فرمت :WORD تعداد صفحه :267
چکیده مطلب:
بعد از صدور فرمان مشروطیت و دموکراتیک شدن سیستم اداره مملکت، مجلس به عنوان مهمترین دستاورد جنبش مشروطیت، کانون توجه بسیاری قرار گرفت. با شکلگیری مجلس، حکومت مطلقه حاکمان جای خود را به حکومت قانونمند و مردم بر مردم داد. بنابراین مجلس میبایست در این راستا نقش بسزایی را ایفا نماید.
پژوهش حاضر به بررسی چهارمین دوره مجلس شورای ملی (1302-1300هـ.ش/ 1341ـ1339هـ.ق)، به عنوان یکی از مهمترین ادوار قانونگذاری عصر مشروطیت پرداخته است. در حالی که مجلس اول تا سوم هرکدام به دلایلی خاص، تا آخر دوره قانونی خود دوام نیافتند، مجلس چهارم به عنوان اولین مجلس تاریخ مشروطیت محسوب میشود که تا پایان دوره قانونی خود دوام یافت و قوانین مهمی را نیز به تصویب رسانید. نکته قابل توجه این که این مجلس بعد از فترت طولانی و بیسابقه، گشایش یافت که بر اهمیت موضوع میافزاید.
این پژوهش بر آن است که با روش تحلیل تاریخی، روند شکلگیری و عمر دو ساله مجلس چهارم را مورد بررسی قرار دهد. پژوهش در دو مقطع تاریخی مهم مورد بررسی و ارزیابی قرار میگیرد. مقطع نخست، قبل از گشایش مجلس است که به بررسی و تحلیل اوضاع انتخابات این دوره میپردازد. در مقطع دوم، اوضاع کلی مجلس که شامل وضعیت فراکسیونها، مهمترین مصوبات، برخورد مجلس و دولت، بازتاب تحولات سیاسی کشور در مجلس و شورشهای همزمان با آن میشود مورد بررسی قرار میگیرد. لازم به ذکر است که پژوهش حاضر به مسایلی چون دولت، رویدادهای جاری و قیامهای همزمان از منظر مجلس نگریسته است.
واژههای کلیدی: مشروطیت، مجلس شورای ملی، انتخابات، فراکسیون، لایحه، طرح قانونی، قانون و...
فهرست مطالب
عنوان صفحه
موضوع پژوهش 2
سابقه و ضرورت انجام تحقیق 2
محدوده پژوهش 3
اهمیت موضوع 6-4
نوع و روش انجام تحقیق 6
سازماندهی تحقیق 6
نقد و بررسی مهمترین منابع و مآخذ 19-7
مقدمه 31-20
فصل اول:
بررسی نحوه اجرای انتخابات و مقدمات افتتاح مجلس چهارم شورای ملی: 105-32
1ـ چهارچوب حقوقی انتخابات مجلس شورای ملی در دوره چهارم 37-33
2ـ برگزاری انتخابات مجلس چهارم شورای ملی: 105-38
الف: دولت دوم وثوقالدوله و انجام بخشی از انتخابات مجلس چهارم 43-38
ب: مشیرالدوله و روند پیگیری انتخابات مجلس چهارم 48-44
ج: مسأله افتتاح مجلس از دولت مشیرالدوله تادولت قوامالسلطنه 54-49
3ـ احزاب و انتخابات مجلس چهارم 63-55
4ـ مقدمات افتتاح مجلس چهارم شورای ملی 93-87
5ـ کیفیت برگزاری انتخابات و شکایات مرتبط با آن 86-64
6ـ طرح و بررسی اعتبارنامههای نمایندگان مجلس چهارم شورای ملی 105-94
فصل دوم:
ساختار مجلس چهارم شورای ملی: 106
1ـ نظامنامه داخلی مجلس شورای ملی: 109-106
الف ـ اولین نظامنامه داخلی مجلس شورای ملی (مصوبه 29 شعبان 1324هـ.ش) 106
ب ـ دومین نظامنامه داخلی مجلس شورای ملی (مصوبه 26 ذیحجه 1327 هـ.ق) 107
ج ـ مجالس سوم و چهارم شورای ملی؛ تلاش برای اصلاح نظامنامه 109-108
2ـ تشکیل هیئت رئیسه مجلس چهارم شورای ملی 110-109
3ـ تشکیل کمیسیونهای مجلس چهارم شورای ملی 122-111
الف ـ کمیسیون رسیدگی به عملیات زمامداران دوره فترت 115-111
ب ـ کمسیون اصلاح قانون انتخابات 122-116
4ـ روند شکلگیری و فعالیت احزاب از مجلس اول تا مجلس سوم شورای ملی
(1333-1324هـ.ق/1294-1285هـ.ق) 130-123
5ـ مجلس چهارم شورای ملی: روند شکلگیری و فعالیت احزاب: 145-131
الف: حزب اصلاحطلب 134-133
ب: حزب سوسیالیست 138-135
ج: مجلس چهارم شورای ملی و احزاب فرعی 140-138
