نموده است.

حقیقت نماز اعم از معناى ظاهر و باطن است و محدود و محصور نمودن آن به ظاهر، چون محدود نمودن حقیقت انسان و انسانیت او به جسم مادى است. همانطور که حقیقت انسان در این جسم خاکى و هیکل مادى قالب گیرى شده و به اطوار مختلف و گوناگون درآمده و به این شکل ظاهرى وجود یافته است چنانچه خداوند فرماید: وقد خلقتکم اطواراً «وبه تحقیق شما را به صورت گوناگون آفرید» [3]

حقیقت نماز هم چون سایر امور در باطن و روح او نهفته شده که این قالب و صورت را پذیرا شده است هرگاه آن حقیقت بخواهد در عالم خارج تحقق یابد قطعاً باید در همین طور و قالب خاص باشد و در غیر این صورت نماز نبوده بلکه پدیده دیگرى است.

هرگاه این قالب خاص و صورت ظاهرى نماز با روح و باطن آن آمیخته و قرین گردد نماز حقیقت خود را یافته و تأثیر خود را مىگذارد. در چنین ـ صورتى است که این امر الهى، ستون دین[4]، معراج مؤمنین[5]، روشنگر چهره مسلمین[6]، مقرِّب متقین[7]، مکمّل اخلاص مخلصین، مبعِّد خصائص ملحدین[8]، مسوِّد چهره شیاطین[9]، وممیّز مؤمنین از کافرین[10] قرار می گیرد.

پس نمازى که فقط ظاهر داشته باشد و فاقد روح باشد مُعطى شى نخواهد بود. بنابر این قیام به ظاهر آن، تحرکى در نماز گزار ایجاد نخواهد کرد و از سوى ذات بارى به این نماز اقبال و توجهى نیست چنانچه از رسول گرامى اسلام(صلى الله علیه وآله وسلم) روایت شده که فرمودند:

«خداوند متعال نظر نمىافکند به نمازى که آدمى دل خود را با بدن خود به نماز حاضر نکند»[11]

پس حقیقت نماز اعم از صورت ظاهرى و معناى باطنى است و تمسک به هر یک از این دو بدون دیگرى نماز نیست در نتیجه هم کسانى که به ظاهر آن تشبث جسته و از روح آن بی خبرند از حقیقت نماز غافلند و هم آنانکه نماز نمىخوانند و ادعا دارند که ما به معنا و حقیقت آن رسیده ایم معرفتى از نماز ندارند چون نماز در هر دو صورت فاقد حقیقت است.

اهمیت دوران جوانى

بر هیچ اهل علمى پوشیده نیست که در شکل گیرى شخصیت هر فرد، مقطع جوانى از جایگاه خاص و اهمیت ویژهاى برخوردار است. شاید بتوان گفت که ثبات شخصیت هر انسانى در این سنین آغاز و به هر نحوى که شکل گیرد غالباً به همان صورت قوام یافته و تثبیت مىگردد و به همین دلیل در روایات بر اهمیت و برترى این مقطع سنى تأکیدات زیادى رفته و نیز روانشناسان این دوره را حیات مجدد انسان نامیده اند.

صاحب شریعت اسلام، حضرت خیر الانام که از سر چشمه وحى الهام می گرفت در تکریم و احترام به جوانان فرمودند:

فضل الشابّ العابد الذى یَعبُدُ فى صباه على الشیخ الذى یَعبُد بَعْدَ ماکَبُرَتْ سِنُّهُ کفضلِ المرسلین على سایر النّاس.

«فضیلت و برترى جوان عابد که از آغاز جوانى خدا را عبادت کند بر پیرى که وقت پیرى مشغول عبادت گردد چون فضیلت پیغمبران است بر سایر مردم»

و در جاى دیگر با اشاره به ارزش جوانى مىفرماید: اغتنم شبابک قبل هرمک.

«جوانی تان را قبل از فرارسیدن پیرى غنیمت و قدر بدانید»

وخطاب به والدین و مربیان در برخورد با جوانان و نوجوانان می فرمایند:

اوصیکم بالشّبان خیراً فانّهم اَرَقُّ افئِدةً انّ الله بعثنى بشیراً ونذیراً فحالفنى الشُّبّانُ وخالفنى الشیوخُ ثُمَّ قَرَاَ فطال علیهم الأمَدُ فقستْ قلوبُهُم.

«به شماها در باره نوبالغان و جوانان به نیکى سفارش می کنم که آنها دلى رقیقتر و قلبى فضیلت پذیرتر دارند. خداوند مرا به پیامبرى برانگیخت تا مردم را به رحمت الهى بشارت دهم و از عذابش بترسانم. جوانان سخنان مرا پذیرفتند و با من پیمان محبت بستند ولى پیران از قبول دعوتم سرباز زدند و به مخالفتم برخاستند. سپس به آیه هاى از قرآن اشاره کرد و درباره مردم کهن سال و پیر که مدت زندگى آنان به درازا کشیده و دچار قساوت قلب شده اند سخن گفت»[12]

همه این سخنان گوهر بار که در خطاب به مسلمانان تأکید داشتند علاوه بر سیره عملى و برخورد بزرگوارانه و محترمانهاى که با جوانان داشته اند حاکى از حساسیت عنفوان جوانى است.

بنابر این از منظر علم و دین، در تمام عمر و طول حیات انسانى هیچ برهه اى مهمتر از دوره نوجوانى و جوانى نیست. یکى از روانشناسان معروف غربى بنام دکتر «ماى لى» در اهمیت این دوره از عمر آدمى چنین می گوید:

 «در نوجوانى مسأله شخصیت و هویّت با شدّت تمام از نو وارد میدان می شود پس نوجوانى و جوانى یکى از مراحل و مراتب بارور هستى است که طى آن ساختهاى قطعى شخصیت و هویت بزرگسال تثبیت شده یا دوباره مطرح می کردند»[13]

انعطاف پذیرى روحیه جوانان

نسل جوان تنها قشر منحصر به فردى است که بیشترین روحیه تأثیر پذیرى را داراست شفافیت روحیه جوانان و حساسیت ایشان، عامل اصلى توجه دستگاههاى تبلیغاتى استکبار و بنگاههاى فرهنگى غرب، براى سوق دادن آنان به انحرافات اخلاقى و اهداف پلید خویش در طول تاریخ بوده است.

---

[1] - پیام مقام معظم رهبرى آیة الله خامنهاى، مهرماه 1370.

[2] سوره مبارکه احزاب، آیه 56.

[3] - سوره مبارکه جن، آیه 14.

1 ـ تهذیب، ج1 ص173 روایت 68. کافى، ج7 ص25 روایت 7.

[5] - بحار الانوار، ج82 ص303 روایت 2 باب4

[6] - نهج الفصاحه، حدیث 1874.

[7] - اصول کافى، ج3 ص265 روایت 6. نهج الفصاحه، حدیث 1878.

[8] - مجمع البیان، ج7 ص447 ذیل آیه 45 عنکبوت.

[9] - نهج الفصاحه، حدیث 1877.

[10] - نهج الفصاحه، حدیث 1098.

[11] - معراج السعاده، ص668.

[12] - سفینه البحار، ج2 ص176.

[13] - دکتر ماى لى ـ شخصیت ـ ترجمه دکتر محمود منصور، ص120

جهت دانلود محصول اینجا کلیک نمایید

پایان نامه نگاهی به زندگی و آثار ناصیف یازجی و بررسی مقامات و دیوان

فرمت :WORD                                                     تعداد صفحه :195

فهرست

عنوان                                                                                    صفحه

چکیده

پیشگفتار

بخش اول:اوضاع سیاسی ، اجتماعی، فرهنگی و ادبی

 جهان عرب و لبنان در قرن نوزدهم

-اوضاع سیاسی

- اوضاع اجتماعی

- اوضاع فرهنگی و ادبی

بخش دوم: نگاهی به زندگی و آثار ناصیف یازجی

فصل اول:تاریخچه زندگی ناصیف یازجی

• اصل خاندان
• در دربار امیر بشیر شهابی
• زندگی ناصیف در بیروت
• وفات یازجی
• مقام و منزلت ناصیف یازجی

فصل دوم:گذری بر آثار شیخ ناصیف یازجی

بخش سوم:بررسی مجمع البحرین

فصل اول: ویژگی مقامات

فصل دوم:برگزیده ای از مقامات شیخ ناصیف یازجی

• المقامه الطبیه
• المقامه العقیقیه
• المقامه النجدیه

بخش چهارم: پژوهشی در دیوان یازجی

فصل اول:ویژگیهای شعر ناصیف

فصل دوم:اغراض شعری

• مدح
• رثا
• حکمت
• غزل
• تاریخ شعری

منابع و ماخذ

    ملخص الرساله

پیشگفتار

زمانیکه از ادبیات عصرنهضت سخن می گوییم، بیشتر افراد چنین گمان می کنند که در این دوره تمامی ادیبان و شاعران از هر آنچه که رنگ و بوی ادبیات کلاسیک داشت ،گریزان شدند و علیه سبک قدیم شوریدند؛ اما با مطالعه بیشتر و عمیق تر پی می بریم که در عصر نهضت ادبی ، استادانی وجود داشتند که بر اصالت عربی و اسلوبهای کهن اجدادشان سخت پایبند بودند.

اینان توانایی و مهارت بسیاری در زمینه های مختلف ادبیات و نیز علوم بلاغی و لغوی داشتند و بر حفظ آنها تاکید می کردند.از جمله این اساتید،"شیخ ناصیف یازجی" را می یابیم که کمتر کسی به شناخت این ادیب و شناساندن سبک و آثار وی پرداخته است.

شیخ ناصیف در سال 1800م در لبنان میان خانواده ای اصیل متولد شد . او از همان کودکی به آموختن علم و ادب پرداخت و از ده سالگی به سرودن شعر روی آورد.بیشتر اشعار این استاد در زمینه حکمت و رثا است. او هیچگاه ابزار مدح را در راه چاپلوسی و کسب مال دنیا به خدمت نگرفت.بسیار بر حفظ ارزشهای ملی – عربی پایبند بود و در تمام ظواهر زندگی اش  به واقع عمل می نمود.

یازجی تمام عمرش را صرف مطالعه و تحقیق و تالیف کرد وچنان شهرتی کسب نمود که دانشجویان و اساتید از اقصی نقاط کشورهای عربی به سوی او می آمدندتا از سرچشمه دانش او جرعه ای نوشند.

شیخ ناصیف فرزندانی نیک تربیت نمود که برخی از آنها در زمینه شعر و ادب مشهور می باشند. از جمله فرزندان او "شیخ ابراهیم یازجی" است که راه پدر را ادامه داد.

شیخ ناصیف بجز مجال ادب در زمینه صرف و نحو و علوم بلاغی و منطق و طب و موسیقی از خود آثار ارزنده ای بجا گذاشت.

اما در زمینه ادبیات ،مقامات او در خور توجه می باشد. کتاب "مجمع البحرین " شامل شصت مقامه است که به شیوه مقامات حریری نگاشته شده است. این کتاب مجموعه لغوی عجیب و با ارزشی می باشد که در بر دارنده حوادث تاریخی و تفاصیل دقیقی راجع به آداب و رسوم عربها در زندگی و منش و جنگها و افتخارات آنهاست.همچنین پر از ضرب المثل و معما می باشد.

بجز مجمع البحرین ،یازجی دیوان شعری از خود به جا گذاشت که موضوعات مختلفی چون غزل ، مدح،رثا ،حکمت و تاریخ شعری را در بر می گیرد. ولی در مجموع می توان گفت دیوان وی رنگ و بوی حکمت دارد چرا که شیخ علاوه بر آنکه قصاید مستقلی در زمینه حکمت سروده ، در مدح ها دو رثاهایش هم حکمت بسیاری آورده است . شبخ ناصیف در اشعارش بسیار رهروی متنبی می باشد .او متنبی را بسیار دوست می داشت و سبک وی را تقلید نمود . بنابراین اشعار یازجی به همان سبک قدیم سروده شده است و در نهایت جزالت و فخامت لفظ و معنا می باشد .

این رساله شامل چهار فصل می باشد :

فصل اول به اوضاع سیاسی ،اجتماعی ،ادبی و فرهنگی جهان عرب در قرن  نوزدهم به صورت مجمل پرداخته شده است .

در فصل دوم زندگی « شیخ ناصیف یازجی » و آثار وی مورد برسی قرار گرفته است .

در فصل سوم به صورت مجزا مقامات شیخ – که اثر گرانبهایی است- و نیز سبک شیخ در مقامات آمده است .

و در فصل آخر دیوان شعری شیخ همراه با ترجمه برخی اشعار وی و بیان برخی نکات بلاغی مورد کنکاش واقع شده است .

در پایان از تمامی اساتید ارجمندم به خصوص استاد محترم جناب آقای دکتر جعفری و استاد گرامی جناب آقای دکتر شایگان مهر نهایت تشکر  را دارم ، ونیز بسی لازم است از سر کار خانم وحدانی استاد محترم دانشگاه پیام نور و دانشگاه آزاد واحد مشهد که مرا از راهنمایی بی شائبه شان  بهره مند نمودند تقدیر و تشکر نمایم .

در ضمن از کتابداران محترم آستان قدس رضوی و کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد و از تمام دوستان عزیزم که مرا در این مهم یاری رساندند از جمله خانم حاتمی کمال تشکر را دارم  و از خداوند برای تمام این بزرگواران توفیق روز افزون خواستارم .

ملیحه قوچانی

بهمن 85

   اوضاع سیاسی و جغرافیایی کشورهای عربی ولبنان

در سالهای بین 1800 تا اوایل قرن بیستم جهان عرب شاهد تحولات بسیار بزرگی در زمینه های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و ادبی و .... بود.

این سال ها شاهد حضور دولت های غربی در کشورهای اسلامی و دخالت مستقیم آنها در تمام امور این سرزمین ها بود.

دولت هایی چون فرانسه و انگلیس، رقیبانی سختکوش بودند که در جهت و راستای منافع استعماری شان به اشغال و چپاول سرزمین های عربی می پرداختند. هرچند حضور آنها در این کشورها چندان به طول نینجامید ولی آثار این حضور تا مدت ها  -وحتی به جرأت می توان گفت تاکنون- در بیشتر زمینه های سیاسی، اجتماعی، ادبی، دینی و فرهنگی باقی ماند.

از آن سو، دولت عثمانی به ضعف گراییده بود و همین عامل وجود کشورهای بیگانه را در جهان اسلام پررنگ تر می کرد تا بدانجا که از خلافت عثمانی جز نمادی تهی چیزی باقی نمانده بود.

در مصر به فاصله چند سال از خروج فرانسویان از خاک آنجا، محمدعلی پاشا در سال 1805 م بر تخت پادشاهی نشست([1] ). او در ابتدای حکومتش، تمام هم و غمش را صرف کشورگشایی نمود و موفق شد کشورهایی چون سودان، شام و برخی دیگر از سرزمین های عربی را تصرف نماید هرچند بعدها به دلایلی مختلف سربازان مصری مجبور شدند خاک سوریه را ترک گویند اما حکومت «محمدعلی » و جانشینش « اسماعیل پاشا، » دوران شکوفایی سرزمین مصر از جهات مختلف محسوب می شود.

سوریه در آن روزگار از نظر سیاسی، بحران های زیادی به خود دید. در ابتدای قرن نوزدهم طعمه حاکمان مستبدی چون «جزار» و« عبدالله پاشا » یا دیگر فرمانروایان لبنانی و غیره بود و پس از آنکه به مدت نه سال تحت تصرف مصر بود دوباره به حاکمیت دولت عثمانی درآمد و آشفتگی ها و نابسامانی ها، دیگر بار ادامه پیدا کرد. همین اوضاع آشفته سبب شد تا بسیاری از ادیبان سوری ترک دیار کنند و به لبنان یا مصر یا حتی اروپا مهاجرت نمایند.

اما در لبنان، عصر « امیر بشیر شهابی » (1789-1840) عصر شکوفایی بود(1) . او دربار خود را مرکز تجمع نویسندگان و شاعرانی چون « نقولا ترک » ،« پطرس کرامه » و« ناصیف یازجی» کرد.

پس از دوران شهابیها اوضاع لبنان آشفته شد تا به حوادث سال 1860 و بالاخره به استقلال لبنان و حکومت فرمانداران انجامید و آن آغاز شکوفایی نهضت مدارس و معارف بود اگر چه در این دوره آزادی روزنامه ها محدود گردیده بود.

برخی لبنانی ها نیز به خاطر اوضاع آشفته کشورشان به ناچار به مصر -که از همه نظر بسیار اوضاع مناسبی داشت- و آمریکا مهاجرت کردند اما در همان کشورها هم در نهضت ادبی جهان عرب تأثیر بسزایی گذاشتند که در اینجا مجال بیان آن نیست.

سایر کشورهای عربی هم آماج جنگ های پی در پی میان بیگانگان و مسلمانان بود. اما می توان گفت مصر و سرزمین شام اوضاعی بسیار بهتر از آنها داشتند و از همین دو سرزمین بود که نهضت ادبی شکل گرفت و تا سایر کشورها پیش رفت.

اوضاع اجتماعی و فرهنگی:

 همان گونه که می دانید اوضاع سیاسی هر کشوری تا حد زیادی بر اوضاع اجتماعی، فرهنگی، ادبی و .... تأثیرگذار است. به طور طبیعی  اوضاع اجتماعی جهان عرب نیز از اوضاع و احوال سیاسی آن متأثر شد.

مردم کشورهایی چون سوریه، لبنان، عراق و.... به خاطر آشفتگی اوضاع و ظلم حاکمان عثمانی و دست نشانده های آنها در فقر زندگی می کردند. در کنار آن جهل و ظلمت نیز همه جا را فرا گرفته بود.