د: احزاب از دیدگاه نمایندگان مجلس چهارم شورای ملی 145-141
6ـ مجلس چهارم شورای ملی و مهمترین مصوبات: 146
الف ـ مجلس چهارم و لایحه نفت 151-146
ب ـ مجلس چهارم و قانون بودجه 161-152
ج ـ قانون استخدام مستشاران مالیه: 165-162
1-ج) قانون استخدام دکتر میلسپو (Millspough)، رئیس کل مالیه ایران 164-162
2-ج) قانون استخدام هشت نفر متخصص مالیه تبعه دولت آمریکا 165
3-ج) قانون استخدام مسیولامبرمولیتر (Lumber Moliter) به سمت کل
گمرکات ایران 165
4-ج) قانون استخدام مسترگلامان (M.Gelaman) آمریکایی جهت اداره کردن
بانک ملی ایران 165
فصل سوم:
مجلس و دولت: 209-167
1ـ کابینه اول قوامالسلطنه 179-167
2ـ کابینه مشیرالدوله 187-180
3ـ کابینه دوم قوامالسلطنه 195-188
4ـ کابینه مستوفی الممالک 209-196
فصل چهارم:
بازتاب تحولات سیاسی در مجلس: 228-211
1ـ مجلس چهارم؛ ظهور و قدرتگیری رضاخان 219-211
2ـ مجلس چهارم، شورش آشوب و جنبشهای سیاسی همزمان 221-220
3ـ مجلس چهارم و بررسی دیدگاههای مختلف پیرامون آن 228-222
نتیجهگیری 236-229
منابع و مآخذ 245-238
اسناد و مدارک ضمیمه 23-1
موضوع پژوهش:
با صدور فرمان مشروطیت، ساختار حکومت از قدرت مطلقه به حکومت دموکراتیک و مشارکت سیاسی مردم در اداره مملکت تغییر یافت. قطعاً در این میان مجلس شورای ملی به عنوان یکی از ارکان مشروطیت و نظام جدید سیاسی از اهمیت بسیاری برخوردار بود. هرچند مجلس همواره با مشکلات بسیاری مواجه شد که به ناپایداری عمر این نهاد انجامید، ولیکن این مسأله از اهمیت موضوع نمیکاهد. به طوری که مشروطهخواهان تلاش بسیاری برای باز نگهداشتن مجلس و جلوگیری از دورههای فترت به عمل میآورند. این موضوع در مجلس چهارم شکل ملموستری به خود میگیرد، زیرا این مجلس بعد از فترتی بیسابقه گشایش یافت. بنابراین مجلس شورای ملی همواره از اهمیت بسیار بالایی برخودار بوده است. در این پژوهش تلاش شده است که چهارمین دوره قانونگذاری مشروطیت با تکیه بر مسایل مختلف مرتبط با مجلس مورد ارزیابی قرار گیرد.
سابقه و ضرورت انجام تحقیق:
بدون شک، دوره مورد نظر یکی از حساسترین مقاطع تاریخ ایران محسوب میشود، زیرا خلق انقلاب مشروطه ساختار سیاسی حکومت مطلقه را دگرگون نمود. وقوع جنگ جهانی و تاثیر آن بر کشور، اعمال نفوذ و دخالت بیگانگان در امور داخلی ایران، انعقاد قراردادهای گوناگون و ظهور سردار سپه و قدرتگیری وی که در نهایت منجر به تغییر قانون اساسی و به قدرت رسیدن وی شد، از جمله وقایع بسیار مهم این دوره میباشد. در واقع مجلس چهارم آخرین مجلس دوره قاجار بود. زیرا مجلس پنجم، قاجاریه را خلع نمود. ارزیابی مجلس و عملکرد آن از جمله مسایل بسیار مهمی است که به نظر میآید، بسیار مورد توجه قرار نگرفته است. در واقع پرداختن به تحولات سیاسی از خلال تحولات مجلس شورای ملی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. به نظر میآید مجلس و مسایل مرتبط با آن به جز مواردی اندک بسیار مورد توجه قرار نگرفته است. در این باره در بخش نقد و بررسی منابع و مآخذ بیشتر توضیح داده خواهد شد.
محدوده پژوهش:
1) از نظر زمانی، این پژوهش، مجلس چهارم شورای ملی از سال 1300 هجری شمسی/ 1339 هجری قمری تا سال 1302 هجری شمسی/ 1341 هجری قمری را دربر میگیرد.
2) از نظر مکانی، پژوهش حاضر روند شکلگیری و عمر قانونی مجلس چهارم را مورد بررسی قرار میگیرد که در مسایل مختلف، چون انتخابات، شورشها و... در سراسر کشور توجه لازم را مبذول مینماید.
3) از نظر محتوایی، این پژوهش به بررسی مجلس چهارم شورای ملی میپردازد که مسایلی چون، انتخابات، انتخاب هیئت رئیسه و کمیسیونهای داخلی، آییننامههای داخلی و مصوبات، برخورد با کابینهها و رویدادهای جاری کشور را در بردارد. لازم به ذکر است که بررسی مشروح کابینهها و یا قیامهای این دوره از موضوع تحقیق خارج است، زیرا به تمام این رویدادها از زاویه دید مجلس نگریسته شده است.
اهمیت موضوع:
بدون شک نقد و بررسی مجلس شورای ملی یکی از مهمترین مباحث تاریخ معاصر ایران محسوب میشود. مجلس شورای ملی به عنوان ثمره انقلاب مشروطیت، جای حکومت مطلقه را گرفت. نهضت مشروطه ایران، جنبشی اجتماعی بود که بعد از سالها نابسامانی و ناامنی و محرومیت تودهها در برابر فساد حکومت و خودکامگی حاکمان دوران استبداد ایجاد شد. در این جنبش مردم در مبارزه با استبداد به طرح حقوق سیاسی و اجتماعی خود پرداختند. مجلس به عنوان خانه ملت و مرکب از نمایندگان منتخب آنها، جهت حراست از حقوق مردم تشکیل شد، همین مسأله باعث ایجاد افکار طرفدار این نهاد شد هرچند در آغاز مشروطیت دیدگاههای مخالف با آن ایجاد شد ولیکن طرفداران این نهاد تلاش خود را جهت اثبات عدم منافات آن با اصول دینی به کار بردند. البته ناگفته نماند که عدهای نیز به دلیل منافع خود و نیز به خاطر جاهطلبی مخالف ایجاد مجلس بودند. ولیکن این موانع باعث نگردید که طرفداری از مجلس و تلاش در حفظ آن از میان برود.
در طول تاریخ معاصر، مجلس همواره در معرض تعرض هیأت حاکمه قرار گرفته است به طوری که مسأله فوق تعطیلی و انحلال مجلس را به دنبال آورده است. این موضوع باعث برانگیخته شدن افکار عمومی و تلاش برای احیاء آن شد. نمونه بارز آن را میتوان در جریان استبداد صغیر مشاهده کرد. بعد از به توپ بسته شدن مجلس توسط محمدعلی شاه، قیام مردم آذربایجان، گیلان و اصفهان آغاز گردید و در نهایت منجر به فتح تهران و افتتاح مجلس شورای ملی شد.
علیرغم تلاش آزادیخواهان مجلس دوم نیز با تعطیلی مواجه گشت. تلاش گروهها و احزاب مختلف برای باز نگهداشتن مجلس را در ادوار مختلف میتوان مشاهده نمود. در مجلس سوم لزوم بررسی دوران فترت و عملکرد زمامداران مطرح شد. هر چند هیچگاه پیگیری نشد.
یکی از مسائلی که در جهت حذف دوران فترت، مطرح شد، اصلاح قانون انتخابات و طولانی نمودن دوره وکالت نمایندگان بود. با عملی نمودن این مساله، دوره فترت عملا کمتر میشد. زیرا مسائل و مشکلات اجتماعی از جمله بیسوادی، طولانی بودن مسیرها، عدم دسترسی به امکانات حمل و نقل و ارتباطات، بیعلاقگی به شرکت در امر انتخابات، شیوع امراض خاص و … باعث طولانی شدن هر دوره انتخابات می شد. با طرح مساله طولانی نمودن دوره وکالت، قطعاً مشکلات ناشی از انتخابات نیز کمتر شد. زیرا انتخابات هر سه یا چهار سال یکبار برگزار می شد. این موضوع مورد توجه وکلا قرار نگرفت و تغییری را آن ایجاد نشد. ولیکن برقراری مجلس شورای ملی، مسألهای بود که همواره مورد توجه قرار داشت. نمونه بارز آن را در مجلس چهارم میتوان دید. این مجلس که بعد از فترتی طولانی و بی سابقه تشکیل شده تلاش بسیاری جهت مقابله با ایام فترت نمود. تلاش وکلا در دو جهت صورتگرفت. در این راستا وکلا اول، اقدام به تشکیل کمیسیون رسیدگی به اعمال زمامداران دوره فترت نمودند. بحثهای فراوانی نیز پیرامون آن شکل گرفت. ولی هیچ وقت پیگیری نشد. به نظر میآید دلیل آن نه در بیعلاقگی وکلا به آن، بلکه در عملی نبودن پیشنهاد بود چنانکه این بحث در مجلس نیز مطرح شد. مجلس چهارم همچنین با تشکیل کمیسیون اصلاح قانون انتخابات تلاش نمود. دوره وکالت را به سه یا چهار سال افزایش دهد و به منظور خود جهت حذف و یا کاهش دوران فترت نائل شود. ولیکن قانون مذکور بدون هیچ تغییری به قوت خود باقی ماند. بنابراین کوشش وکلا برای بازنگه داشتن مجلس بسیار چشمگیر بوده است. البته ناگفته نماند که این کوشش فقط از سوی نمایندگان مجلس صورت نمی گرفت، تمام کسانی که به نوعی مجلس را یکی از مهم ترین رکنهای مشروطیت میدانستند با تعطیلی و انحلال آن مخالفت بسیار نشان نمی داند.