یک فیلسوف فرانسوی که در اواخر قرن هجدهم از کشورهایی چون ترکیه، مصر و سوریه دیدن کرده بود می گوید: «جهل و فقدان علم یک پدیده عمومی در این کشورهاست که همه طبقات جامعه را دربرگرفته است و در تمامی زمینه های ادبی، علمی و هنرها جلوه گر می شود حتی در صنایع دستی که ساده ترین امور است .....» .[2]

اما با آمدن فرانسویان به خاک مصر، اوضاع دگرگون شد. هرچند حضور آنها در مصر بیش از سه سال نینجامید ولی آنها با خود گروهی دانشمند و صنعتگر آوردند که به تأسیس مراکز علمی پرداختند. آنها در قاهره مدارسی برای فرزندان فرانسویان ساختند. همچنین دو روزنامه فرانسوی به راه انداختند. همینطور اولین چاپخانه عربی را در این کشور با خود به ارمغان آوردند. آنها صحنه تئاتر و مجامع علمی نیز به پا کردند.[3]

زمانی که محمدعلی به حکومت مصر نائل آمد تلاش زیادی در جهت ارتقاء مصر از لحاظ سیاسی، فرهنگی، علمی، ادبی، نظامی و .... نمود. او برای یادگیری علوم غربی، هیئت هایی از مصر به اروپا می فرستاد. از فرانسویان و برخی ترکان بهره می جست . در زمان او مدارس و چاپخانه و روزنامه های زیادی تأسیس شد.

این وضعیت در زمان جانشین های محمدعلی بخصوص اسماعیل پاشا ادامه داشت به گونه ای که در زمان این پادشاه مصر آن قدر پیشرفت کرد که آن را قطعه ای از اروپا به شمار می آوردند.

اما در سوریه در نیمه های اول قرن نوزدهم نهضت ادبی – اجتماعی کم کم شکل گرفت. از جمله عوامل آن:

• گشایش درهای تجارت و ورود بیگانگان به بیروت
• رواج چاپخانه هایی  چون بولاق وآستانه والآداب الشرقیه و انتشار آثار آنها بود.
• ظهور علما و ادبایی که بیشتر آنها در اروپا تحصیل کرده بودند و اکنون مناصب والایی در دربار حکومت عثمانی داشتند.
• تأسیس مدارسی به شکل مدرن و جدید[4]

آری در این دوره ما شاهد مدارس، چاپخانه، روزنامه و مجله ها، مجامع علمی و ادبی، کتابخانه ها، سالن های تئاتر زیادی در سرزمین های اسلامی هستیم که در شکل گیری نهضت فرهنگی- اجتماعی تأثیر بسزایی داشتند.

خلاصه آنکه این عصر اختلاف فاحشی از دیگر دوره ها دارد. مهم ترین این اختلاف، تأثیرپذیری کشورهای اسلامی از تمدن اروپا بود. جهان عرب از زمان ظهور اسلام تا بدین دوره در چهارچوب تمدن اسلامی واقع بود. اما در این دوره متأثر از تمدنی شد که از نظر شکل و روش ها با تمدن اسلامی تفاوت داشت.

جرجی زیدان در این خصوص می گوید: «در دوره عباسی که مسلمانان به ترجمه علوم سایر ملل به زبان عربی پرداختند آنها ابتدا آن را هضم می کردند و بعد به صبغه عربی - اسلامی در می آوردند. اما در این دوره جریان تمدن گرایی غرب آن قدر بر مسلمانان غلبه کرد که چاره ای جز همگامی با آن را نداشتند. هر چند در ابتدا با آن احساس بیگانگی می کردند و از آن دوری می جستند...1».

بنابراین در این زمان مسلمانان عرب ناخواسته در چنگ تمدن غرب قرار گرفتند و با وجود مقاومت ابتدایی سرانجام به آن تن دادندو حتی از آن استقبال کردند البته وجود هیئت های مذهبی اروپایی- امریکایی در کشورهای اسلامی و رواج مدارس آنها در این امر بسیار تأثیر گذاشت. چرا که آنها در این مدارس، دانش آموزانی تربیت می کردند که به شیوه تمدن غرب بار می آمدند. زبان آنها در این مدارس زبان انگلیسی یا فرانسویی بود و یا کتاب هایی که تدریس می شد به این زبان ها نوشته شده بود و به ناچار این دانش آموزان به خواندن این کتاب ها که گاه سیاست  های مذهبی در ورای آنها نهفته بود روی می آوردند.

این چنین نسلی تربیت شد که در برابر تمام خواسته های غرب، سر تعظیم فرود آورد. خواسته هایی که گاه تماماً با موازین اسلامی در تضاد قرار داشت.

اوضاع ادبی

همان گونه که قبلاً ذکر شد اوضاع سیاسی کمابیش بر ادبیات یک ملت تأثیرگذار است. به عنوان نمونه در عصر مغولی و عثمانی ادبیات دچار ضعف و سستی آشکاری شد. حتی می توان گفت این ضعف و سستی در شعر آشکارتر از نثر بود. زیرا اساس شعر زیبایی هنری است که متأسفانه در این دوره ها از آن تهی شده بود و یک مشت بازی های لفظی جای آن را پر کرده بود.

در دوره بعد که جهان عرب با معارف و اندیشه های غربی آشنا شد کوشید تا شعر را به سطحی که در خور آن است ارتقاء دهد.

مورخان ادبی این دوره را دوره نهضت نامیده اند چرا که ادبیات عربی با گرایش ها و مکاتب ادبیات غرب برخوردی نزدیک پیدا کرد.

هر چند در ابتدای این دوره نشانه های ضعف و سستی در شعر و نثر دیده می شود و ادیبان هنوز پایبند موازین شعری قدیم و اوزان و بحرهای معروف آن بودند اما کم کم نشانه های تجدید در آثارشان نمایان شد.

مورخان ادبیات عرب مراحل تکامل و ارتقای شعر این دوره را به دو مرحله تقسیم کرده اند1:

*  مرحله سنت گرایی (مرحله رستاخیز و بیداری): در این مرحله، شعر به سوی افکار و موضوعات و تخیلات و اسالیب قدیم شعر عربی حرکت می کند.

این مرحله به دو بخش تقسیم می شود: یکی سنت گرایی آمیخته با انحطاط و دیگر نوآوری.

- سنت گرایی آمیخته به انحطاط: این گروه از شاعران، اشعارشان پر از الفاظ عامیانه و رکاکت در تعبیر بود. اینان اغلب شاعران حکام و امرا بودند که به مناسبت های مختلف برایشان شعر می سرودند از جمله این شاعران « نقولاترک» ، « پطرس کرامه» ، « شیخ حسن عطار» و « امین جندی بودند» .

- مرحله بازگشت به سبک عباسی: چون اوضاع و احوال اجتماعی و عمرانی در نیمه قرن نوزدهم رو به ارتقا نهاد و وسایل آموزش و تحقیق افزون گردید و ادبا قواعد و مسائل زبان عربی را نیک آموختند به راز سیر قهقرایی خود آگاه شدند و مواضع ضعف را شناختند. از سوی دیگر دیوان شاعران پیشین منتشر شد و شاعران تازه کار بر شعر نوابغ گذشته، مخصوصاً شاعران دوره عباسی آگاهی یافتند، عزم خود را برای تقلید از آن و بریدن از شعر زمان یا قریب به زمان جزم کردند و در پی دقت در تعبیر و متانت لغوی و غزارت در معانی و صفای روح شعری و استواری قالب برآمدند، هرچند از پاره ای از بازمانده های عصر انحطاط چون تخمیس و تشطیر[5] و ماده تاریخ سازی و بازی های بدیعی و نحوی نتوانستند کاملاً رهایی یابند.

پرداختن این شاعران به تقلید از قدما، شخصیت و ابتکار را در شعرشان نقصان داد.

بنابراین شعر این گروه، از زندگی و اجتماعشان فاصله داشت و در آن از نیازها و مسائل و مشکلات مردم جز اندک نشانی نبود و بر نهضت واقعی که نتیجه آن شعر انسانی باشد دلالت نمی کرد.

از شاعرانی که چنین نقشی داشتند می توان از«  شیخ ناصیف یازجی » ، « شیخ یوسف سیر » ، « محمود سامی بارودی » نام برد.

*  مرحله نوآوری (یا نهضت واقعی): در این مرحله اهل ادب به واقع دریافتند که ادبیات باید آینه زمان خود باشد و رنگ محیطش را به خود گیرد.

در این مرحله سه مکتب پدیدار شد : مکتب مخضرمین، مکتب افراط کاران و مکتب اهل ابداع

- مکتب مخضرمین: مکتب کسانی که به نوآوری گرایش داشتند اما می خواستند کارشان بر بنیان و اساس ادبیات قدیم استوار باشد. آنها معتقد بودند که باید از اغراض و اسالیب غربی استفاده کرد اما آن را به شیوه عربی فصیح و زبان متین ادا نمود که هم رنگ عربیت داشته باشد و هم با محیط و زمان هماهنگ باشد.

از نمایندگان این مکتب می توان « عبدالله بستانی» ، « احمد شوقی» و« حافظ ابراهیم » را نام برد. از اقدامات تازه ای که در این مرحله شد پیدایش نمایشنامه های منظوم بود. از جمله نمایشنامه های « احمد شوقی» .

- مکتب تندروان: در کنار مکتب مخضرمین و بعد از آن مخصوصاً بعد از جنگ جهانی اول مکتب دیگری به وجود آمد که برخورد و ارتباطش با غرب یا با آمریکایی ها شدید بود و نفوذ اجانب بر آنها نیرومند و فرهنگ غیرعربی شان از فرهنگ عربی شان قوی تر.

این گروه از شاعران و نویسندگان، فکر، احساس و خیال خود را از شاعران و نویسندگان غرب به عاریت می گرفتند و از عجایب آنکه آنقدر که روی در ادبیات غربی داشتند با ادبیات عربی الفتی نداشتند. آنها شیوه های غربی را برای به تصویر کشیدن حیات شخصی و اجتماعی خویش مناسب تر می دیدند. به سبب حوادثی که ناشی از جنگ جهانی اول بود و درد و رنجی که بر ملل عرب وارد می شد این مکتب کم کم رنگ رمانتیک به خود گرفت و به نوع خاصی از رمانتیسم فرانسوی به تقلید پرداخت.

برخی آن چنان در این راه افراط کردند که به نظر می آمد اشعارشان ترجمه قطعاتی از اشعار فرنگی است آنهم ترجمه ای ناموفق.

اصحاب این مکتب دوری گزیدن از اسالیب قدیم عربی را تبلیغ می کردند و مردم را به زندگی غربی آنچنان که هست و ادبیات غربی دعوت می نمودند. اینان به دنبال آن بودند که شورشی همه جانبه بر هر چه رنگ ادبیات قدیم دارد به راه اندازند و بسیاری از رسوم و عادات شرقی را به نابودی کشانند. ادبیات آنها از محیط و احساس ملتشان به دور بود و شیوه آنها در تعبیر از فکر و احساس، برای مردم نامأنوس.

از نمایندگان بارز این مکتب « جبران خلیل جبران » است.

وطن این ادبیات به وضع عجیبی در لبنان و خارج از آن در غرب، آنجا که مهاجران عرب ساکن شده بودند قرار داشت.

امتیاز این ادبیات درخشندگی اسلوب، موسیقی لفظی، امتداد خیال و کوشش برای پدید آوردن شعر آزاد بود.

گرایش به رمانتیک پس از چندی از بین رفت و گرایش سمبولیسم به وجود آمد. طرفداران این گرایش، شعر را وسیله ای برای اداء و تعبیر از زندگی جدید به کار گرفتند و به رموز و تعبیرات مبهم پناه بردند. از الفاظ خوش آهنگ استفاده نمودند و در استفاده از واژه های آسان آن قدر اسراف کردند که در اشتباهات لغوی زیادی گرفتار آمدند و شعر را تا سرحد گفتار عوام فرو کشیدند.

از جمله شاعران این گرایش «بشر فارس» است.

بعدها مکاتب و گرایش هایی چون رئالیسم و سورئالسیم* به وجود آمد1.

البته نکته ای که در اینجا ذکرش حائز اهمیت است اینکه شاعر عربی معاصر بر خلاف شاعران اروپایی، خود را ملزم و متعهد به مکتب و گرایش ادبی خاصی نمی داند و حتی در یک قصیده ممکن است از شیوه های مختلفی پیروی کند و مجموعه ای از تأثرات، تأثیر میراث ادبی و اساطیر و مکاتب غربی را با هم نشان

دهد1.

- مکتب اهل ابداع:

شاعران این مکتب سعی داشتند شعر را به راه صحیح خود سوق دهند و آن را از قید فساد غزل و تملق و چاپلوسی مدح و تقلید عمیق از قدما و خروج از حدود متانت ووقار برهانند.

اینان به جنبه های اجتماعی شعر همت گماشتند و از ناحیه انسانیت به ادبیات نگریستند. از راهیان این ادبیات می توان به « الیاس ابوشبکه» ، « قوزی معلوف » و « احمدزکی ابوشادی  »  اشاره کرد.

اینان شعر را به جانب انسان در تمام مظاهر وجودش سوق دادند و برای عنصر اندیشه در شعرشان جایگاه وسیعی قائل شدند.

از لحاظ قالب شعری، برخی از شعرا همان اوزان معمول و متداول را رعایت می کردند. برخی مخصوصاً متجددین از موشحات اندلس تقلید می کردند و قصایدی می سرودند که دارای قطعه هایی با قافیه های جداگانه بود. بعضی نیز شعر ازاد یا شعر منثور می سرودند که اینان نوآوران افراطی بودند.

در طول دوران نهضت ادبی هم ما شاهد نزاع های شدید میان طرفداران شعر قدیم و طرفداران شعر و سبک جدید هستیم. نزاعی که پایان مشخصی نداشت و شعرسرایی به سبک قدیم و جدید دوش به دوش هم تا به امروز به حیات خود ادامه دادند.

*****

از نظر موضوعات شعری اگر به موضوعات و فنون شعری عصر نهضت نظر افکنیم می توانیم بگوییم که شعر در آغاز این دوره به همان حال و وضعی که در اعصار کهن داشت، از مدح و  رثاء و امثال آن باقی بود. اما بعدها اوضاع اجتماعی و سیاسی جامعه سبب شد شعر سیاسی پدید آید. شعری که بیانگر شوق و علاقه مردم مشرق زمین به استقلال و آزادی از هرگونه ستم و استعمار بود و نیز شعر اجتماعی که آلام و بیماری های اجتماع را بیان می کرد و به موضوعات مختلفی چون آزادی زنان، پرورش کودکان، توجه به مظلومان و .... می پرداخت.

و نیز اشعار تمثیلی و قصصی که دارای گرایش های اجتماعی و فلسفی بود. گاه شعر متعرض برخی از موضوعات تازه و اختراعات جدید چون قطار و هواپیما و برق و .... می گردید .

***

آری شعر معاصر ویژگی های عصری خاص خود را پیدا کرد. شعر معاصر صاحب تجربه زیبایی شناسی شد1. فلسفه زیباشناسی که به کلی با فلسفه زیبایی شناسی قدیم متفاوت است زیرا این ویژگی در شعر معاصر از اعماق طبیعت اثر هنری- و نه بر اساس اصول خارجی تحمیل شده- برمی خیزد و اجزای زیبایی خود را در شکل و محتوا، خود می سازد و در این امر از ذوق و حساسیت معاصر متأثر است.

شاعر با واقعیت های زمانش در ارتباطی عمیق است، نه آنکه از فاصله به آنها بنگرد و توصیفشان کند، بلکه با آنها زندگی می کند و کنه زندگی را در آنها می جوید.

در شعر شاعر معاصر نه تنها فرهنگ یک ملت باید متبلور شود بلکه فرهنگ انسانی باید در آن تبلور یابد و با همه زمینه های اجتماعی و سیاسی و فرهنگی تمدن نوین در ارتباط باشد.

شعر معاصر تنها به آگاهی ها و ادراکات شخصی اکتفا نمی کند بلکه تجسم بخش آگاهی های جمعی است و بر مبنای ارزش های اجتماعی معاصر قرار دارد.

« بدرشاکرسیاب » می نویسد: «من ایمان دارم که هنرمند، دینی بر عهده دارد که باید آن را به اجتماع درمانده ای که در آن زندگی می کند ادا نماید. ولی نمی پسندم که هنرمند و بخصوص شاعر را بنده این عقیده قرار دهم. اگر شاعر در تعبیر از همه جوانب زندگی صادق باشد لزوماً از دردها و آرزوهای جامعه اش نیز سخن خواهد گفت بی آنکه کسی او را به این امر سوق دهد و در همان حال نیز از دردها و احساسات خاص خودش که در ژرفای خود با احساسات غالب افراد جامعه اش یکسان است، سخن می گوید»[6]..

آری شاعر عصر نهضت شاعری آزاد است که فکر و تخیلات شاعرانه اش به هر سو پر می کشد و از هر مجالی داد سخن برمی آورد.

« نازک ملائکه » در این خصوص معتقد است: «کسی حق ندارد برای شاعر مسیر شاعری او را تعیین نماید چرا که زندگی غنی و هستی وسیع وشاعر در گزینش موضوعاتش آزاد است ... »[7].

بنابراین شعر در عصر نهضت تابع ضوابط و قوانین نیست. شعر دیگر چون گذشته هدف قرار نمی گیرد بلکه وسیله ای می شود در جهت بیان کردن و ابراز نمودن احساسات و افکار و آرزوهای شاعر.

دیگر برای شاعر به کار بردن الفاظ فخیم و پرطنین در اولویت قرار نمی گیرد بلکه این مضمون و محتوا و معناست که در شعر بیشتر مطرح است.

درخصوص نثر نیز اگر بخواهیم آثار منثور این دوره را با دوره های دیگر مقایسه کنیم در این دوره اسلوب نثر به کلی دچارتحول و دگرگونی شد بخصوص از جهت فکری، عاطفی و هنری.

---

1- جرجی زیدان، تاریخ آداب اللغه العربیه، دارالفکر، چاپ اول 1996 م، ج 4، صص 12-11.

1- حنا الفاخوری، تاریخ الأدب العربی، چاپ دوم، 1380 هـ.ش، انتشارات توس، تهران، ص 902.

[2] - جرجی زیدان، تاریخ آداب اللغه العربیه، ج چهارم، ص 5.

[3] - تاریخ آداب اللغه العربیه و ر.ک حنا الفاخوری، تاریخ الأدب العربی، صص 895-896

[4] - جرجی زیدان، تاریخ آداب اللغه العربیه، ج چهارم، ص 12.

1- همان منبع، ص 13.

1- حنا الفاخوری، تاریخ الأدب العربی، صص 924-928.

[5] - تخمیس آن است که شاعر به بیتش، سه مصرع دیگر بیافزاید به طوری که از نظر معنا با هم ارتباط دارند و تشطیر آن است که مصرع اول و مصرع دوم هر کدام از دو قسمت تشکیل شده باشد و دو قسمت مصرع اول با هم همقافیه باشند و در قافیه مصرع دوم مخالف هم باشند و دو قسمت مصرع دوم با هم همقافیه باشند. (اباذر اباچی، علوم البلاغه، ص 30)

* - رئالیسم مکتبی است که بیشترین تعهد را نسبت به انسان در واقعیت تاریخی قابل لمس آن داراست زیرا مستقیماً به مردم و مسائل و سرنوشت آنها ارتباط می یابد و سورئاالیسم مکتبی است که صراحت واقعیت را کنار می گذارد تا غیر آن را بجوید. (صلاح فضل، منهج الواقعیه فی الابداع الادبی) ص 201.

1- نجمه رجائی، آشنایی با نقد ادبی معاصر عربی، چاپ اول، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد، 1378 هـ.ش، صص 226-220.

1- نجمه رجائی، آشنایی با نقد ادبی معاصر عربی ، ص 221.

1- نجمه رجائی، آشنایی با نقد ادبی معاصر عربی، چاپ اول ، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد ، 1378 هـ . ش ،ص 221.

[6] - بدر شاکر سیاب، دیوان اساطیر، دارالعوده، بیروت 1971 م، ص 8.

[7] - نازک الملائکه، قضایا الشعر المعاصر، منشورات دارالآداب، بیروت 1962، ص 269.

جهت دانلود محصول اینجا کلیک نمایید

پایان نامه نماز ، نیاز به درگاه بی نیاز

فرمت :WORD                                                     تعداد صفحه :74

                                               مقدمه

هر که نه گویای توخاموشبه                                                  هرچه نه یاد تو فراموش به

سپاس وستایش کریمی را که با کمال کبرا و عظمت واستغناء وعزت درِ لطف و مرحمت وبابِ عطوفت ورافت بر روی بندگان گشوده واصناف خلائق را از شریف و وضیع وخاص وعام رخصت مکالمه و مناجات و عرض حاجات عطا فرموده.

هر که رازی دارد،باوی روی بروی تواند گفت و هر که نیازی آرد در حضرت او عرض تواند نمود.

نه بر درش  دربانی برگمشته که به کمک رشوه به او متوسل باید نمود،نه مانعی ونه رادعی، ونه ترس از چوبکی محافظ و مدافعی.

هرکه خواهد گو بیاوهرچه خواهد گو بگو

                                                     گیروداروحاجب و دربان،دراین درگاه نیست

همه کسرادرهمه جاوهمه وقت به جناب او را است واز ظاهر وباطن همه درهمه حال آگاه دولت ابدی و سلطنت سر مدی او را رواست و بس.تَعالی شَانُه وَتَقَدَّسَ.

پرستش ندای فطرت انسان،راز آفرینش و اصلی ترین نیاز بشر است .

عبادت سر لوحه تعالیم انبیاءو نشانه ایمان است وعبودیت حق عالی ترین رتبه ایست که آدمی می تواند به آن نائل گردد.

نمازدر راس همه عبادات و سرلوحه برنامه های تربیتی و پرورشی اسلام است .

نماز نویدی برای فرزندان حضرت آدم که : ای انسان ؛ای غمگین از هجران ؛ از هبوط متأثر مباش ؛« نماز » معراج مومن است .

پس ، در طریق عبودیت حق با آگاهی و اخلاص باید گام نهاد تا آدمی به مراحل کمال شایسته ی خود نائل گردد .

رسد آدمی به جایی که بجز خدا نبیند                   بنگر که تا چه حد است مقام آدمیت

ستایش او را سزاست ، نیایش او را رواست که کرده خود رهبری ما به سپاس آوری

«وَ صَلَّ اللهُ عَلَی خَیرِ خَلقِهِ وَ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ سَلَّم  . »

چرا عبادت ؟

عبادت به معنای اظهار ذلت ، عالی ترین نوع تذلل و کرنش در برابر خداوند است . در اهمیت آن همین بس که آفرینش هستی و بعثت پیامبران ( عالم تکوین و تشریع )     برای عبادت است .   خداوند می فرماید:         « و ما خََلَقتُ الجِنَّ و الإنسَ إلّا لِیَعبُدونِ »»1

هدف آفرینش هستی و جن و انس ،  عبادت خداوند است .

کارنامه همه انبیاء و رسالت آنان نیز ، دعوت مردم به پرستش خداوند بوده است :

« وَ لَقَد بَعَثنا فی کُلِّ اُمَّةٍ رَسولاً أن اعبُدوا اللهَ وَ اجتَنَبوا الطّاغوتَ »2

پس هدف از خلقت جهان و بعثت پیامبران ، عبادت بوده است . روشن است که خدای متعال ، نیازی به عبادت ما ندارد ( فاِنَّ اللهَ غَنیٌ عَنکُم )3 و سود عبادت ، به خود پرستندگان بر می گردد ، هم چنان که درس خواندن شاگردان به نفع خود آنان است و سودی برای معلم ندارد .

عبادت فطری است !

اگر عبادت امری فطری شد ؛ یعنی بر اساس فطرت  و سرشت پاکی که خداوند در نهاد هر بشری قرار داده است ، انجام شد همواره با ارزش است .

امتیاز فطرت بر عادت آنست که زمان و مکان ، جنس و نژاد و سن وسال در آن تأثیری ندارد و هر انسانی از آن جهت که انسان است ، آن را دارا می باشد ، مانند علاقه به فرزند که اختصاص به منطقه و نژاد خاصی ندارد و هر انسانی فرزندش را دوست  می دارد . 4 اما مسائلی مانند شکل و فرم لباس یا غذا از باب عادت است و در زمان ها و مکان های مختلف ، متفاوت است . در  بعضی مناطق ، چیزی مرسوم است که در جاهای دیگر رسم نیست .

عبادت و پرستش نیز یکی از امور فطری است و لذا قدیمی ترین ، زیباترین و محکم ترین آثار ساختمانی بشر مربوط به معبدها ، بتکده ها و آتشکده هاست .  هدف انبیاء

 نیز ایجاد روح پرستش در انسان نبوده است ، بلکه اصلاح پرستش در مورد شخص معبود و شکل عبادت است

1  -  ذاریات ، آیه ی 56                        2- نحل ، آیه ی 36                  3- زمر ، آیه ی 7                                                        

بیشتر آیات مربوط به عبادت در قرآن ، دعوت به توحید در عبادت می کند ، نه اصل عبادت ؛ زیرا روح  عبادت در انسان وجود دارد ؛ مثل میل به غذا که در کودکی هست ، ولی اگر راهنمایی نشود به جای غذا خاک می خورد و لذت هم می برد اگر رهبری انبیاء نباشد ، مسیر این غریزه منحرف می شود و به جای خدا ، معبود های دروغین و پوچ پرستیده می شود . آن گونه که در نبود حضرت موسی و غیبت چهل روزه اش ، مردم با اغوای سامری ، به پرستش گوساله ی طلایی سامری روی آوردند .

نقش عبادت

عبادت قرار دادن همه ابعاد زندگی در مسیر خواست و رضای الهی است . این گونه رنگ خدایی زدن به کارها تأثیر های مهمی در زندگی انسان دارد که به گوشه ای از آن ها اشاره می شود :

1-باقی ساختن فانی

قرآن می فرماید : « ما عِندَکُم یَنفَدُ وَ ما عِندَ اللهِ باقٍ »  1

آنچه نزد شماست ، پایان می پذیرد  و آنچه نزد خداست ، ماندگار است. »

و نیز:«کُلُّ شَی ءٍ هالِکٌ اِلّا وَجهَهُ » 2 هر چیزی نابود می شود مگر آنچه وجهه و رنگ و روی الهی داشته باشد .

2- تبدیل مادیات به معنویات

اگر هدف در کارها خدا باشد و انسان بتواند نیت وانگیزه و جهت کارهایش را در مسی خواست خداود قرار دهد و بنده ی  او باشد ، حتی کارهای مادی از قبیل خوردن ، پوشیدن ، دیدار ، کار روزانه ، خانه داری ، تحصیل  ، همه و همه معنوی می شوند و بر عکس گاهی مقدس ترین کارها اگر با هدف مادی و دنیوی انجام گیرد از ارزش می افتد . اولی نهایت استفاده است ، دومی نهایت زیان .

ابعادعبادت                                                                                                   در فرهنگ اسلام عبادت فرا تر از  نمونه هایی چون نماز و روزه است . همه ی کارهای شایسته که به نفع مردم نیز باشد ، عبادت است . به برخی از کارها که در اسلام عبادت به حساب آمده اشاره می کنیم :

1-  نحل ، آیه ی 96                2- قصص ، آیه ی 88

1-تفکر در کار خدا

امام صادق (ع) می فرمایند :

« لَیسَتِ العِبادةُ کَثرَةَ الصلوةِ و الصَومِ إنّما العِبادَةَ التَّفَکُرُ فی أمرِالله ِ » 1

عبادت ، زیاد نماز خواندن و روزه گرفتن نیست ، همانا عبادت اندیشیدن در امر خداوند است .

2-کسب و کار

رسول خدا (ص) می فرمایند :

« العِبادةُ سَبعونَ جُزئاً أفضلُها طَلَبُ الحَلال »2

عبادت هفتاد بخش است ، برترین آن طلب حلال و به دنبال روزی رفتن است .

3-آموختن دانش

پیامبر اسلام فرمود :

« مَن خَرَجَ یَطلُبُ باباً مِنَ العِلمِ لِیَرُدَّ بِهِ الباطِلاً اِلیَ الحَقِّ وَ ضالّاً اِلیَ الهُدی کانَ عَمَلَهُ کَعِبادَةِ أربَعینَ عاماً » 3

کسی که از خانه به دنبال آموختن دانش بیرون رود تا با آن باطلی را رد کند و گمراهی را به عبادت بکشاند ، کار او همچون چهل سال عبادت است .

4-خدمت به مردم

روایات بسیاری است که خدمت به مردم و رسیدگی به مشکلات آن ها را از بسیاری از عبادت ها و حج مستحب به مراتب برتر به حساب آورده است .

به قول سعدی استاد شعر و ادب:

عبادت به جز خدمت خلق نیست                   به تسبیح و سجاده و دلق نیست

5-انتظار حکومت عدل جهانی

پیامبر (ص) فرمود  : « اَفضَلُ العِبادَةِ اِنتِظارُ الفَرَجِ » 4

انتظار فرج و گشایش ( با آمدن امام زمان ) برترین عبادت است .

پس رنگ و صبغه ی الهی دادن به کارها ، هب ارزش آن ها می افزاید و آن را عبادت و گاهی برتر از عبادت می سازد . نیت صحیح اکسیری ا ست که هر فلز     

                                                                                                                                                                                               

    1-    میزان الحکمه ، ج 7 ، ص 542                  2-  وسائل ، ج 12 ، ص 11

    3- محجة البیضاء ، ج 1 ، ص 19                        4 -  نهج الفصاحه ، جمله ی 409

بی ارزشی را طلا می سازد و کارهایی که با نیت تقرب انجام می گیرد ، عبادت     می شود .  با این حساب می توان گفت که ابعاد و نمونه های عبادت قابل شمارش نیست و حتی نگاه پر مهر به پدر و مادر ، نگاه به چهره  ی علما و کعبه و نگاه به رهبر دینی و برادر دینی هم عبادت است .  1

نهرو مردی است که از سنین جوانی لامذهب شده ، در اواخر عمر یک تغییر حالی در او ایجاد شده و خودش می گوید : من هم در روح خودم و هم در جهان یک خلائی را ، یک جای خالی را احساس می کنم که هیچ چیز نمی تواند آن را پر کند مگر یک معنویتی و این اضطرابی که در جهان پیدا شده است ، علتش این است که نیروهای معنوی جهان تضعیف شده است . این بی تعادلی در جهان از همین است . می گوید : الان در کشور اتحاد جماهیر شوروی این ناراحتی به سختی وجود دارد . تا وقتی که این مردم گرسنه بودند و گرسنگی به ایشان اجازه نمی داد در مورد چیز دیگری فکر بکنند ، یک سره در فکر تحصیل معاش و مبارزه بودند . بعد که یک زندگی عادی پیدا کردند یک ناراحتی روحی در  میان آن هاپیدا شد . در موقعی که از کار بیکار شدند ، تازه این اول مصیبت آن هاست که این ساعت فراغت و بیکاری را با چه چیزی پر کنند . بعد می گوید : گمان نمی کنم این ها بتوانند آن ساعات را جز با امور معنوی یا چیز دیگری پر کنند و این همان خلائی است که من دارم .

پس معلوم می شود که انسان یک احتیاجی به عبادت و پرستش دارد . امروزه که در دنیا بیماری های روانی زیاد شده است ، در اثر این است که مردم از عبادت و پرستش رو بر گردانده اند .

عبادت نیاز روحی بشر2

پرستش یعنی چه ؟ پرستش آن حالتی را می گویند که در آن انسان یک توجهی می کند از ناحیه ی باطنی خودش به آن حقیقتی که او را آفریده است و خودش را در قبضه ی قدرت اومی یبیند ، خودش را به او نیازمند و محتاج می بیند ؛ در واقع سیری است که انسان از خلق به سوی خالق می کند  .

      

  1-  سفینة الحار ، کلمه ی  « نظر »     2_ طهارت روح ،ص 46

نماز قطع نظر است از هر چه طبیب سرخانه است ؛ یعنی اگر ورزش برای سلامتی مفید است ، اگر هوای پاک برای هر کس لازم است ، اگر غذای سالم برای انسان لازم است ، نماز هم برای سلامتی روح انسان لازم است . شما نمی دانید اگر انسان در شبانه روز ساعتی از وقت خود را اختصاص به راز و نیاز دهد ، چقدر روحش را پاک می کند و عنصرهای روحی موذی به وسیله ی  نماز  از روح انسان بیرون می رود. 1

عبادت راز آفرینش

خداوند انسان را برای این آفرید که تنها او را پرستش کند وفرمان او را بپذیرد . پس او وظیفه اش اطاعت امر خداست.

« همانا جن و انس را نیافریدم مگر برای اینکه مرا پرستش کنند . » 2

« همانا از آنان مباشید که خدا را فراموش کردند و خداوند،  خودشان را از یاد خودشان برد. » 3

جهت دانلود محصول اینجا کلیک نمایید

پایان نامه نماز

فرمت :WORD                                                     تعداد صفحه :98

بسم الله الرحمن الرحیم

سخن ما

قال الامام علىّ بن ابى طالب(علیه السلام): «الله الله فى الصّلوة فإنّها عمود دینکم»: «خدا را، خدا را درنظر گیرید در توجه به نماز، که پایدارى دینتان به نماز باشد». گر چه هر یک از احکام و فرائض دینى به جاى خود از اهمیت و ارزش خاصى برخوردار است، امّا در این میان بعد از معرفت الهى هیچ فریضهاى به والایى مرتبه نماز نرسد. چرا که این، تنها نماز است که معراج مؤمن و عامل تقرب انسان وارسته، به خدا شناخته شده و معیار پذیرش همه واجبات قرار گرفته است. به این جهت آخرین پیام سفیران الهى، سفارش به نماز، این استوانه استوار دین بوده، چنانچه پرسش نخستین روز رستاخیز هم از آن خواهد بود. آرى نماز، تنها محبوبِ دلدادگان به حضرت حق و روشنى دیده و چراغ راه پویندگان کوى دوست و محفل انس خلوت نشینان وادى عرفان است. آنان که زندگى را بىیاد او نخواهند و رستگارى خویش را با شهادت در محراب نماز بینند «فزت ورب الکعبة» و با تمام وجود در راه زنده داشتن نام و یاد خداى خویش و اقامه نماز و راز و نیاز با او کوشند و سرانجام خود فدایى راه نماز شوند «اشهد انّک قد اقمت الصلوة» این همه، جایگاه ویژه و عظمت فوق العاده این فرضیه الهى را روشن مىسازد و همگان را به تعظیم این عالىترین نمونه شعائر الهى وادار مىکند، که هم خود، اهل نماز و راز و نیاز باشند و هم در جهت اشاعه فرهنگ نورانى نماز در جامعه تلاشى پیگیر نمایند، (الذین إن مکنّاهم فى الأرض اقاموا الصلوة)، تا به وظیفه دینى خود عمل نموده باشند و همواره مشمول رحمت بىپایان الهى قرار گیرند. و در این راستا فضلاى اهل قلم حوزه، رسالتى بس عظیم دارند که با تألیف و انتشار آثار ارزشمند دینى، فرهنگ نماز و انس با خداوند متعال را در جامعه دینى ترویج دهند و رایحه دلپذیر معنویت را به فضاى جان همگان بویژه نسل جوان برسانند. چنانچه تاکنون آثار فراوانى را در این رابطه منتشر نمودهاند که از آن جمله است اثر گرانقدر فاضل گرامى جناب حجة الاسلام والمسلمین آقاى مصطفى خلیلى، تحت عنوان «نقش نماز، در شخصیت جوانان». و ما خادمان فرهنگى آستانه مقدّسه مفتخریم که در آغازین روزهاى سالى که به نام اوّلین شهید محراب، «حضرت امام على بن ابى طالب(علیه السلام)» نامگذارى شده، با عنایات کریمه اهلبیت حضرت فاطمه معصومه(علیها السلام) و مساعدتهاى تولیت معظم حضرت آیة الله مسعودى و معاون امور ادارى، مالى ایشان جناب آقاى فقیه میرزایى موفق به چاپ و نشر این اثر گرانمایه شدیم; باشد که گامى در جهت ترویج فرهنگ دینى برداشته و از اقامه کنندگان نماز باشیم.