مسایل فوق نشان میدهد که جایگاه مجلس در ساختار سیاسی و تحولات کشور شناخته شده بود. بنابراین پذیرش انحلال آن برای ملت، بسیار مشکل مینمود. این پژوهش به بررسی یکی از ادوار مجلس شورای ملی میپردازد. از وقوع انقلاب مشروطه در سال 1285 ه.ش تا تشکیل مجلس چهارم در سال 1300، سه مجلس دیگر ابراز وجود کرد. به علت مشکلات عدیدهای که دامنگیر مملکت شده بود. در طول پانزده سال مشروطیت مجلس، فقط چهار سال، توانسته بود به فعالیت بپردازد. هر کدام مجالس فوق، چگونگی تشکیل و روند ادامه فعالیت آنها در خود مطالعه و بررسی مستقل است. از این چهار دوره قانونگذاری از مجلس چهارم به علت شرایط خاص تشکیل و فضایی که در آن شکل گرفت از اهمیت شایانی برخوردار است. مجلس چهارم در تیر ماه 1300 هجری شمسی گشایش یافت و با پایان یافتن دوره قانونی خود در خرداد ماه 1252 ه. ش خاتمه یافت.
نوع و روش انجام تحقیق:
پژوهش حاضر در زمره پژوهشهای کتابخانهای به حساب میآید که از میان انواع پژوهشهای موجود، در گروه تحقیقات توصیفی تحلیلی محسوب میشود. روش انجام این پژوهش روش تحقیقی تاریخی است که طی آن با مشاهده اسناد، مدارک و سایر نوشتهها و با نقد و بررسی آنها ارزیابی نهایی انجام میگیرد.
سازماندهی تحقیق:
تحقیق حاضر از یک مقدمه و چهار فصل تشکیل شده است:
فصل اول با عنوان: انتخابات مجلس چهارم شورای ملی و چگونگی برگزاری آن، با نگرشی در قانون انتخابات و اصلاحیههای آن به بررسی روند برگزاری انتخابات در سراسر کشور پرداخته است. همچنین در این فصل مقدمات افتتاح مجلس و بررسی اعتبارنامهها به عنوان اولین اقدام مجلس شورای ملی مورد ارزیابی قرار گرفته است.
فصل دوم با عنوان: ساختار و نمای کلی مجلس شورای ملی، مسایلی مختلف چون نظامهای داخلی مجلس، تشکیل هیئت رئیسه، تشکیل کمیسیونها، روند شکلگیری و فعالیت احزاب در این دوره و مهم ترین مصوبات مجلس چهارم شورای ملی را مورد ارزیابی قرار داده است.
فصل سوم با عنوان: مجلس و دولت، به بررسی رابطه و برخورد مجلس با دولت پرداخته است. در این دوره چهار کابینه تشکیل شد و مجلس برنامههای آنها را مورد ارزیابی قرار داد. علاوه بر شور در برنامههای دولتهای این دوره، از دیگر برخوردهای آنها نیز ذکری به میان آمده است.
فصل چهارم با عنوان: بازتاب تحولات سیاسی در مجلس به ظهور و قدرتگیری رضاخان و قیامهایی که در این دوره صورت گرفته، پرداخته است. و در نهایت دیدگاههای مختلفی که پیرامون مجلس چهارم شورای ملی شکل گرفت، مطرح شده است.
نقد و بررسی مهمترین منابع و مآخذ:
منابع و مآخذ تاریخ معاصر از تنوع فراوانی برخوردار است. اما نکته قابل توجه این است که به جز مواردی معدود، توجه چندانی به نقش مجالس این دوره نشده است. شایان ذکر است که نقیصه مذکور علاوه بر منابع و مآخذ در تحقیقات و مطالعات جدید هم مشهود است. این مسأله در مورد مجلس چهارم شورای ملی هم به چشم میخورد. البته ناگفته نماند که مسایلی چون انتخابات و افتتاح این دوره قانونگذاری به دلیل حساسیت موضوع بعد از عقد قرارداد 1919 بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. ولیکن به موضوعاتی چون احزاب، فراکسیونها و مصوبات چندان توجهی مبذول نشده است. بعنوان مثال اسامی احزاب، مهمترین شخصیتهای آنها در مجلس و تا حدودی خط مشی فکری آنها در بعضی منابع ذکر شده است، اما به نحوه شکلگیری و یا روند فعالیت و عملکرد آنها اشاره چندانی نشده است. این موضوع کم و بیش در مورد سایر مسایل مرتبط با مجلس مطرح میباشد. و به طور کلی نادیده گرفتن بحث مجالس در منابع مسأله قابل توجهی است که حتی در مطالعات جدید کاملاً مشهود است.
اسناد:
بدون شک اسناد معتبرترین مآخذ برای گردآوری اطلاعات مهم تاریخ و مطمئنترین منبع برای تحقیقات پژوهشگران میباشد که به روشن ساختن گوشههای مبهم تاریخی کمک شایانی مینماید.
در حال حاضر مراکز اسناد تاریخی متعددی از جمله سازمان اسناد ملی ایران، مجلس شورای اسلامی، مؤسسه مطالعات تاریخی معاصر، وزارت امورخارجه و اسناد ریاست جمهوری و مراکز دیگر در کشور فعالیت دارند که هرکدام بخشی مهم از اسناد را در اختیار دارند. این اسناد به دو بخش منتشر نشده و منتشر شده تقسیم شده است در شناخت بسیاری از مسایل تاریخی از جمله مجلس کمک شایانی محسوب میشود.
اسناد منتشر نشده:
این اسناد حاوی مهمترین مسایل پیرامون مجلس چهارم شورای ملی شامل نحوه برگزاری انتخابات، مصوبات مجلس، اسامی نمایندگان و موضوعاتی از این قبیل میباشد. سازمان اسنادملی ایران یکی از مهمترین مراکزی بود که اسناد آن در پژوهش حاضر مورد استفاده قرار گرفت. اسناد مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر وابسته به بنیاد مستضعفان و جانبازان نیز در این پژوهش مورد استفاده قرار گرفته است. البته ناگفته نماند که مجلس شورای اسلامی در حال حاضر به جز چند اعتبارنامه نمایندگان، دیگر اسناد را در اختیار پژوهشگران قرار نمیدهد که در این پژوهش همان موارد مورد استفاده قرار گرفته است.
اسناد منتشر شده:
در راستای اهمیت اسناد جهت انجام تحقیقات تاریخی، مراکز گوناگون اقدام به چاپ نمودهاند. بدون شک این امر به سهولت دستیابی و استفاده از این منبع مهم تاریخی کمک شایانی مینماید. کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی کتابی سه جلدی تحت عنوان اسناد روحانیت و مجلس (تاریخ مشروطیت ایران به روایت اسناد) چاپ نموده است که حاوی اسناد با ارزشی میباشد. جلد اول شامل اسناد ادوار اول دوم و سوم قانونگذاری، جلد دوم دوره چهارم قانونگذاری و جلد سوم دوره پنجم قانونگذاری است. در این پژوهش جلد دوم مورد استفاده قرار گرفته است. کتاب مذکور علاوه در درج اعتبارنامههای روحانیون مجلس چهارم، حاوی مطلب بسیار ارزشمندی در مورد انتخابات این دوره است. انتشارات طلایه نیز به کوشش ایرج افشار اقدام به چاپ مجموعهای اسناد تحت عنوان قباله تاریخ نموده است که از اهمیت بسیاری برخوردار است. هرچند اسناد مرتبط با مجلس چهارم در آن محدود است ولیکن همان تعداد محدود بسیار اهمیت میباشند.
مجموعه مکاتبات، اسناد، خاطرات و آثار فیروز میرزا (نصرتالدوله) که نشر تاریخ ایران به کوشش منصوره اتحادیه و سرویس سعدوندیان به چاپ رسانیده است، از آثار مهمی است که در زمینه اسناد مورد استفاده قرار گرفته است. این اثر حاوی مجموعه اسنادی است که از نامبرده باقی مانده و شامل شش مجلد میباشد. مجلد اول که در این پژوهش مورد استفاده قرار گرفته است به اسناد مجلس چهارم و پنجم اختصاص یافته است. مطالبی که در دیگر مجلدها درج شده بدین ترتیب است: مجلد دوم، خاطرات وی از محبس نظمیه و قصر، مجلد سوم، اسناد زمان وزارت مالیه نامبرده و مجلد چهارم تا ششم شامل مکاتبات و اسناد بازمانده از زمان وزارت خارجه و پارهای آثار قلمی وی. مجلد دوم که نامههایی از عبدالحسین میرزا فرمانفرما، نصرتالدله، فطنالدوله و مشیرالدوله را دربر میگیرد اطلاعات جزئی در مورد مجلس چهارم بخصوص انتخابات این دوره در جاهایی چون شیراز و کرمان در اختیار قرار میدهد.