مقدّمه

حمد و سپاس خدایى را سزاست که شکر شاکرین و حمد حامدین و ذکر ذاکرین و سعى خالصین متوجه درگاه اوست. ستایش بیکران مرا و راست که در خلق خویش هیچ کاستى نگذاشت بل همه مخلوقات حتى پست ترین شان را به راستى بگذاشت. تسبیح لایتناهى بر آستان او که آدمى را در مسیر سعادت بر همه موجودات، ولایت و تاج خلافت در سیاره زمین بر او کرامت و خلعت «لقد کرّمنا» بر اندامش عنایت و بعد از تکوین، مصداق «فتبارک» بر قامتش مقالت فرمود.

حمد و آفرین بر ذات جهان آفرین که هستى را آمیخته با حکمت و تعالیم را براى بشر همراه با مصلحت و براى وصول به سربلندى و عزّت توأم ساخته است.

و درود بى پایان بر ختم پیامبران و فص رسولان و اهل بیت و پاکان که شریعت به دست ایشان پایان و حجت خدا به عصمت آنان تمام گردید.

درود بى منّت و سلام با عزت بر سالکان راه طریقت و شاهدان کوى حقیقت که سر در راه حفظ شریعت در کف اخلاص نهاده و نزد دوست تحفه بردند.

با حمد بى انتهى بر ذات ربوبى و درود بى منتهى بر شأن مصطفوى، مُصحف بى مقدار نماز را محمّد ساخته تا شاید از این فریضه الهى که بزرگترین و مهمترین فریضه در تمامى ادیان الهى تشریع شده، نفوس مستعده بهره گیرند.

بر همه جوانان معزّز و مکرّم، معرفت به این نکته لازم است که در دین مبین اسلام، نماز لبیک همه ذاکران، عمل آزادگان، طواف عارفان، میقات کعبه عاشقان، سعى وصفاى پاکدلان، پرواز بیدار دلان مقصد سالکان، داروى دلهاى مجروح، شفاى قلبهاى محزون و تسکین دلهاى مفتون است. نماز کمال عابدان و معراج عالمان، معبد عاشقان و گل خوشبوى بوستان قلب پاک جوانان است.

جوان چون واجد قلب پاک و فاقد و فارغ از هرگونه ارزشهاى ناپاک است مىتواند با نماز، پلّههاى کمال را طى کند و به قلّه جمال باریابد. با برپایى نماز به مقام سرورى و سیادت راه یابد و دعاى اللهم اجعلنى للمتقین اماماً (خدایا مرا پیشواى پرهیزکاران قرارده) را ورد کلام خود سازد.

چون که هیچ عملى مثل نماز بینى شیطان را به خاک مذلّت نمىساید و توجهات الهى را نصیب انسان نمىسازد و هیچ بندهاى جز از طریق نماز به مقام قرب نمىرسد. بسیار زیبا فرمودهاند آن رهبر فرزانه که: «مبتدىترین

انسانها رابطه خود را با خدا به وسیله نماز آغاز مىکنند. برجستهترین اولیاء خدا نیز بهشت خلوت اُنس خود با محبوب را در نماز مىجوید. این گنجینه ذکر و راز را هرگز پایانى نیست و هر که با آن بیشتر آشنا شود جلوه و درخشش بیشترى در آن مىیابد»(1).

پس بیائیم همّت نمائیم که با تمسک به نماز به مقام قرب، راه یابیم و جوانى خویش را با سیره مردان الهى گره زنیم تا شاید در جهان جاودانى در منزلگه صادقان و صالحان منزل گزینیم که طوبى لهم و حسن مآب.

براى جوانان عزیز باید مسلّم باشد که هر چه در بهار جوانى کاشتند در پائیز پیرى درو خواهند نمود و به سنین بعد از جوانى عبادت را موکول نمودن از وسوسههاى شیطانى است.

جوانا ره طاعت امروز گیر***که فردا جوانى نیاید ز پیر

* * *

ــــــــــــــــــــــــــــ

1 ـ پیام مقام معظم رهبرى آیة الله خامنهاى، مهرماه 1370.

فصل اوّل :

نقش نماز در شخصیت جوانان

براى پرداختن به این موضوع که نماز در ساختار شخصیت جوان، موجد چه آثارى بوده و نقش و تأثیر آن تا چه حدى است به نظر مىرسد که تبیین و توضیح چند مطلب در این باب لازم و ضرورى باشد. نخست حقیقت و روح نماز است و دیگرى اهمیت دوران نوجوانى و جوانى و نیز روحیه انفعالى و تأثیر پذیرى این نسل (نسل جوان) در مقابل عوامل خارجى است. به نظر مىرسد تا وقتى که مطالب و مسائل مزبور روشن نشود و جایگاه خود را پیدا نکنند فواید و آثار این امر عبادى یعنى نماز در زندگى جوانان در پردهاى از ابهام خواهد ماند و قطعاً موضوع مورد بحث، موضع و جایگاه حقیقى خود را پیدا نکند. لذا به همین خاطر ابتدا به مطالب مزبور پرداخته، سپس ارتباط نماز با تعدیل و تکامل شخصیتى و ایفاى نقش آن در زندگى فردى و اجتماعى جوانان را بیان خواهیم کرد.

روح و حقیقت نماز

نماز لفظ و واژهاى است که در متون دینى ما بعنوان «صلاة» از آن یاد شده و داراى معانى متعدّدى بوده که یکى از آن معانى، همین عمل مخصوصى است که به نام «نماز» در دین اسلام تشریع شده است. این لفظ در برخى از آیات به معناى سلام و تحیت آمده است آنجا که خداوند در قرآن مىفرمایند: إنَّ الله وملائکته یصلّون على النّبى یا ایّها الذین آمنوا صلّوا علیه وسلّموا تسلیماً.

«همانا خداوند و فرشتگان بر پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) درود مىفرستند شما هم اى اهل ایمان بر او صلوات و درود بفرستید و با تعظیم بر او سلام گوئید»(1).

و در آیه دیگر با اشاره به همین معنى مىفرمایند: هو الذى یصلى علیکم وملائکته «اوست خدایى که هم او و هم فرشتگانش بر شما تحیت و رحمت مىفرستند»(2).

وبه معناى دعا هم در برخى از آیات آمده است. آنجا که به پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم)دستور گرفتن زکات داده مىشود خداوند مىفرماید بعد از گرفتن زکات براى آنها و در حقشان دعا کن. خذ من اموالهم صدقة تطهّرهم وتزکیهم بها وصلّ علیهم إنّ صلواتک سکن لهم.

«اى رسول ما، تو از مؤمنان صدقات را بگیر تا بدان واسطه نفوس آنان را پاکیزه سازى و آنها را به دعاى خیر یاد کن همانا دعاى تو در حق آنان، موجب تسلى خاطر

ــــــــــــــــــــــــــــ

1 ـ سوره مبارکه احزاب، آیه 56.

2 ـ سوره مبارکه احزاب، آیه 43.

آنهاست»(1). «صلاة» به هر دو معناى مزبور که در حقیقت به معناى واحد بر مىگردند که همان دعا باشد مورد بحث ما نیست بلکه مراد از «صلاة» همان معنایى است که با طریق مشخص و با ارکان مخصوص و جزئیات معین از طرف شارع مقدس، حقیقت پیدا کرده است و پیامبر خاتم(صلى الله علیه وآله وسلم)آن حقیقت نازله را در عمل تشریع و خود، آن را تحقق عملى بخشید. نه تنها شخص پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) در طول عمرش به عمل بدان پاى بند بود بلکه همه مسلمین موظف بودند که آن را شبانه روز پنج بار بجاى آورند. اَقم الصلاة لدلوک الشمس الى غسق اللیل.

«نماز را از زوال خورشید تا نهایت تاریکى شب برپا دار»(2).

که این آیه اشاره اجمالى به نمازهاى پنج گانه دارد. نماز با این شیوه مرسوم که مصداق آن براى همه مسلمین روشن و آشکار است چیزى نیست که مورد فهم و درک نباشد چون آنچه که از سنّت رسول اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم)و اهل بیتش استفاده مىشود پر واضح است که این تلقى از نماز یعنى اعمال مخصوصهاى که با تکبیرة الاحرام شروع و به سلام ختم مىگردد. و این است معناى دیگرى که از آیات استفاده مىشود. آنچه که مسلّم است این است که این عمل ظاهرى که اصطلاحاً بدان نماز گفته مىشود تمام حقیقت نماز نیست بلکه این صورت و چهره ظاهرى آن است. نماز امرى

ــــــــــــــــــــــــــــ

1 ـ سوره مبارکه توبه، آیه 103.

2 ـ سوره مبارکه اسراء، آیه 78.

است الهى که تحقق آن همانند سایر امور داراى ظاهر و باطن است که در متون دینى به هر دو جهت آن اشارت رفته است. تصویر ظاهرى نماز همان است که با اعمال مخصوصه انجام گیرد و حفظ آن نیز فرض و واجب است امّا روح و باطن نماز عبارتست از: اخلاص، حضور قلب، ذکر خداوند و تعظیم در مقابل او، امید و دلبستگى به ذات ربوبى، اعتماد و رکون به وجود سرمدى و محو شدن در مقابل ذات یکتایى که در مقابل عظمت و جلالت او قیام نموده است. حقیقت نماز اعم از معناى ظاهر و باطن است و محدود و محصور نمودن آن به ظاهر، چون محدود نمودن حقیقت انسان و انسانیت او به جسم مادى است. همانطور که حقیقت انسان در این جسم خاکى و هیکل مادى قالب گیرى شده و به اطوار مختلف و گوناگون درآمده و به این شکل ظاهرى وجود یافته است چنانچه خداوند فرماید: وقد خلقتکم اطواراً «وبه تحقیق شما را به صورت گوناگون آفرید»(1). حقیقت نماز هم چون سایر امور در باطن و روح او نهفته شده که این قالب و صورت را پذیرا شده است هرگاه آن حقیقت بخواهد در عالم خارج تحقق یابد قطعاً باید در همین طور و قالب خاص باشد و در غیر این صورت نماز نبوده بلکه پدیده دیگرى است. هرگاه این قالب خاص و صورت ظاهرى نماز با روح و باطن آن آمیخته و قرین گردد نماز حقیقت خود را یافته و تأثیر خود را مىگذارد. در چنین

ــــــــــــــــــــــــــــ

1 ـ سوره مبارکه جن، آیه 14.

صورتى است که این امر الهى، ستون دین(1)، معراج مؤمنین(2)، روشنگر چهره مسلمین(3)، مقرِّب متقین(4)، مکمّل اخلاص مخلصین، مبعِّد خصائص ملحدین(5)، مسوِّد چهره شیاطین(6)، وممیّز مؤمنین از کافرین(7)، قرار مىگیرد. پس نمازى که فقط ظاهر داشته باشد و فاقد روح باشد مُعطى شى نخواهد بود. بنابر این قیام به ظاهر آن، تحرکى در نماز گزار ایجاد نخواهد کرد و از سوى ذات بارى به این نماز اقبال و توجهى نیست چنانچه از رسول گرامى اسلام(صلى الله علیه وآله وسلم) روایت شده که فرمودند: «خداوند متعال نظر نمىافکند به نمازى که آدمى دل خود را با بدن خود به نماز حاضر نکند»(8). پس حقیقت نماز اعم از صورت ظاهرى و معناى باطنى است و تمسک به هر یک از این دو بدون دیگرى نماز نیست در نتیجه هم کسانى که به ظاهر آن تشبث جسته و از روح آن بىخبرند از حقیقت نماز غافلند و هم آنانکه نماز نمىخوانند و ادعا دارند که ما به معنا و حقیقت آن

ــــــــــــــــــــــــــــ

1 ـ تهذیب، ج1 ص173 روایت 68. کافى، ج7 ص25 روایت 7.

2 ـ بحار الانوار، ج82 ص303 روایت 2 باب 4.

3 ـ نهج الفصاحه، حدیث 1874.

4 ـ اصول کافى، ج3 ص265 روایت 6. نهج الفصاحه، حدیث 1878.

5 ـ مجمع البیان، ج7 ص447 ذیل آیه 45 عنکبوت.

6 ـ نهج الفصاحه، حدیث 1877.

7 ـ نهج الفصاحه، حدیث 1098.

8 ـ معراج السعاده، ص668.

رسیدهایم معرفتى از نماز ندارند چون نماز در هر دو صورت فاقد حقیقت است.

اهمیت دوران جوانى

بر هیچ اهل علمى پوشیده نیست که در شکل گیرى شخصیت هر فرد، مقطع جوانى از جایگاه خاص و اهمیت ویژهاى برخوردار است. شاید بتوان گفت که ثبات شخصیت هر انسانى در این سنین آغاز و به هر نحوى که شکل گیرد غالباً به همان صورت قوام یافته و تثبیت مىگردد و به همین دلیل در روایات بر اهمیت و برترى این مقطع سنى تأکیدات زیادى رفته و نیز روانشناسان این دوره را حیات مجدد انسان نامیدهاند. صاحب شریعت اسلام، حضرت خیر الانام که از سر چشمه وحى الهام مىگرفت در تکریم و احترام به جوانان فرمودند: فضل الشابّ العابد الذى یَعبُدُ فى صباه على الشیخ الذى یَعبُد بَعْدَ ماکَبُرَتْ سِنُّهُ کفضلِ المرسلین على سایر النّاس.

«فضیلت و برترى جوان عابد که از آغاز جوانى خدا را عبادت کند بر پیرى که وقت پیرى مشغول عبادت گردد چون فضیلت پیغمبران است بر سایر مردم»(1).

و در جاى دیگر با اشاره به ارزش جوانى مىفرماید: اغتنم شبابک قبل هرمک.

ــــــــــــــــــــــــــــ

1 ـ نهج الفصاحه، حدیث 2050.

«جوانىتان را قبل از فرارسیدن پیرى غنیمت و قدر بدانید»(1). وخطاب به والدین و مربیان در برخورد با جوانان و نوجوانان مىفرمایند: اوصیکم بالشّبان خیراً فانّهم اَرَقُّ افئِدةً انّ الله بعثنى بشیراً ونذیراً فحالفنى الشُّبّانُ وخالفنى الشیوخُ ثُمَّ قَرَاَ فطال علیهم الأمَدُ فقستْ قلوبُهُم.

«به شماها در باره نوبالغان و جوانان به نیکى سفارش مىکنم که آنها دلى رقیقتر و قلبى فضیلت پذیرتر دارند. خداوند مرا به پیامبرى برانگیخت تا مردم را به رحمت الهى بشارت دهم و از عذابش بترسانم. جوانان سخنان مرا پذیرفتند و با من پیمان محبت بستند ولى پیران از قبول دعوتم سرباز زدند و به مخالفتم برخاستند. سپس به آیهاى از قرآن اشاره کرد و درباره مردم کهن سال و پیر که مدت زندگى آنان به درازا کشیده و دچار قساوت قلب شدهاند سخن گفت»(2).

همه این سخنان گوهر بار که در خطاب به مسلمانان تأکید داشتند علاوه بر سیره عملى و برخورد بزرگوارانه و محترمانهاى که با جوانان داشتهاند حاکى از حساسیت عنفوان جوانى است.

بنابر این از منظر علم و دین، در تمام عمر و طول حیات انسانى هیچ برههاى مهمتر از دوره نوجوانى و جوانى نیست. یکى از روانشناسان معروف غربى بنام دکتر «ماى لى» در اهمیت این دوره از عمر آدمى چنین مىگوید:

ــــــــــــــــــــــــــــ

1 ـ نهج الفصاحه، حدیث 372.

2 ـ سفینه البحار، ج2 ص176.

«در نوجوانى مسأله شخصیت و هویّت با شدّت تمام از نو وارد میدان مىشود پس نوجوانى و جوانى یکى از مراحل و مراتب بارور هستى است که طى آن ساختهاى قطعى شخصیت و هویت بزرگسال تثبیت شده یا دوباره مطرح مىکردند»(1). 

جهت دانلود محصول اینجا کلیک نمایید

پایان نامه نیاز سنجی کارکنان اطلاعات استان خراسان رضوی

فرمت :WORD                                                     تعداد صفحه :49

بیان مسأله

امروزه به موازات آموزشهای مرسوم نظام آموزشی و دانشگاهی، موسسات، ادارات و سازمانهای مختلف برنامه‎هایی را طرح کرده و برای دستیابی  به اهداف خاص خود به اجرا درآورده‎اند. در اغلب کشورها آموزشهای ارائه شده برای همگان و آموزشهای تخصصی و کاربردی برای کارورزان و کارکنان بخشهای عمومی و خصوصی به عنوان صنعت رشد قلمداد می‎شود و سالانه بخش زیادی از درآمدهای آنان صرف توسعه و بهسازی فعالیت هایشان می گردد و همگام با رشد جمعیت و توسعه اقتصادی ـ اجتماعی این سرمایه‎گذاری‎ها را افزایش می‎دهند و این همه بر این باور استوار  است که سرمایه‎گذاری در بخش آموزش و تربیت نیروی انسانی همانند سرمایه گذاری در دیگر عوامل رشد و توسعه دارای بازده اقتصادی است و در کنار آن پرورش مردم با فرهنگ و آگاه به عنوان آحاد جامعه،  بهره‎وری و بهره‎گیری بهینه از سایر سرمایه گذاری‎های  مادی و فرهنگی را افزایش می‎دهد. به همین دلیل بسیاری از کشورهای جهان سعی دارند به توسعه کمی و کیفی برنامه‎های آموزشی و تربیتی ـ فرهنگی خود پرداخته و مردم را از نعمت مجموعه‎ای دانشهای عمومی و تخصصی که برای بهزیستن ضروری می باشد، برخوردار سازند.