مجموعه خاطرات و اسناد مستشارالدوله نیز که به کوشش ایرج افشار منتشر شده است حاوی مطالب ارزشمندی پیرامون انتخابات و فعالیتهای احزاب در راستای انتخابات است. مستشارالدوله فرزند جوادخان مستشارالدوله در سال 1284ه.ق در تبریز متولد شد. وی مشاغل بسیاری را در طول حیاتش برعهده داشت، از جمله دفترداری سفارت ایران در استانبول، رئیس دارالانشاء وزارتخانه عدلیه، ریاست محکمه تجارت، ریاست دیوان مظالم عامه با لقب صدیق حضرت، معاون عدلیه و تجارت در آذربایجان، نماینده دوره اول و دوم در مجلس شورای ملی، وزیر داخله کابینه سپهدار در سال 1329ق، وزیر پست و تلگراف و فوائد عامه کابینه علاءالسلطنه در سال 1330ق، وزیر داخله کابینه مشیرالدوله در 1332 وزیرداخله کابینه علاءالسلطنه در سال 1338ق، وزیر مشاور کابینه سردار منصور در سال 1333ق، وزیر مشاور کابینه اول قوامالسلطنه در سال 1300 و... بدلیل انتصاب وی به وزارت داخله نخست وزیرانی چون سپهسالار تنکابنی، مشیرالدوله، علاءالسلطنه، این اوراق از وی بازمانده است که شامل سه مجموعه میباشد: 1ـ مجموعه اول، یادداشتهای تاریخی و اسناد سیاسی 2ـ مجموعه دوم، اسناد مشروطه از سال 1330 تا 1335 3ـ مجموعه سوم، راپرتهای پلیس مخفی از شایعات شهری از سالهای 1333 و 1335ه.ق. در این پژوهش از مجموعه سوم استفاده شده است. نظمیه به عنوان یکی از ادارات وزارت داخله محسوب میشد. همه روزه گزارش شایعات رایج در شهر که مأموران خفیه به نظمیه میدادند توسط رئیس به وزیر داخله داده میشد، تا وزیر داخله هرچه را که صلاح میداند به اطلاع هیأت دولت برساند. متن گزارشات از شایعات شهری و استراق سمع گردآوری میشد. خفیهنویسی و خبرکشی، زبان گیری و جاسوسی یکی از کارهای رایج و معمولی دولتها برای حفظ موجودیت بوده که حکومتها از آن برای کسب خبر استفاده میکردند. لازم به ذکر است که گزارشهای سال 1333ق در دوره نخستوزیری مشیرالدوله و گزارشهای سال 1335ق در دوره رئیسالوزرایی علاءالسلطنه نوشته شده است. این گزارشها حاوی اطلاعات بسیار جالبی درباره احزاب و فعالیت انتخاباتی آنها، مشکلات اجتماعی، تقلبات انتخاباتی و خرید و فروش آراء و مطالبی از این قبیل میباشد که اطلاعات خوبی را ارائه میدهد.
یکی دیگر از اسناد منتشر شده که حاوی اطلاعات خوبی پیرامون انتخابات مجلس چهارم است، مخابرات استرآباد (گزارشهای حسینقلی مقصودلو و وکیلالدوله) میباشد که در دو جلد و به کوشش ایرج افشار و محمدرسول دریاگشت به چاپ رسیده است. این اسناد، مجموعهای از گزارشهای خواندنی از واقعهها، شایعههای سیاسی، اجتماعی، تاریخی و بسیاری از جریانها محلی منطقه وسیع گرگان و دشت ترکمن (استرآباد) میان سالهای 1326ق/ 1287ش تا 1342ق/ 1303ش میباشد. این گزارشها به وسیله حسینقلی آقامقصودلوی وکیلالدوله دولت انگلیس در گرگان برای سفارت انگلیس در تهران مخابره میشد. انگلیس از قرن نوزدهم در بعضی از شهرهای ایران اشخاصی را برای کارهای محلی مربوط به خود انتخاب میکرد که معمولاً تحت عنوان وکیلالدوله شناخته میشدند. گزارشات وکیلالدوله مبتنی است بر کسب خبر از گوشه و کنار و نقل اخبار مسموع از شایعات شهری و حاوی اخباری است که از مراجع دولتی و حکومتی به دست میآورده است. اخبار ناامنی، ارتباط و رفتار روسهای عصر تزاری، فعالیتهای حزب دموکرات در استرآباد، اقدامات میرزا کوچکخان و جنگلیها در استرآباد، نکتههایی درباره کابینه سیدضیاء، دوره حکومت قوامالسلطنه در خراسان و بسیاری از مسایل اجتماعی، موضوعاتی است که در این کتاب دیده میشود. در پژوهش حاضر به بعضی از مسایل مربوط به انتخابات بویژه مشکلات آن در دوره چهارم مجلس شورای ملی اشاره شده است.
روزنامهها:
یکی دیگر از مهمترین منابع تاریخ معاصر که جایگاه بسیار مهمی در پژوهشهای تاریخی دارد، روزنامهها میباشد. مطبوعات قبل از انقلاب مشروطه، تلاش بسیاری در بیداری افکار ایرانیان از خود نشان دادند. آنها با گوشزد کردن ناکارآمدی دولت قاجار، حکومت قانونی را معرفی کرده و گام بلندی در انقلاب برداشتند. بعد از صدور فرمان مشروطیت، آمار روزنامهها به نحو چشمگیری افزایش یافت. نکتهای قابل ذکر این که وضعیت روزنامهها همواره تحت تأثیر وقایع و اوضاع سیاسی کشور بود. به توپ بستن مجلس اول و شروع استبداد صغیر توقیف و تعطیلی بسیاری از روزنامهها را بدنبال آورد. همین مسأله همراه با سانسور شدید بعد از اولتیماتوم روسها و تعطیلی مجلس دوم نیز به وجود آمد.
اوضاع روزنامهها بین سالهای 1286ه.ش تا کودتای سوم اسفند 1299ه.ش طوری بود که هرگاه آزادی کمتری وجود داشت، تعداد تقاضا و بدنبال آن انتشار روزنامه کاهش مییافت ولی بعد از کودتا و آزادی نسبی بعد از تبعید سیدضیاءالدین، میزان این تقاضاها افزایش یافته است. در هر صورت روزنامهها منعکس کننده اوضاع انتخابات، کابینهها، مجلس و مسایلی از این قبیل بودند که بر اهمیت آنها در این پژوهش میافزاید. در این قسمت به نقد بعضی از روزنامههایی که مورد استفاده قرار گرفته است، میپردازیم:
روزنامه رعد: یکی از مهمترین روزنامههایی است که بعد از ناصرالملک و همزمان با انتخاب مجلس سوم توسط سیدضیاءالدین طباطبایی، مدیر روزنامههای شرق و برق منتشر شد. دو روزنامه سابق وی به فاصله کمی توقیف شده بودند. روزنامه رعد به سبک و مسلک دو روزنامه قبلی، به طور یومیه و هر نوبت 1500 نسخه در مطبعه روشنایی طبع گردید. این روزنامه حمله و انتقاد از رجال وقت به ویژه وثوقالدوله را در مطالب خود درج مینمود. همین مسأله باعث شد وثوقالدوله وی را به محاکمه بکشاند. علیرغم موفقیت، سیدضیاءالدین به ژاپن مسافرت نمود. بعد از مراجعت روزنامه وی تجدید چاپ شد و تا سال 1336ق منتشر گردید. در کابینه مستوفیالممالک جرایدی چون رعد، شوری و ایران نو تعطیل شد. بعد از مدتی رعد از توقیف خارج شده و در اول دلو 1297ش تجدید چاپ شد. انتشار این روزنامه تا کودتای 1299 ادامه یافت. سیدضیاءالدین سه ماه بعد از دریافت حکم ریاست وزرایی از سوی احمدشاه به خارج از کشور تبعید شده و روزنامه رعد تعطیل شد.
روزنامه رعد انتخابات مجلس چهارم را به دقت دنبال میکرد. تلگرافهای مختلفی را که از ایالات و ولایات به مرکز فرستاده میشد، توسط این روزنامه به چاپ میرسیدند. روزنامه رعد همچنین از افتتاح مجلس طرفداری مینمود. از بررسی چندین شماره از این روزنامه که مطالب مربوط به انتخابات مجلس چهارم را درج نموده، چنین استنباط میشود که علیرغم حمایت از مسأله افتتاح مجلس، مسایل و مشکلات انتخاباتی به طور جدی مورد توجه قرار نگرفته است. بدین صورت که روزنامه مذکور فقط به درج بعضی از تلگرافها پرداخته است. با وجود این مطالب ارزشمند این روزنامه نباید نادیده گرفته شود.
روزنامه شفق سرخ: در تهران و به مدیریت علی دشتی انتشار یافت. دشتی صاحب امتیاز مؤسس این روزنامه از نویسندگان مبرز و سیاستمداران معروف بود که چند دوره نیز به وکالت مجلس رسیده بود. در زمان رضاشاه، خانهنشین شد و بعد از شهریور 1320ش به وکالت رسید. اولین شماره این روزنامه در 11 اسفند سال 1300ش انتشار یافت و در سنوات اول، دوم و سوم، روزنامه، هفتهای سه شماره منتشر مینمود از تاریخ شنبه 22 آذرماه 1304ش. اواخر سال سوم روزنامه مبدل به یومیه شد و هفتهای پنج شماره منتشر کرد. هدف سرمقالههای روزنامه مذکور، تولید انقلاب افکار و تهییج روح و بیداری جامعه، ترویج مدنیت غرب، آشنایی و آگاهی مردم به تمدن ترقی عصر حاضر بود. قسمت عمده مندرجات آن، مقالات ادبی و علمی بود.