اساساً هر سازمان بر حسب یک نیاز عمومی و اجتماعی به وجود می‎آید. آنچه که مسلم است این است که یک سازمان برای این بوجود می‎آید که کالایی را تولید و یا خدمتی را به جامعه عرضه کند. بدین جهت هر چه نیاز اجتماعی گسترده تر و حیاتی تر باشد امکان افزایش وتوسعه آن سازمان بیشتر است و این در حالی است که سازمانها برای اینکه به اهداف خودشان نائل شوند، مجبورند با بخشها و گروه‎های مختلف موجود در جامعه ارتباط داشته باشند، به عبارت دیگر سازمانها نمی توانند مستقل از محیط باشند بلکه باید پیوسته با آن تغییر کنند و با آن تطبیق نمایند و تغییر خود را بهبود بخشند. در این زمان است که نیازهای افراد، متناسب با شرایط محیط و نوع کار کارکنان مطرح می شود. این که اموزش ها مطابق با نیازهایی باشد که کارکنان در جریان کار احساس می کنند و در جهت حل مشکلاتی باشد که در جریان کار با آن برخورد داشته اند مسئله مهمی است که اثر بخشی این دوره ها را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد.

در راستای تحقیق اهداف ناجا و با توجه به ضرورت و اهمیت استمرار آموزش های تخصصی، معاونت آموزش ناجا تلاش دارد علاوه بر اجرای آموزش های بدو خدمت دوره های آموزش تخصصی تکمیلی را بطور گسترده ای در طول خدمت کارکنان ناجا به اجرا در آورد. این دوره ها براساس نیازمندی معاونت ها و یگان های مستقل ناجا و با محوریت رشته های شغلی ناجا تعریف شده است.

مجموعه عناوین آموزش های مورد بحث در کتاب حاضر در ذیل رسته های انتظامی، اطلاعات، آگاهی، راهور، عملیات ویژه، مرزبانی، اداری، دارائی، آماد و پشتیبانی، مخابرات و الکترونیک، دریائی، فنی و مهندسی، بهداری، رایانه و سیستم، حقوق، مخارف اسلامی و علوم انسانی و همچنین آموزش های تخصصی تکمیلی مشترک و نیز آموزش های فرماندهی و مدیریت تقسیم بندی شده است.

آموزش های تخصصی تکمیلی با استناد به ماده 38 قانون استخدام ناجا (مصوب خرداد ماه 1383) و به منظور تکمیل آموخته های گذشته و روز آمد نمودن اطلاعات تخصصی کارکنان ناجا برای نیل به ترفیع و یا تصدی مشاغل خاص طراحی گردیده است و لذا همه ساله مورد بازنگری و تجدید نظر قرار می گیرد و آموزش های مورد نیاز به آنها اضافه می گردد.

در راستای تحقیق اهداف ناجا و با توجه به ضرورت و اهمیت استمرار آموزش های تخصصی، معاونت آموزش ناجا تلاش دارد علاوه بر اجرای آموزش های بدو خدمت دوره های آموزش تخصصی تکمیلی را بطور گسترده ای در طول خدمت کارکنان ناجا به اجرا در آورد. این دوره ها براساس نیازمندی معاونت ها و یگان های مستقل ناجا و با محوریت رشته های شغلی ناجا تعریف شده است.

مجموعه عناوین آموزش های مورد بحث در کتاب حاضر در ذیل رسته های انتظامی، اطلاعات، آگاهی، راهور، عملیات ویژه، مرزبانی، اداری، دارائی، آماد و پشتیبانی، مخابرات و الکترونیک، دریائی، فنی و مهندسی، بهداری، رایانه و سیستم، حقوق، مخارف اسلامی و علوم انسانی و همچنین آموزش های تخصصی تکمیلی مشترک و نیز آموزش های فرماندهی و مدیریت تقسیم بندی شده است.

آموزش های تخصصی تکمیلی با استناد به ماده 38 قانون استخدام ناجا (مصوب خرداد ماه 1383) و به منظور تکمیل آموخته های گذشته و روز آمو نمودن اطلاعات تخصصی کارکنان ناجا برای نیل به ترفیع و یا تصدی مشاغل خاص طراحی گردیده است و لذا همه ساله مورد بازنگری و تجدید نظر قرار می گیرد و آموزش های مورد نیاز به آنها اضافه می گردد. (معاونت آموزش ناجا[1]، 1383)

مساله ای که این پژوهش قصد بررسی آن را دارد این است که آیا این برنامه‌های آموزشی در راستای نیازهای شغلی کارکنان بوده است؟ و آیا کارکنان ناجا نیازهای اموزشی دیگری نیز دارند که باید براورده شود‌؟

اهمیت و ضرورت مساله:

فعالیتهای آموزشی و فرهنگی مانند هر یک از فعالیتهای وسیع دیگر با مشکلات نیروی انسانی، سازماندهی مواد و تجهیزات و غیره روبرو است. ضرورت انجام  این فعالیتها ازیک سو و محدود بودن منابع از سوی دیگر باعث شده است که روشهایی ابداع شود تا بهره‌برداری هر چه بیشتر از منابع برای دستیابی به اهداف امکان پذیر گردد، از جمله این روشها ارزیابی و بررسی نیازها است.

اتفاق نظر برنامه‌ریزان و نظریه‌پردازان آموزشی، روی بنا گذاری هدف بر پایه نیازها، نشان دهنده اهمیت شناسایی، اولویت بندی و به کارگیری «نیاز» در تدوین برنامه است. تعریف نیاز به عنوان فاصله بین وضع موجود و وضع مطلوب در برنامه‌ریزی‌های آموزشی بیشتر استفاده می‌شود. جایگاه نیاز در تدوین هدف، برای برنامه‌ریزی‌های آموزشی آنجاست که بدون اطلاع از کمبودهای موجود امکان تنظیم هر طرح یا نقشه‌ای برای اقدام بیهوده است. زیرا زیربنای منطقی تصمیم‌گیری را حل مسئله یا بهبود موقعیت تشکیل می‌دهد. از این رو:

 1- هرگاه تصمیم به اقدام گرفته شد،

 2- باید به هدفگذاری پرداخت

 3- برای این کار اولین گام «سنجش نیاز»[2]  است.

 این اقدام می‌تواند از تصمیم یک فرد برای رفع احتیاجات زیستی یا رشد روانی، تا اراده یک جامعه برای توسعه فردی ـ اجتماعی، نوسان داشته باشد. مسلم است هر چه  نیاز اساسی‌تر باشد، هدف کلی‌تر، دامنه اقدام وسیع‌تر، حجم عملیات گسترده‌تر و حساسیت دستیابی به نتیجه افزونتر خواهد بود.

از مشخصه‌های نظام‌های تربیتی و فرهنگی امروز، روز افزونی رسالتهای آن، برای تطابق کارکردهایش با نیازهایی است که جامعه احساس می‌کند. نتیجه این انطباق، ساخته شدن «شهروند رشید» به تعبیر افلاطونی آن است ـ یعنی کسی که شایستگی زندگی در «نیک شهر»[3] را داشته باشد و به توسعه آن نیز یاری رساند.

---

[1] - آموزش های تخصصی تکمیلی ناجا، جلد اول، معاونت آموزشی ناجا، اداره کل آموزش های تکمیلی

[2] - Assessing Need

[3]- Utopia

جهت دانلود محصول اینجا کلیک نمایید

پایان نامه نیروگاه گاز

فرمت :WORD                                                     تعداد صفحه :119

مقدمه)معرفی)

امروزه با توسعه روزافزون صنعت نیروگاه وتولید برق وبا توجه به این نکته که اکثریت دانشجویان مهندسی و...ویا حتی فارغ التحصیلان دراین رشته ها موفق به بازدیدکاملی از نیروگاه وسیستم کاری و نحوه عملکرد سیستمهای موجود در نیروگاه نشده اند،وبا توجه به سابقه کاری که من در نیروگاه جنوب اصفهان درزمینه نصب تجهیزات مکانیکی وغیره داشته ام ،لازم دانسته ام که برای اشنا کردن دانشجویانی که علاقه به نیروگاه وسیستم عملکردآن دارند،اطلاعات وتصاویری راجمع آوری نموده ودرقالب این پروژه(که معرفی و بررسی بخشهای مختلف نیروگاه گازی است.)ارایه دهم.که من گرد آوری این مطالب را در قالب 10فصل بیان نموده که فصل اول آن رابابیان کدهای شناسایی آغازکرده که درفصلهای بعدی اگرازاین کدها استفاده شده بود ،نا مفهوم نباشد . در فصل دوم تشریحی کلی نیروگاه از نوع پیکر بندی ،جا نمایی ،سوخت و...را بیان کرده و در فصل سوم اطلاعاتی عمومی در مورد قطعات توربین گاز وابعاد ووزن و...را بیان کرده ام ودر فصل چهارم توربین گاز ،نحوه هوادهی ،احتراق و...را تشریح کرده ودرادامه در فصل پنجم سامانه های مختلف از قبیل هوای ورودی آتش نشانی سوخت گاز ،گازوییل و...را بیان نموده که برای خواننده قابل فهم باشد که این هوا چه طور وارد ،چه گونه احتراق صورت گرفته و چه مراحلی بایستی انجام شود تا برق تولیدشودودر فصل ششم نحوه کنترل دمای  توربین را شرح می دهیم ودر فصل هفتم مجرای هوای ورودی ،سرعت ، عایق صدا ونحوه تمیز کاری و...را تشریح کرده ودر فصل هشتم سیستم خروجی گازهای حاصل ازاحتراق(مجرای واگرای اگزوز )و...را توضیح داده ودر فصل نهم انواع ابزارهای عمومی وتخصصی را بیان کرده که بیشتر در زمینه تعمیرات ازاین ابزارآلات استفاده می شود ودر فصل دهم منابعی که من توانستم به آنها دسترسی پیدا کنم و بتوانم این مطالب را گرد هم آورم،بیان نموده ام که در پایان هدف و نتیجه ای  که من از این پروژه داشتم که سعی خود را می کنم تا به آن هدف نزدیک شوم ؛این است که دانشجویان و...با آشنایی و استفاده از این پروژه بتواند ابهامات  خودرا در زمینه ،حداقل آشنایی با نیروگاه گازی و نحوه عملکرد آن بر طرف کند که درهنگام حضور در نیروگاه حتی مرتبه اول دارای پیش زمینه ای بوده باشند که (سر در گمی هایی را که ممکن است با دیدن نیروگاه برایشان بوجود آید را به حداقل برسانند.)

در پایان ازکلیه همکاران درنیروگاه جنوب اصفهان و نیروگاه طوس مشهد واساتیدمحترم دردانشگاه آزاداسلامی واحدشهرمجلسی که درگردآوری وارایه این پروژه من را همیاری کردند کمال تشکر و قدر دانی را دارم .       

فصل اول

کد شناسایی KKS

مقدمه

KKS مخفف عبارت آلمانی “Kraftwerk Kennzeicen System” به معنای سیستم شناسایی نیروگاه می باشد.

KKS به منظور شناسایی اجزاء نیروگاه و سیستمهای کمکی به کار می رود. این روش کد گذاری توسط بهره برداران نیروگاههای آلمان و کارخانه های سازنده توسعه پیدا نمود و اینک برای تمامی نیروگاهها بکار گرفته می شود.

در این جزوه آن بخش از KKS تشریح شده است که مربوط به توربینهای گازی و سیستمهای اضافی آن می باشد. اجزاء سیستمهای اضافی کد گذاری شده اند، اما همه اجزاء توربین نظیر پره های کمپرسور و توربین یا flametube های محفظه احتراق کد گذاری نشده اند. کدهای شناسایی مربوط به طراحی سیستم نمی باشد بلکه به منظور نشان دادن محل قرار گیری قطعه در یک سیستم می باشد.

ساختار کد شناسایی

سیستم شناسایی KKS مشتمل بر حروف و اعداد میباشد.

مفاهیم حروف استفاده شده از سیستم KKS استخراج شده و اعداد توسط آنسالدو تعریف شده اند.

معانی :

3: (کلید کارکرد F0)                         کد شناسایی یک واحد در یک نیروگاه چند واحدی .

MB : (کلیدهای کارکرد F2+F1)        تمامی قسمتهای توربین گاز کد “MB” دارد.

N : (کلید کارکرد F3)  

 این حرف ناحیه ای که متعلق به توربین گاز می باشد ، معین     می کند. “N” برای سیستم سوخت مایع استفاده می شود.

از حروف زیر در سیستم KKS استفاده می شود:

“A” کمپرسور و توربین                                    

“B” یاتاقانها

 “K” کوپلینگها ، ترنینگ گیر، دنده ها              

      “M” محفظه احتراق

 “N” سیستم سوخت مایع                                   

 “P”   سیستم سوخت گاز

 “Q” سیستم جرقه زنی                                     

 “R” سیستم اگزوز

“W” سیستمهای اضافی شامل تزریق بخا رآب    

 “V” سیستم روانکاری

 “X” سیستم های حفاظتی و کنترلی غیر الکتریکی       

“Y” سیستم حفاظتی و کنترلی الکتریکی

13‌ : (کلید کارکرد F11)            

این دو رقم بخشهای یک سیستم را شناسایی می کند.

AA‌ : (کلید تجهیزات A2+A1)     

این ترکیب از حروف ،وظیفه یک بخش را نشان می دهد.

در مثال ما ، کد “AA” بیانگر عمل SHUT-OFF می باشد. نه تنها نوع ابزار SHUT OFF (نوع خفه کن[1] ، نوع SLIDE ، نوع PLUG ) توسط این حروف مشخص نمی گردد، بلکه نوع عمل کننده آن نیز مشخص نمی گردد (توسط دست ، الکتریکی ، هیدرولیکی، نیوماتیکی، چک والو) .

ترکیبات حرفی زیر درسیستم KKS استفاده می شود :

“AA” شیرهای با تجهیزات عمل کننده

“AE” TURNING GEAR ، بلند کننده (LIFTING GEAR)

“AH” گرم کن ها[2]و سردکن ها[3]

“AM” میکسرها                                            “AN” فن ها

 “AP” پمپها                                                 “AS”   تجهیزات تنظیم کننده

 “AT” فیلترها و استرینرها                                 “CL” ابزار دقیق اندازه گیری سطح

“AV” مشعلها“CG” ابزار دقیق اندازه گیری جابجایی“CP” ابزار دقیق اندازه گیری فشار

 “CQ” تجهیزات اندازه گیری کیفیت                       “CS” تجهیزات اندازه گیری سرعت

 “CT” تجهیزات اندازه گیری دما                          “CY” ابزار  دقیق اندازه گیری ارتعاش

 “GC” نقطه مرجع ترموستات                             “GF” JUNCTION BOXES

“GQ” سوکت برق                                           “GS” PUSH BOTTONS

“GS” ترانسفورمرها                                        “AX” تجهیزات تست

 “AZ” سایر واحدها                                         “BB” تانک ها،اکومولاتورها،VESSELS

 “BP” اریفیسها                                              “BQ” اندازه گیر وزن

 “BS” خفه کن صدا                                         “BY” تجهیزات کنترلی مکانیکی

 “BZ” سایر واحد ها                                    “CF” فلومترها       

  “CG” ابزار دقیق اندازه گیری جابجایی

“CL” ابزار دقیق اندازه گیری سطح                     “CP” ابزار دقیق اندازه گیری فشار

 “CQ” تجهیزات اندازه گیری کیفیت                       “CS” تجهیزات اندازه گیری سرعت

 “CT” تجهیزات اندازه گیری دما                         “CY” ابزار  دقیق اندازه گیری ارتعاش

 “GC” نقطه مرجع ترموستات                            “GF” JUNCTION BOXES

“GQ” سوکت برق                                           “GT” ترانسفورمرها

001:(کلید تجهیزات An).این عددسه رقمی براساس عملکردابزارکدگذاری شده،دسته بندی می شود.

بازه اعداد انتخاب شده برای شیرها و ابزار دقیق عبارتند از :

001تا029:شیرهای درمسیراصلی سیال باعمل کننده های خودکار(الکتریکی،هیدرولیکی ، نیوماتیکی).

031 تا 049 : شیرهای اطمینان ، شیرهای RELIFE ، شیر کنترل های بدون تغذیه کمکی که درمسیر اصلی سیال قرار گرفته اند.

051 تا 099 : چک والوهایی که در مسیر اصلی سیال قرار گرفته اند.

101 تا 199 :شیرهای trarsfer , shut off که در مسیر اصلی سیال قرار گرفته اندوبصورت دستی عمل می کنند.

201 تا 249‌: شیرهای تخلیه

251 تا 299 : شیرهای تخلیه گاز

301 تا 338 : shut –off والوهای بالا دست[4] ابزار دقیق اندازه گیری یک اتصاله .

341 تا 369 : shut –off والوهای بالا دست ابزار دقیق اندازه گیری 2 اتصاله (اتصال مثبت)

371 تا 399 : shut-off والوهای بالادست ابزار دقیق اندازه گیری 2 اتصال (اتصال منفی )

401 تا 499 : shut –off والوهای بالادست با نقطه اندازه گیری انتخابی .

برای تجهیزات اندازه گیری :

001 تا 199 : تجهیزات اندازه گیری برای انتقال به راه دور.

401 تا 499 : تجهیزات اندازه گیری برای اندازه گیریهای تست کارایی.

501 تا 599 : تجهیزات اندازه گیری برای نمایش محلی .

کدهای شناسایی بکار گرفته شده :

AN : فن ها     

KA  : شیرها         

 KE : بالا برها، قلابها

MB : ترمزها

KP : پمپهااصلی سیال قرار گرفته اند

A - : آشکار سازهای شعله

 B-  : مبدلهای کمیتهای غیر الکتریکی به الکتریکی

M - : موتورهای الکتریکی

P-  : ابزار دقیق اندازه گیری

S-  : سوئیچها

U - : مبدلهای کمیتهای الکتریکی به غیر الکتریکی

X - : ترمینالها

Y - : سلونوئیدها

01  : (کلید تجهیزات BN)

استفاده از کدهای شناسایی

کدهای شناسایی KKS به منظور مشخص سازی اجزاء مختلف در دیاگرام P&I ، لیست تجهیزات، لیست بارهای الکتریکی ، لیست ابزار دقیق اندازه گیری ، دیاگرامهای تابعی ، دیاگرامهای ترمینال، تشریح سیستم و سایر مدارک استفاده می شود.

در این رابطه مشخص سازی واحدهای نیروگاه بطور عام بازگو نمی گردد.

علاوه بر آن بعنوان یک قاعده ساده ، 4 رقم کلید تجهیزات (برای مثال “–S01”) در P&ID بازگو نمی گردد. برروی بیشتر شیرها ، ابزار دقیق اندازه گیری و غیره یک NAME PLATE نصب شده است که برروی آن کد KKS کامل ابزار درج گردیده است که شامل شماره واحد نیروگاه نیز می باشد .

در مباحث فنی KKS مورد بحث بایستی بطور کامل بازگو گردد تا مشخص شود که در مورد کدامیک از تجهیزات بحث می شود.

برای مثال عبارت “شیر برقی “MBA41AA010A را باید بجای عبارت شیر برقی عمل کننده شیرهای BLOW OFF 1.2 , 1.1  بکار برد.

برای سفارش تجهیزات یدکی از کد گذاری KKS نمی توان استفاده نمود.

فصل دوم

تشریح کلی نیروگاه

پیکر بندی نیروگاه

چیدمان تک محوری توربین، اجازه راه اندازی کمپرسور را بطور مستقیم و مستقل از ژنراتورمی دهد.

احتراق گاز یا سوخت مایع در دو محفظه احتراق متقارن با چندین مشعل که در دو طرف توربین قرار دارند  انجام می شود. هر محفظه احتراق دارای 8 مشعل می باشد.

هوا با گذشتن از کانال مکش و عبور از فیلترها و صداخفه کن ها وارد کمپرسور می شود ، در کمپرسور فشار هوا تقریباً تا 11 بار افزایش می یابد.هوای فشرده به سمت مشعل ها( بالای هر محفظه احتراق) هدایت و در اطاق های احتراق سوخته می شود. گازهای داغ سوخته  شده  و از طریق توربین به توان مکانیکی تبدیل می شود.

ژنراتور از طریق محور(شفت) به سمت کمپرسور توربین متصل شده است . توان الکتریکی تولید شده توسط ژنراتور از طریق ترمینالهای ژنراتور تحویل ترانس می گردد.

گازهای خروجی در دمای تقریبی 545 C از طریق یک دیفیوزر محوری به فشار اتمسفر میرسد. گاز خروجی از طریق یک اگزوز عمودی وارد هوای آزاد می گردد.

علاوه بر مجموعه توربین گاز/ژنراتور ، یک مجموعه خنک کننده برای روغن روانکاری و ژنراتور در نظر گرفته شده است . سیستم فوق قادر به خنک سازی روغن روانکاری توربین و یاتاقانهای ژنراتور تحت هر بار و شرایط محیطی می باشد، همچنین سیستم هوای خنک کن ژنراتور ، دمای ژنراتور را بطور مناسب کاهش میدهد. سیستم خنک ساز متشکل از دو سلول خنک کن(2 x 66 % )بوده که هر سلول شامل دو فن می باشد. در حالت عادی یکی از سلولها با هر دو فن خود کار کرده و سلول دیگر فقط از یک فن خود استفاده می کند. در صورتیکه هر یک از فن ها به هر دلیل تریپ دهد ، فن چهارم بطور خودکار شروع به کار می کند. این افزونگی را تلویحاً به معنی افزایش سطح تبادل حرارتی میتوان تلقی نمود.

جانمایی نیروگاه

جانمایی نیروگاه برای چیدمان تمامی تجهیزات به گونه ای طراحی شده است که می توان آن را به چهار حوزه اصلی تقسیم نمود:

الف) حوزه توربین گاز و ژنراتور                     ب) حوزه کنترل و الکتریک

پ)حوزه سیستمهای کمکی                       ت) حوزه گاز/گازوییل

چیدمان حوزه توربین گاز و ژنراتور به شیوه ای طراحی شده است که بهترین شرایط  برای بهره برداری و نگهداری توربین محیا گردد. علاوه برnclosure  ساختمان به نحوی طراحی شده است که جلوی صدارا می گیرد.ژنراتور و تجهیزات کمکی آن دریک اتاقک جداگانه قرار گرفته وپیش بینی های لازم برای بازکردن روتوردر نظر گرفته شده است. فیلترهوای ورودی بالای ژنراتورنصب شده است .

سیستم کنترل توربین وژنراتوردریک ساختمان مجزابا کف کاذب (برای رد کردن کابل ها)نصب شده اند.

سومین ناحیه مربوط به سیستم تصفیه آب و تجهیزات کمکی خارجی توربین می باشد.

ناحیه سوخت گاز/ گازوییل شامل ایستگاه تقلیل فشار گاز، مخزن اصلی سوخت، ایستگاه تخلیه سوخت، ایستگاه پمپخانه و مخازن شیمیایی.

اصول طراحی

شرح کلی

توربین گاز آنسالدو یک توربین با یک محور و یک پوسته است که بسیار مناسب برای به چرخش در آوردن یک ژنراتور برای تولید در بار پایه و یا بار پیک و حتی بدوران در آوردن قطعات مکانیکی است . همچنین این توربین می تواند در یک نیروگاه سیکل ترکیبی مورد استفاده قرار بگیرد .این دستگاه میتواند سوخت مایع  ویا گازوئیل با ارزش های حرارتی متفاوت را به مصرف برساند . این توربین با سوخت گاز نیز بخوبی کار می کند .

کمپرسور و توربین از قطعات اصلی هستند که درون یک پوسته هستند و تشکیل یک روتور مشترک را میدهد که روی دو یاطاقان درمحفظه کم فشار در دو انتها ی خود قرار دارد . و با این روش هم محوری و استفاده آسان را فراهم میآورد .

یک پوسته مرکزی که از یک طرف به پوسته انتهایی نگهدارنه پره های ثابت کمپرسور  متصل است و از طرف دیگر به پوسته انتهایی توربین متصل است و محفظه پرفشار را بوجود می آورد روتور توربین و کمپرسور را در میان گرفته است . در سمت اگزوز انتهای این پوسه با پوسته اگزوز که یاطاقان را در میان گرفته است اتصال دارد .

با توجه به صلب بودن پوسته مرکزی ؛ پوسته های نگهدارنده پره های ثابت کمپرسورو پوسته نگهدارنده پره های ثابت توربین  به شکلی طراحی شده اند که درون این پوسته اجازه انبساط آزاد حرارتی را دارند .

پوسته اگزوز شامل یک محفظه دوکی شکل است که باعث عبور راحت هوا از خروجی توربین می شود.سیلندر داخلی در این پوسته توسط دو مجرا که لوله های مربوط به یاطاقان از درون آن عبور می کند به این پوست ارتباط دارد .

شکل 2-1

جانمایی کلی نیروگاه شامل ساختمانها و تجهیزات عبارتند از : (شکل 2)

ترانسفورماتور اصلی بخش گازی                            Condensate polishing plant (future)

ترانسفورماتور اصلی بخش بخاری (آینده)              استراحتگاه نگهبانها و راننده ها

ساختمان تجهیزات کمکی (آینده)                     

مبدل حرارتی روغن روانکاری

ایستگاه تصفیه آب                                

دیزل ژنراتور اضطراریایستگاه فاضلاب

ترانسفور ماتور واحد                                         HRSG (آینده)

پست 132KV                                               اگزوز خروجی

ساختمان پست  خط لوله گاز                              توربین هال بخار (آینده)

خط آب demineralsed                            توربین هال واحدهای گازی

مخزن آب                                                     کندانسور هوایی (آینده)

پست 230 kv                                             سیستم خنک کن کمکی

ساختمان آتش نشانی                                        کارگاه مکانیک

ایستگاه تقلیل فشار گاز                   انبار (آینده)

ساختمان سوئیچ گیر (آینده )                               ایستگاه آتش نشانی

ساختمان کنترل مرکزی                                     ساختمان اداری

ایستگاه تخلیه گازوییل                                       مسجد و نهار خوری

تانک سوخت                                                  gate house

مسیر (چاله) جمع آوری روغن                              نگهبانی

پمپ خانه سیستم رانش                                     خنک کن آب ژنراتور       پارکینگ

سیستم demineralization                    انبار

پیکر بندی سیستم الکتریکی

یک ترانسفورمر 3 فاز برای خروجی ژنراتور در نظر گرفته شده است . این ترانسفورمر به نحوی انتخاب شده است که توان خروجی تولید شده واحد را هر شرایطی انتقال خواهد داد.

در نقاط انتهایی هر یک از خطوط فشار قوی یک SURGE ARRESTER نصب شده است .

نقطه ستاره1 سیم بندیهای HV بطور دائمی اتصال زمین شده اند. ژنراتور از طریق باس داکتهای مجزا بطور مستقیم بعد از عبور از C.B 2به ترانس اصلی متصل می شود.

نقطه ستاره ژنراتور از طریق یک ترانس توزیع تک فاز به یک ترانسفورمر 3 فاز برای خروجی ژنراتور در نظر گرفته شده است . این ترانسفورمر به نحوی انتخاب شده است که توان خروجی تولید شده واحد را هر شرایطی انتقال خواهد داد.

در نقاط انتهایی هر یک از خطوط فشار قوی یک SURGE ARRESTER نصب شده است .

نقطه ستاره1 سیم بندیهای HV بطور دائمی اتصال زمین شده اند. ژنراتور از طریق باس داکتهای مجزا بطور مستقیم بعد از عبور از C.B 2به ترانس اصلی متصل می شود.

نقطه ستاره ژنراتور از طریق یک ترانس توزیع تک فاز به زمین متصل می شود . در ثانویه این ترانس یک بار مقاومتی متصل گردیده است به نحویکه جریان خطای زمین شدن را تشخیص می دهد.این جریان مساوی با ظرفیت جریان مدار ولتاژ ژنراتور می باشد. تمامی تجهیزات فوق در یک جعبه فلزی قرار گرفته اند.

تغذیه لازم برای تجهیزات کمکی واحد و سیستمهای دیگر از طریق ترانس کمکی واحد تامین می گردد.

بارهای اضطراری از طریق دیزل ژنراتور اضطراری تأمین می گردد.

توزیع انرژی برای تجهیزات کمکی عبارتند از:

1. برق AC                       2- برق DC

3- منبع تغذیه حیاتی AC         4- برق اضطراری AC

1)برق AC : برق AC شامل سطح ولتاژ متوسط (6.6KV) و یک خط تغذیه ولتاژ پایین (400V) می باشد. ولتاژ متوسط از طریق سوئیچ برد هر واحد تهیه می شود . در این برد ، فیدرهایی برای ترانس تحریک ، ترانس SFC و ترانس های MV/LV کمکی واحد در نظر گرفته شده است.سوئیچ برد MV هرواحد کنار سیستم کنترل واتاق سوئیچ برد واحد واقع شده است. اتصالات از ترانس های واحد تا سوئیچ برد مربوطه از طریق کابلهای فشار متوسط صورت می گیرد.

---

[1] Damper type

[2] Heater

[3] Cooler

[4] upstream

1-star point

2-circuit breaker

1-star point

2-circuit breaker 

جهت دانلود محصول اینجا کلیک نمایید

پایان نامه هک و هکرها

فرمت :WORD                                                     تعداد صفحه :131

مقدمه

شاید شما هم این ضرب المثل را شنیده باشید که بهترین پلیس کسی است که دزد خوبی باشد و به عبارت دیگر می توان کفت تا زمانیکه یک پلیس به تمام ترفندهای دزدی آشنا بناشد نمی تواند با دزدان به مقابله بپردازد.

در اینترنت و شبکه نیز برای محافظت از کامپیوتر در مقابل هکرها تا زمانیکه شما با تمام ترفندهای نفوذ گران آشنا نباشید نمی توانید به مقابله با آنها بپردازید.

تهاجمات و حملات کامپیوتری به طور متداول و هر روزه روی می دهد و با یک اتصال ساده به اینترنت کسی در سوی دیگر سعی خواهد نمود از روی کنجکاوی به داخل دستگاه شما سه ، پنج یا دوازده بار در روز سرکشی نماید. هکرها بدون آگاهی با اتصالاتی که جلب توجه نماید دستگاهتان را از نظر آسیب پذیری مورد بررسی قرار می دهند اگر کامپیوتر در زمینه های بازرگانی و تجارت ، آموزشی ، امور عام المنفعه یا نظامی مورد استفاده قرار گیرد بیشتر مورد تهاجم و یورش هکرها قرار خواهد گرفت.

بسیاری از این حملات تنها برای یافتن نفوذی به سپر دفاعی کامپیوتر صورت می گیرد. مابقی قفل شکنهای پیچیده کامپیوتری می باشند و با نگاه اجمالی به عناوین خبری می توان دید که تعداد آنها رو به افزایش می باشد. به عنوان مثال سالهای اخیر ، بانک های بسیاری از سوی هکرها کامپیوتری مورد تهاجم قرار گرفتند بطوریکه هکرها توانسته اند به اطلاعات دسته بندی شده ای  در مورد حسابهای مشتریان بانک ها دسترسی پیدا نمایند هکرها شماره کارتهای اعتباری سایت های مالی و اعتباری می دزدند ، اغلب در مقابل اینکه اطلاعات کارت اعتباری مشتری را منتشر نکند از شرکت های تجاری الکترونیکی ، بنگاههای خبری و سایتهای داد و ستد الکترونیکی اخاذی می نمایند که اینکار باعث شده است که شرکتها درآمد مالی خود را از دست بدهند.

هک چیست؟

هک به ساده ترین زبان و شاید به عامیانه ترین تعبیر به دزدیدن کلمه عبور یک سیستم یا account گفته می شود. به طور کلی نفوذ به هر سیستم امنیتی کامپیوتری را هک می گویند.

هکر کیست؟

هکر کسی است که با سیستم های کامپیوتری آشناست و می تواند با روش هایی خاص (بدون اجازه) وارد آنها شود... این انسان می تواند خوب یا بد باشد(در هر حال هکر است). از دیگر صفات یک هکر این است که او شخصی با هوش و فرصت طلب و با معلومات علمی بالاست.

گروه بندی هکرها نسبت به اهدافشان

دسته ی اول هکرهایی هستند که هدف آنها از ورود به سیستم ضربه زدن به شخص نیست و فقط می خواهند معلومات خود را به رخ دیگران بکشند و ثابت کنند که سیستم های امنیتی همیشه دارای ضعف هستند و قابل نفوذ هستند اما دسته ی دوم هکرهایی هستند که قصد آنها ضربه زدن به دیگران و پرکردن جیب خود است (مانند دزدان اینترنتی. هکرهای گروه اول می توانند مفید باشند زیرا آنها با اثبات اینکه سیستمهای امنیتی قابل نفوذند در واقع نواقص سیستم های امنیتی را نمایان می سازند.

گروه بندی دیگر هکرها

هکرهای واقعی (سامورایی)

کسی که هدفش از نفوذ به سیستم ها نشان دادن ضعف سیستمهای کامپیوتری است نه سوء استفاده ...

Wacker (واکر):

کسی که هدفش از نفوذ به سیستم ها استفاده از اطلاعات آن سیستمهاست (جزو هکرهای کلاه سیاه)

Cracker (کراکر):

کسی که هدفش از نفوذ به سیستمها، خرابکاری و ایجاد اختلال در سیستمهای کامپیوتری است. (جزو هکرهای کلاه سیاه)

Preaker:

از قدیمی ترین هکرها هستند که برای کارشان نیاز (و دسترسی) به کامپیوتر نداشتند و کارشان نفوذ به خطوط تلفن برای تماس مجانی، استراق سمع و... بود.

یک هکر چگونه وارد سیستم می شود؟

هکر با دزدیدن پسورد سیستم می تواند به دیگر اطلاعات اتصال ما به شبکه مانند شماره ی IP دسترسی پیدا کند و همان طور که می دانیم IP آدرس پورت های سیستم ما در شبکه است پس هکر تحت شبکه و از طریق پورت ها وارد سیستم می شود. اگر پسورد Account ما دزدیده شود همان طور که خود ما از هر سیستمی در منزل یا بیرون از منزل با داشتن ID و پسورد وارد میل باکس خود می شود هکرها هم مانند خود ما به میل باکس ما دسترسی دارند.

روشهای ساده ی بدست آوردن پسورد

روش های ساده و رایج بدست آوردن پسورد عبارتند از:

1ـ خواندن پسورد از روی دست کاربر

2ـ فرستادن صفحه ای مانند صفحه ورودی یاهو و یا هات میل بصورت یک ایمیل که در آن به ظاهر کارکنان شرکت سرویس دهنده از کاربر می خواهند به منظور اطمینان از صحت سرویس دهی پسورد خود را تایپ کنند که این پسورد در همین لحظه برای هکر میل زده        می شود.

3ـ برنامه جالبی بنام log وجود دارد که تمامی حرف های وارد شده را ذخیره می کند. هکر تحت شبکه این برنامه را اجرا و بعد از شما می خواهد رمز خود را بزنید و برنامه کلیدهای تایپ شده توسط شما را درون فایل txt ذخیره می کند و هکر بعداً به آن رجوع می کند و رمز شما را کشف می کند.

4ـ روش دیگر حدس زدن جواب سؤالی است که شما انتخاب نموده اید تا در صورت فراموشی پسورد رمزتان از شما پرسیده شود. در یاهو استفاده از این روش سخت است زیرا تاریخ دقیق تولد و آدرس و کد پستی را نیز می خواهد که حدس زدن آنها کار راحتی نیست ولی در سرویس هات میل براحتی می توانید جواب سؤال را حدس بزنید.

5ـ بدست آوردن پسورد از طریق ویروس Trojan

در این روش شخص با فرستادن یک فایل آلوده به Trojan سیستم شما آلوده می کند. با اجرای این فایل ویروس در حافظه جای می گیرد و هر زمان که کامپیوتر روشن می شود دوباره در حافظه صدا زده می شود.

پس با پاک نمودن فایل اولیه مشکل شما حل نمی شود. این ویروس سیستم شما را به عنوان یک سرور قرار داده یکی از پورتهای آزاد سیستم را برای استفاده مکرر باز می گذارد البته Trojan نسخه های متفاوتی دارد و بعضی از آنها پورتی را برای استفاده هکر باز نمی گذارند و پسوردها را از طریق یک ایمیل برای هکر ارسال می کنند.

6ـ برنامه هایی مانند Key logger, thief, keyl و... همه برنامه هایی هستند که برای خواندن پسورد طراحی شده اند.

مقدمه

برای شناخت روشهای عملکرد حملات باید شناخت کلی از سیستم عامل UNIX   داشته باشید زیرا که اجرای حمله به دو شکل هدف گیری الگو برنامه و آسیب رساندن به سیستم عامل صورت می گیرد  . این فصل مروری بر سیستم عامل UNIX  می باشد و مفاهیم
برجسته ای  را توضیح می دهد که برای شناخت بیشتر حملات لازم می باشد.

UNIX‌  جاندار عجیب و غریبی است که در حدود 30 سال پیش بعنوان پروژه تحقیقاتی AT&T تولید گردید. سیستم عامل UNIX  بطور گسترده در سراسر دنیا بر روی سیستم های سرویس دهندگان مورد استفاده قرار می گیرد بیشتر اینترنت با استفاده از UNIX ‌ ساخته شده است . و سیستم های UNIX ‌ به صورت میزبان های اینترنتی می باشد در سالهای اخیر محیط هایUNIX ‌ با مبدا باز و شبیه UNIX ‌ ( مثل GNU/Linux , OpenBSD و مابقی ) کمک کرده اند تا UNIX ‌ بر روی دستگاههای رومیزی یا جیبی شود.

UNIX سیستم عامل بسیار قوی می باشد و بدین دلیل نیاز است هزاران نفر بر روی توسعهUNIX ‌ سالها  کار کرده اند و مسیرها را بهتر نموده اند و ابزارهای بسیار  مفیدی را خلق کرده اند بسیاری از سیستم های UNIX دارای اعتبار پذیری بسیار ، کارآیی بالا ، و ویژگیهای قوی ایمنی می باشند اگر اصل برنامه UNIX بعنوان ابزار تحقیقی جهت استفاده از اینترنت استفاده شود .

مدیران سیستم می تواند ابزارهای رایگان بسیاری را در اینترنت بیابند و می توانند سئوالاتی را از جامعه نسبتاً دوستانه و بزرگ مدیران سیستم UNIX و کاربران از طریق  لیست نامه نگاری و گروههای خبری بپرسند.

به دو دلیل می توان گفت که UNIX زیبا و عجیب است . اول آنکه هیچ سیستم عامل مجزایی وجود ندارد که UNIX نامیده  شود . در واقع UNIX  از خانوادة سیستم های عامل می باشد با اعضای خانوادگی که بوسیله بسیاری از شرکت های کامپیوتری افراد و حتی موسسات استاندارد با اهداف و دید متفاوت ترقی کرده اند و دیگری اشکال متفاوت و بسیار متداول UNIX است که عبارتند از :

Solaris  محصول شرکت  Sun Mocrosystems

HP-UX  محصول شرکت  Hewlett Packard

IRIX  محصول sgi  ( نام جدیدی برای  Silicon Graphics )

ATX  محصول شرکت  IBM

این فصل سعی دارد با مفاهیم کلی UNIX که برای تمام اعضای خانواده UNIX  یا حداقل بیشتر آنها بکار می رود شما را آشنا نمایند. وقتی در حال بررسی بسیاری از اشکال متفاوت UNIX می باشیم بسیاری از افراد آنها برنامه های جانبی UNIX شکل های متفاوت سیستم عامل UNIX یا حتی un*x می نامند.

دلیل دیگری که افراد دوست دارند UNIX را به صورت یک موجود فرض نمایند آن است که برای استفاده آسان از ابتدا طراحی و بهینه سازی نشده است. واسطه های کاربر غالباً غیر مشهودی بوده یا عجیب می باشند البته واسطه ها و بعضی از مفاهیم برجسته به شدت در بین برنامه های جانبی UNIX فرق می کنند برای مثال اصل برنامه Solaries ممکن است تقریباً در محیطBSD  استفاده نشود . اگر هم روزی BSD  غالب شود UNIX باز هم می درخشد .

ساختار UNIX

ساختار سیستم فایلی UNIX

UNIX تقریباً و بشدت ساختار سیستم فایلیش مرتب می شود محصول اواخر 1960 و اوایل1970  می باشد UNIX نشان می دهد که تقریباً هر چیزی به صورت فایل به این سیستم عامل اضافه می گردد که عبارتند از بسیاری از دستگاهها ، اعضای خاص فرآیندها و فایلها .

درک سیستم فایلی UNIX شبیه به سفر از درون شهر با دایرکتوریهای مختلف می باشد که این دایرکتوریها بصورت خیابان می باشند و شما را به ساختمانهایی راهنمایی می نمایند که همان فایلها می باشند هر چند بعضی از برنامه های جانبی خاص UNIX ممکن است شکلهای متفاوت پیچیده ای  داشته باشند.

بالاترین سیستم فایلی UNIX به صورت دایرکتوری « ریشه» شناخته می شود بطور ساده برای اینکه بالاترین امتیاز دسترسی می باشد و تمام دایرکتوری های دیگر در زیر آن قرار دارند . ریشه ها معمولاً در زیر درختان قرار دارند اما این ریشه برعکس می باشد و دایرکتوری ریشه در بالا قرار دارد. دایرکتوری ریشه براحتی با علامت "/" نامگذاری می شود با تغییر دایرکتوری به /  ( با استفاده از دستور « تغییر دایرکتوری » "/cd"  یا /cd ) در بالا قرار خواهید گرفت و تمام دایرکتوری های سیستم را مشاهده می نمایید . فایل سیستم نسبت به این دایرکتوری ریشه نامگذاری می گردد بنابراین فایل back.txt  که در دایرکتوری "usr" قرار دارد به صورت usr/back/.txt معرفی خواهد شد در سطح بعدی دایرکتوری ریشه از بالا به پایین یکسری دایرکتوری ها مابقی اطلاعات دستگاه را نگهداری می کنند که شامل فایلهای پیکربندی سیستم فایل های اجرایی سیستم و داده های کاربر می باشند. (جدول 1-3) 

جهت دانلود محصول اینجا کلیک نمایید

پروژه سایت گالری عکس

فرمت :WORD                                                     تعداد صفحه :38

عنوان                                                                          صفحه

مقدمه ...............................  2

شکل ظاهری صفحات سایت .................

چکیده ...............................  11

محدودیت ها ..........................  12

ثبت نام .............................  12

LOGIN کردن .........................  18

LOGOUT کردن ........................  22

SEARCH کردن ........................  22

UPLOAD کردن ........................ 25

فهرست منابع .........................  38

مقدمه :

دنیای عجیبی است که تکنولوژی های مربوط به آن تار جهان گستر "World Wide Web" اغلب بدون پشتیبانی کافی عرضه می شوند و کاربران این تکنولوژی همه روزه با واژگـان جدیدی بر خورد میکنند که باعث سر در گمی آنها می شوند. برای نمونه میتوان به رشد نرم افزارهای open source اشاره کرد که عبارتند از:

برنامه های که بتوان آنها را گسترش داد و یا تغییراتی در ساختار آنها ایجاد کرد
متداول ترین این برنامه ها سیستم عامل Unix و به طور خاص Linux می باشد. این برنامه ها با وجود ثبات و پایداری، دارای یک مشکل بزرگ است و آن دشوار بودن آموختن این برنامه ها می باشد. کمبود راهنماهایی که به زبان ساده این برنامه ها را به مبتدیان آموزش دهد باعث شده است که این دسته از نرم افزار ها از جایگاه واقعی خود دور نگاه داشته شوند. PHP یکی از زبانهای اسکریپتی open source است و ابزار مفیدی می باشد که تا کنون علی رغم سادگی استفاده از آن هنوز به صورت شایسته ای از آن استقبال نشده است.

PHP چیست ؟

PHP سال 1994 توسط Rasmus Lerdorf ایجاد شد و مخفف واژگان Personal Home Pages به حساب می آید. با گسترش قابلیت ها و موارد استفاده این زبان PHP در معنای Hypertext Preprocessor به کار گرفته شد. عبارت پیش پردازشگر (Preprocessor) بدین معنی است که PHP اطلاعات را قبل از تبدیل به زبان Html پردازش می کند.

مطابق مطالب سایت وب رسمی PHP که در آدرس http://www.php.net قرار دارد، PHP زبان اسکریپتی سمت سرویس دهنده Html Embeded , Cross-Platform ,(Server-side) می باشد.

سمت سرویس دهنده بودن PHP بدین معناست که تمام پردازشهای این زبان بر روی سرویس دهنده (Server) انجام می گیرد. یک سرویس دهنده در حقیقت یک کامپیوتر مخصوص می باشد که صفحات وب در آنجا نگهداری می شوند و از آنجا به مرورگر وب کاربران منتقل می شوند.

چگونگی ادامه این روند را در درس های آتی توضیح داده خواهد شد.
منظور از Cross-Platform بودن این زبان این است که بروی هر سیستم و با هر سیستم عاملی از قبیل : Unix, Windows NT, Macintosh, Os/2 اجرا میشوند. توجه کنید که منظور از سیستم عامل، سیستم عامل هایی می باشند که بر روی سرویس دهنده نصب می شوند. PHP نه تنها قابلیت اجرا بر روی هر سیستم عاملی را دارا می باشد بلکه برای منتقل کردن برنامه های آن از یک سیستم عامل به سیستم عامل دیگر احتیاج بــه تغییرات اندکی خواهید داشت و حتی در بعضی از موارد بدون احتیاج به هیچ تغییری می توانید یک برنامه به زبان php را از یک سیستم عامل به سیستم عامل دیگر منتقل کنید.

منظور از Html embeded بودن PHP این است که دستورات این زبان در بین کدهای html قرار می گیرند. بنابراین برنامه نویسی به زبان PHP کمی پیچیده تر از برنامه نویسی به زبان Html به حساب می آید.

PHP بر خلاف زبانهای برنامه نویسی (Programming Languages) یک زبان اسکریپتی (Scripting Language) می باشد به عبارت دیگر دستورات PHP بعد از رخداد یک رویداد (Event) اجرا می شوند. این رویدادها می توانند شامل ارسال یک فرم رفتن به یک URL مشخص و یا مواد دیگر باشند متداولترین زبان اسکریپتی زبان Java Script می باشد که معمولا برای پاسخ به رویدادهای کاربر در مرورگر وب بــه کار می رود تفاوت عمده Java Script با PHP در این است که Java Script یک تکنولوژی سمت سرویس گیرنده (Client-side) می باشد.
زبان هایی مانند Java Script یا PHP تفسیر شونده (Interpreted) نامیده میشوند. به عبــارت دیگر برای اجرا به یک مفسر مانند مرورگر وب احتیاج دارند. اما زبانهای برنامه نویسی مانند C یا Java بعد از ترجمه به زبان ماشین (Compile) به خودی خود قابل اجرا می باشند.جدیدترین نسخه PHP نسخه 44 این زبان اسکریپتی می باشد و کلیه فایل ها و کدهایی که توی این وبلاگ ارائه میشه تحت این نسخه کار میکنند. اما یک مشکل هست که اکثر سرویس دهنده ها از نسخه 3 استفاده میکنند. تفاوت این دو نسخه PHP بسیار اندک هست و تغییرات مهم عموما در مسیر اصلاح عملکرد این زبان صورت گرفته شده است.

چرا PHP ؟

اولین چیزی که می خواهم در موردش توضیح دهم این است که به چه علتی ما از PHP استفـاده می کنیم؟ PHP در مقایسه با تکنولوژی های مشــابه سریعتر بهتر و آسانتر است. از جمله تکنولوژی هــای مشابه برای طراحی یک سایت وب می توان به این موارد اشاره کرد :اسکریپت های Common Gateway interface) CGI) که معمولا به زبان Perl نوشته می شوند و ASP . مزیتی که PHP در مقــــابل HTML دارد این است که HTML یک سیستم حدود به حساب می آید و توانایی ایجاد ارتباط متقابل با کاربر را ندارد. یک صفحه HTML ساده توانایی پاسخ به اعمال کاربر را ندارد اما با استفاده از PHP شما میتوانید صفحاتی بر اساس سیستم عامل کاربر و یا تاریخ مشـاهده صفحه تنظیم کنید . همچنین PHP می تواند با فایل ها یا پایگاههــــــــای داده (DataBase) ارتباط بر قرار کند و بسیاری عملیات دیگر که HTML قادر به انجام به آنها نمی باشد.

جهت دانلود محصول اینجا کلیک نمایید

پروژه سیستم کلینیک جراحی

فرمت :WORD                                                     تعداد صفحه :110

فهرست

چکیده................................................. 11

مقدمه................................................. 12

تکنولوژی های مورد استفاده............................. 13

1  معرفی Actor  های سیستم............................... 14

1-1             بیمار.................................. 14

1-1-1             مواردی که باید برای بیمار ثبت شود. 14

2-1-1             فیلد های اطلاعاتی بیمار............ 14

2-1             مسئول پذیرش............................ 15

3-1             مسئول ترخیص............................ 15

1-3-1             اعمال انجام شده در زمان ترخیص..... 15

2-3-1             ثبت هایی که باید توسط ترخیص گر انجام شود   15

4-1             مدیر مرکز.............................. 16

1-4-1             ثبت هایی که باید زیر نظر مدیریت انجام شود. 16

2-4-1             اطلاعات مهم برای مدیر.............. 16

5-1             اپراتور اتاق عمل....................... 16

6-1             پزشک (تیم پزشکی)....................... 16

2  Use Case های سیستم                                        ........17

1-2             مقدمه.................................. 17

2-2                    Use Case های تعریفی.............. 17

1-2-2                     Use Case تعریف پزشک ......... 19

2-2-2                     Use Case تعریف گروه های پزشکی 19

3-2-2                     Use Case تعریف بیمه.......... 20

4-2-2                     Use Case تعریف گروه های عمل.. 21

5-2-2                     Use Case تعریف عمل........... 22

6-2-2                     Use Case  تعریف بخش.......... 23

7-2-2                     Use Case تعریف دارو.......... 24

8-2-2                     Use Case تعریف نوع پذیرش..... 24

9-2-2                     Use Case تعریف سرویس......... 25

10-2-2                    Use Case تعریف کمک جراح..... 26

11-2-2                    Use Case تعریف نوع ترخیص.... 27

12-2-2                     Use Case انواع بیهوشی....... 28

13-2-2                    Use Case تعریف واحد های دارویی 28

14-2-2                    Use Case تعریف تعرفه ها..... 29

15-2-2                    Use Case تعریف کای عمل...... 30

16-2-2                    Use Case تعریف دارو های یک عمل 31

17-2-2                    Use Case تعریف ست های عمل... 31

18-2-2                    Use Case تعریف استوک اتاق عمل 32

19-2-2                    Use Case شرح عمل............ 33

20-2-2                    Use Case تعریف کاربران...... 34

3-2                    Use Case های عملی................ 35

1-3-2                     Use Case پذیرش بیمار......... 35

2-3-2                     Use Case درج مشخصات بیمار.... 36

3-3-2                     Use Case درج مشخصات همراه (هان) بیمار 37

4-3-2                     Use Case اتاق عمل............ 38

5-3-2                     Use Case بخش................. 40

6-3-2                     Use Case  ترخیص.............. 40

4-2                    Use Case های گزارش گیری.......... 42

1-4-2                     Use Case بیماران بستری شده بیمه 42

2-4-2                     Use Case بیماران سرپایی بیمه. 43

3-4-2                     Use Case بیماران بستری شده بیمه تکمیلی 44

4-4-2                     Use Case بیماران سرپایی بیمه تکمیلی   45

5-4-2                     Use Case  همه بیماران........ 46

6-4-2                     Use Case شخصی پزشک........... 46

7-4-2                     Use Case مشخصات بیماران بستری شده 47

8-4-2                     Use Case عمل های انجام شده پزشکان 48

9-4-2                     Use Case عمل های یک بیمار.... 48

3  BPM (Business Process Model) های سیستم................. 50

1-3             پذیرش و ترخیص از دیدگاه بیمار.......... 50

1-1-3             بیمار در خواست پذیرش می کند....... 50

2-1-3             مسئول پذیرش مشخصات بیمار را در سیستم ذخیره می کند                50

3-1-3             براساس نوع پذیرش به بیمارسرویس داده می شود وموردمعالجه قرارمی گیرد.............................. 50

4-1-3              صورت حساب بیمار بوسیله مامور ترخیص محاسبه می شود                50

5-1-3             صورت حساب را پرداخت کرده وترخیص می شود 51

2-3             بررسی  عملکرد از دیدگاه مدیریت مرکز.... 51

3-3             بررسی گزارشات مالی توسط پزشک........... 51

4  شرح فنی ماژول(Form) ها............................. 52

1-4             مشخصات ظاهری فرم لیست  پزشکان ......... 52

1-1-4             امکانات فرم....................... 52

2-1-4                فیلترهای فرم.................... 52

3-1-4             دکمه های فرم...................... 52

4-1-4             مشخصات ظاهری  فرم پزشک............ 52

5-1-4             فیلترهای فرم ..................... 53

6-1-4             دکمه های فرم...................... 53

2-4             مشخصات ظاهری فرم لیست  گروههای پزشکی... 53

1-2-4             فیلترهای فرم ..................... 53

2-2-4             دکمه های فرم...................... 53

3-2-4             مشخصات گرید یا لیست فرم گروههای پزشکی. 54

4-2-4             مشخصات ظاهری فرم گروه پزشک........ 54

5-2-4             اجزای فرم......................... 54

6-2-4             فیلترهای فرم...................... 54

7-2-4             دکمه های فرم...................... 54

3-4             مشخصات ظاهری فرم لیست بیمه ها.......... 54

1-3-4             امکانات فرم....................... 54

2-3-4             فیلترهای فرم...................... 54

3-3-4             دکمه های فرم...................... 55

4-3-4             مشخصات گرید یا لیست فرم لیست بیمه ها 55

4-4             مشخصات ظاهری فرم سازمانها.............. 55

1-4-4             اجزای فرم......................... 55

2-4-4             فیلترهای فرم...................... 55

3-4-4             دکمه های فرم...................... 56

4-4-4             مشخصات ظاهری فرم اطلاعات بخشها:.... 56

5-4-4             فیلترهای فرم...................... 56

6-4-4             دکمه های فرم...................... 56

7-4-4                مشخصات گرید یا لیست فرم اطلاعات بخشها 56

5-4             مشخصات ظاهری فرم بخش................... 56

1-5-4             اجزای فرم......................... 56

2-5-4             فیلترهای فرم...................... 56

3-5-4             دکمه های فرم...................... 56

6-4             مشخصات ظاهری فرم لیست داروها .......... 56

1-6-4             امکانات فرم....................... 57

2-6-4             فیلترهای فرم...................... 57

3-6-4             دکمه های فرم...................... 57

4-6-4             مشخصات گرید یا لیست فرم لیست داروها 57

5-6-4             مشخصات ظاهری فرم دارو ............ 57

6-6-4             فیلترهای فرم ..................... 58

7-6-4             دکمه های فرم...................... 58

7-4             مشخصات ظاهری فرم لیست واحد های دارو.... 58

1-7-4                فیلترهای فرم ................... 58

2-7-4             دکمه های فرم...................... 58

8-4             مشخصات ظاهری فرم لیست انواع پذیرش...... 58

1-8-4             فیلترهای فرم...................... 58

2-8-4             دکمه های فرم...................... 58

3-8-4             مشخصات گرید یا لیست فرم لیست انواع پذیرش   59

4-8-4             مشخصات ظاهری فرم لیست  سرویسها.... 59

5-8-4             امکانات فرم....................... 59

6-8-4             فیلترهای فرم...................... 59

7-8-4             دکمه های فرم...................... 59

8-8-4             مشخصات گرید یا لیست فرم لیست سرویسها 59

9-4             مشخصات ظاهری فرم لیست کمک جراحان....... 59

1-9-4             فیلترهای فرم ..................... 59

2-9-4             دکمه های فرم...................... 60

3-9-4             مشخصات گرید یا لیست فرم لیست کمک جراحان    60

4-9-4             مشخصات ظاهری فرم مشخصات کمک جراحان 60

5-9-4             فیلترهای فرم ..................... 60

6-9-4             دکمه های فرم...................... 60

10-4            مشخصات ظاهری فرم وضعیت خروج هنگام ترخیص 60

1-10-4             فیلترهای فرم...................... 60

2-10-4             دکمه های فرم...................... 60

3-10-4             مشخصات گرید یا لیست فرم وضعیت خروج هنگام ترخیص              60

4-10-4             مشخصات ظاهری فرم وضعیت خروج....... 61

5-10-4             فیلترهای فرم...................... 61

6-10-4             دکمه های فرم...................... 61

11-4            مشخصات ظاهری فرم لیست انواع بیهوشی.... 61

1-11-4             فیلترهای فرم...................... 61

2-11-4             دکمه های فرم...................... 61

3-11-4             مشخصات گرید یا لیست فرم لیست انواع بیهوشی  61

4-11-4             مشخصات ظاهری فرم انواع بیهوشی..... 61

5-11-4             فیلترهای فرم...................... 61

6-11-4             دکمه های فرم...................... 62

12-4            مشخصات ظاهری فرم تعریف تعرفه دولتی.... 62

1-12-4             فیلترهای فرم...................... 62

2-12-4             دکمه های فرم...................... 62

3-12-4             مشخصات ظاهری  فرم تعریف کای جراحی. 62

4-12-4             فیلترهای فرم...................... 62

5-12-4             دکمه های فرم...................... 62

13-4            مشخصات ظاهری فرم لیست ستها............ 62

1-13-4             فیلترهای فرم...................... 62

2-13-4             دکمه های فرم...................... 62

3-13-4             مشخصات گرید یا لیست فرم لیست ستها. 63

4-13-4             مشخصات ظاهری فرم استوک اتاق عمل... 63

5-13-4             فیلترهای فرم...................... 63

6-13-4             دکمه های فرم...................... 63

14-4            مشخصات ظاهری فرم لیست عملها........... 63

1-14-4             امکانات فرم....................... 63

2-14-4             فیلترهای فرم...................... 63

3-14-4             دکمه های فرم...................... 63

4-14-4             مشخصات گرید یا لیست فرم لیست ستها. 64

5-14-4             مشخصات ظاهری فرم تعریف کاربر...... 64

6-14-4             فیلترهای فرم...................... 64

7-14-4             دکمه های فر....................... 64

8-14-4             مشخصات گرید یا لیست فرم لیست ستها. 64

15-4            مشخصات ظاهری فرم ورود به برنامه....... 64

16-4            مشخصات ظاهری فرم پذیرش بیمار.......... 65

1-16-4             امکانات فرم....................... 65

2-16-4             دکمه های این فرم.................. 65

3-16-4             مشخصات ظاهری  فرم مشخصات بیمار.... 66

4-16-4             امکانات فرم....................... 66

5-16-4             فیلترهای فرم...................... 66

6-16-4             دکمه های فرم...................... 66

7-16-4             مشخصات گرید یا لیست فرم مشخصات بیمار 66

8-16-4             مشخصات ظاهری  فرم مشخصات همراه بیما 67

9-16-4             امکانات فرم....................... 67

10-16-4             فیلترهای فرم .................... 67

11-16-4             دکمه های فرم..................... 67

12-16-4             مشخصات گرید یا لیست فرم مشخصات همراه بیمار                    67

17-4            مشخصات ظاهری  فرم اتاق عمل............ 67

1-17-4             امکانات فرم....................... 67

2-17-4             فیلترهای فرم...................... 68

3-17-4             دکمه های فرم...................... 68

4-17-4             مشخصات گرید یا لیست فرم اتاق عمل.. 68

18-4            مشخصات ظاهری  فرم بخش................. 69

1-18-4             امکانات فرم....................... 69

2-18-4             فیلترهای فرم ..................... 69

3-18-4             دکمه های فرم...................... 69

19-4            مشخصات گرید یا لیست فرم اتاق عمل...... 69

20-4            مشخصات ظاهری  فرم ترخیص............... 70

1-20-4             امکانات فرم....................... 70

2-20-4             فیلترهای فرم ..................... 70

3-20-4             دکمه های فرم...................... 70

4-20-4             مشخصات گرید یا لیست فرم ترخیص..... 71

5-20-4             مشخصات ظاهری  فرم عمل............. 71

6-20-4             فیلترهای فرم...................... 72

7-20-4             دکمه های فرم...................... 72

21-4            کلیه فرمهای مربوط گزارشات مختلف ...... 72

1-21-4             فرمهای مربوط به گزارش گیری از بیماران بستری برای بیمه          72

2-21-4             مشخصات گرید یا لیست فرم........... 72

22-4            فرمهای مربوط به گزارش گیری از بیماران سرپایی برای بیمه             73

1-22-4             مشخصات گرید یا لیست فرم........... 73

23-4            فرمهای مربوط به گزارش گیری از بیماران بستری برای بیمه تکمیلی      73

1-23-4             مشخصات گرید یا لیست فرم .......... 73

24-4            فرمهای مربوط به گزارش گیری از بیماران سرپایی برای بیمه تکمیلی      74

1-24-4             مشخصات گرید یا لیست فرم .......... 74

25-4            فرمهای مربوط به گزارش گیری ازهزینه همه بیماران 74

1-25-4             مشخصات گرید یا لیست فرم........... 74

26-4            فرمهای مربوط به گزارش گیری از بیماران بستری شده 74

1-26-4             مشخصات گرید یا لیست فرم بیماران بستری شده  75

27-4            فرمهای مربوط به گزارش گیری از عملهای انجام شده پرشکان           75

1-27-4             مشخصات گرید یا لیست فرم بیماران بستری شده  75

28-4            فرمهای مربوط به گزارش گیری ازحق العملهای پزشکان 75

1-28-4             مشخصات گرید یا لیست فرم بیماران بستری شده 75

29-4            فرمهای مربوط به گزارش گیری از صورت حساب بیماران سرپایی           76

1-29-4             مشخصات گرید یا لیست فرم بیماران بستری شده 76

30-4            فرمهای مربوط به گزارش گیری از هزینه اتاق عمل   76

1-30-4             مشخصات گرید یا لیست فرم بیماران بستری شده 76

31-4            فرمهای مربوط به گزارش گیری از هزینه بیهوشی هر پزشک             76

1-31-4             مشخصات گرید یا لیست فرم هزینه بیهوشی هر پزشک                   76

32-4            فرمهای مربوط به گزارش گیری از هزینه داروهای اتاق عمل              77

1-32-4             مشخصات گرید یا لیست فرم هزینه داروهای اتاق عمل                77

33-4            فرمهای مربوط به گزارش گیری از هزینه سرویسها    77

1-33-4             مشخصات گرید یا لیست فرم هزینه سرویسها 77

34-4            فرمهای مربوط به گزارش گیری از هزینه داروهای آزاد بیماران بیمه ای  77

1-34-4             مشخصات گرید یا لیست فرم هزینه داروهای آزاد بیماران بیمه ای    77

35-4            فرمهای مربوط به گزارش گیری از هزینه کلی داروهای آزاد             78

1-35-4             مشخصات گرید یا لیست فرم هزینه کلی داروهای آزاد               78

36-4            فرمهای مربوط به گزارش گیری از هزینه لباس بیماران                 78

1-36-4             مشخصات گرید یا لیست فرم هزینه لباس بیماران 78

37-4            فرمهای مربوط به گزارش گیری از هزینه غذای بیماران                 78

1-37-4             مشخصات گرید یا لیست فرم هزینه کلی غذای     79

38-4            فرمهای مربوط به گزارش گیری ازحق العملهای خاص پزشکان           79

1-38-4             مشخصات گرید یا لیست فرم حق العملهای خاص پزشکان             79

39-4            فرم مربوط به تغییر کلمه عبور.......... 79

1-39-4             فیلترهای فرم...................... 79

2-39-4             دکمه های فرم...................... 79

40-4            فرم مربوط به تعویض کاربر.............. 79

1-40-4             فیلترهای فرم...................... 79

2-40-4             دکمه های فرم...................... 80

41-4            فرم مربوط به تغییر کلمه عبورپزشکان.... 80

1-41-4             فیلترهای فرم...................... 80

2-41-4             دکمه های فرم ..................... 80

3-41-4             مشخصات گرید یا لیست فرم تغییر کلمه عبورپزشکان                    80

42-4            فرم مربوط به ماشین حساب............... 80

43-4            فرم مربوط به پشتیبان گیری............. 80

1-43-4             فیلترهای فرم...................... 80

2-43-4             دکمه های فرم...................... 81

44-4            فرم مربوط به تعیین مسیرپشتیبان گیری... 81

1-44-4             فیلترهای فرم...................... 81

2-44-4             دکمه های فرم...................... 81

45-4            فرم مربوط به بازیابی پشتیبان.......... 81

1-45-4             فیلترهای فرم...................... 81

2-45-4             دکمه های فرم...................... 81

46-4            فرم مربوط به تغییر پنل................ 81

1-46-4             فیلترهای فرم...................... 82

2-46-4             دکمه های فرم...................... 82

5  ERD های سیستم                                       83

1-5             اصلی................................... 84

2-5             عمل ها................................. 94

3-5             روابط میان پزشکان و سرویس ها........... 95

4-5             شرح حال برای عمل....................... 95

5-5             شرح حال کلی............................ 98

6-5             تخصیص دارو برای عمل.................... 99

   نتیجه گیری                                         100

   منابع و ماخذ.........................................    101

چکیده

در این پروزه بسیار سعی شد، تا از یکی از متدولوژی های تولید نرم افزار  استفاده شود، اما با توجه به دانش اندک مجریان پروژه نسبت به یک متدولوژی واحد و نبود تجربه کافی، مراحل تجزیه و تحلیل پروژه براساس نیاز هایی که مجریان ضروری می دیدند انجام شد. در مراحل تحلیل، ابتدا USE Case های اصلی سیستم دستی جمع آوری شد، سپسBPM(business Process Model) های سیستم مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس UseCase ها مازول های برنامه (Form's) طراحی شدند. کمک دیگر Use Case ها نشان دادن ورودی ها و خروجی های  (گزارشات) سیستم بود که بر اساس آنها ERD منطقی و سپس ERD فیزیکی بنا نهاده شد. شرح فنی ماژول ها نیز در ادامه نوشته شد تا براساس آن نرم افزار به مرحله تولید برسد.

مقدمه

در کشور ما صنعت نرم افزار یک صنعت نوپا می باشد، شاید سابقه تولید نرم افزار در ایران به بیش از 15 سال برسد، اما نباید این نکته را فراموش کنیم که ما همیشه مصرف کننده بوده ایم. زبان های برنامه نویسی، سیستم های عامل، بهبود دهنده های کامپایلر و چندیدن محصول بنیادین دیگر همه و همه را از دیگران دریافت کرده و استفاده نموده ایم. اگر نیازی به تغییر  در این محصولات احساس کرده ایم همیشه به انتظار  ارائه نسخه  بعدی از سوی شرکت های تولید کننده نشسته ایم. کار های نرم افزاری که بصورت تیمی انجام میشوند به تازه گی رونق گرفته اند.

از این رو از طرف مجریان پروژه تصمیم گرفته شد تا این پروزه به صورت منفرد اجرا نشود، هر چند دو نفر نمی توانند یک تیم باشند، این حرکت می توانست روحیه کار تیمی را حد اقل در مجریان آن پرورش دهد.

از طرفی با آَشنایی قبلی مجریان نسبت به سیستم های درمانی از جمله کلنیک های جراحی تصمیم بر آن شد تا بنای این پروژه برپایه  این سیستم ها باشد. برای نمود عملی این طرح تصمیم گرفته شد تا از اتتزاع دوری شود و کار عملا بر روی یک مرکز درمانی انجام شود. اما متاسفانه هیج یک از مراکز درشهر مشهد حاضر به همکاری در این زمینه نشدند. و پروژه براساس یک سری فرضیات بنا نهاده شد. البته کمک هایی همه شد که نمی توان از آنها چشم پوشید. با کامل تر شدن پروژه یک مرکز جراحی در شهر قم حاضر به همکاری شد که برنامه بوسیله سیستم RAS برای آنها نصب و راه اندازی شد و هم اکنون در مرحله آزمایش می باشد.

با توجه به فراگیر شدن صنعت نرم افزار و نیاز جامعه جهانی به این فناوری بالا (High-Tech) دانشجویان رشته نرم افزار می باید گام موثری در این راه بردارند. صنعتی که در کشور ما همچنان رنگ و بوی آماتور دارد.

تکنولوژی های مورد استفاده

سیستم عامل ویندوز یکی از محبوب ترین سیستم های عامل در دنیا می باشد، که در میان کاربران غیر حرفه ای بی رغیب است. کاربر به راحتی می تواند با آن ارتباط بر قرار نماید و از امکانات آن استفاده نماید. زبان های برنامه نویسی و نرم افزارهای پایگاه داده مختلفی برای آن طراحی و تولید شده اند، که توسعه نرم افزار های مختلف بر روی آن را از دیدگاه فنی بسیار آسان و راحت نموده است. پشتیبانی ویندوز از انواع شبکه های کامپیوتری خود یکی دیگر از معیار های انتخاب این سکو می باشد. در نهایت و با توجه به تمامی مزیت های ویندوز نباید این نکته را کتمان کنیم که ویندوز نه تنها برای مجریان این پروژه بلکه برای تمامی تولید کننده گان نرم افزار در ایران تنها انتخاب می باشد.

با توجه به نحوه کاربری این پروژه (در ادامه نوشتار در مورد آن بیشتر توضیح داده خواهد شده) برنامه بر روی یک شبکه محلی می باید استقرار یابد . بدین منظور از نسخه Windows Server 2003  برای سیستم سرور و برای ایستگاه های کاری از  XP  Windows  استفاده خواهد شد.

زبان برنامه نویسی دلفی یکی از زبان های پر کاربرد و مفید برای تولید برنامه های  سازمانی می باشد. دلفی از کامپایلر کامل شده پاسکال استفاده می کند. این زبان  OOP را به صورت کامل پوشش می دهد و براساس طراحی کامپوننتی ساخته شده است. دلفی بر روی پلتفرم های ویندوز  و لینوکس قابل استفاده می باشد. دو کتابخانه بزرگ VCL و CLX به ترتیب برای ویندوز و لینوکس طراحی شده اند.

دلفی قابلیت اتصال به انواع نرم افزارهای پایگاه داده را دارا می باشد. نرم افزار های مبتنی بر فایل مثل پارادوکس و اکسس و همچنین سرور های بانک اطلاعتی مپل اورکل و SQL Server از جمله این پایگاه های داده می باشند.

با توجه به استفاده از سکوی ویندوز و زبان دلفی نرم افزار SQL Server به عنوان یک گزینه خوب مورد توجه قرار گرفت . این نرم افزار یک RDBMS نسبتا قدرتمند می باشد نیاز به هزینه نگهداری زیادی نداشته و مقرون به صرفه می باشد(هزینه خرید آن در اکثر موارد صفر می باشد).

جهت دانلود محصول اینجا کلیک نمایید