شفق سرخ از جمله روزنامههای معدودی است که در تغییر افکار مردم مؤثر بوده است. قلم دشتی در مخالف با دولتهای وقت بسیار قابل توجه است. با توجه به اینکه انتخابات مجلس چهارم حتی بعد از افتتاح آن نیز ادامه داشت، روزنامه اطلاعات خوبی را پیرامون مسایل انتخاباتی ارائه داده است. همچنین در مورد مصوبات، کابینههای همزمان با مجلس و اوضاع کلی مجلس چهارم شورای ملی مطالب بسیاری را در شمارههای مختلف درج نموده است. لحن روزنامه نسبت به اوضاع این مجلس و تزلزل کابینهها و احزاب بسیار تند و انتقادآمیز است، به طوریکه در اواخر مجلس و با نزدیک شدن پایان دوره که تشنجات آن نیز به اوج رسیده بود، لحن این روزنامه بسیار تندتر شده است. به طور کلی روزنامه فوق یکی از ارزشمندترین روزنامههای این دوره و حاوی مطالب مهمی است که در پژوهش از آنها به کار گرفته شده است. دشتی بعد از کنارگیری از روزنامهنویسی، مدیریت شفق سرخ به مایل تویسرکانی واگذار گردید.
روزنامه نوبهار: محمدتقی بهار در سال 1304 ق در خراسان متولد شد. پدرش، میرزا کاظم صبوری ملکالشعرای آستان قدست رضوی بود. وی در سال 1328ق به انتشار روزنامه نوبهار در خراسان پرداخت. وی در ادوار سوم، چهارم، پنجم، ششم، هفتم و پانزدهم به عنوان وکیل وارد مجلس شد. آثاری چون چهار خطابه، سبکشناسی، تاریخ مختصر احزاب سیاسی، مقدمه وتصحیح تاریخ سیتان مجملالتواریح و القصص، مطالعه در شرح حال فردوسی را از خود بر جای گذاشته است. وی یکبار نیز به وزارت فرهنگ منصوب شد و سرانجام درمرداد 1329ش وفات یافت. نوبهار در سال 1333ق به طهران انتقال یافت نوبهار از سال 1333ق تا 1336 انتشار یافت ولی در طول این مدت چندین بار توقیف شد. بعد از 1336ق، به مدت چهار سال انتشار نیافت تا این که در چهارشنبه 7 سنبله 1301ش مطابق 6 محرم 1341ق. سال دوازدهم آن منتشر شد. روزنامه نوبهار از سال 1333 یک روزنامه سیاسی بوده و هر نوبت در چهار صفحه و هفتهای سه شماره منتشر میشد و در سال 1335ق نیز به همان قطع و سبک و با یک مسلک سیاسی و آزادیخواهی انتشار یافت. ولی از سنبله 1301ش که دوره چهارم نوبهار شروع شد، قطع و سبک و تعداد صفحات روزنامه عوض شده و مندرجات آن یک قسمت مطالب ادبی و اجتماعی است، و هر شماره در 16 صفحه منتشر شده است. آخرین شماره این دوره، شماره 34 بود که در تاریخ شنبه 4 عقرب 1302ش منتشر شد و بعد از ان از صورت روزنامه خارج شده روزنامهنویسی بهار از این پس خاتمه یافت. نظر به توجه بهار به مسأله احزاب، این روزنامه از جهت اطلاعاتی که در این باره در اختیار محقق قرار میدهد، بسیار قابل توجه است. نوبهار همچنین در مورد مصوبات مهم مجلس مطالب بسیاری آورده است. نکته قابل توجه این است که وی وکالت مجلس چهارم را نیز برعهده داشت و با آگاهی از اوضاع داخلی مجلس، به مسایل مرتبط با آن میپرداخته است.
متون تاریخی:
روزنامه خاطرات عینالسلطنه: قهرمان میرزا سالور دومین فرزند ذکور شاهزاده عبدالصمد میرزا عزالدوله فرزند محمدشاه قاجار و مادرش تاج خاتم جیه شاهزاده علی قلی میرزا اعتضادالسلطنه فرزند فتحعلیشاه قاجار بود که در سال 1250 ش/ 1288ق متولد شد. وی به یادگیری علوم متداول پرداخت و علیرغم میل باطنیاش از تحصیل در اروپا بازماند. خاطرات وی به عنوان مفصلترین خاطرات از ارزش بالایی برخوردار است. بدلیل مناصبی که بر عهده داشت، قطعاً نوشتههای وی درخور توجه است. حکومت نهاوند، نیابت حکومت قزوین و ولایت خمسه، نیابت ایالت فارس از جمله خدماتی است که وی در طول عمرش به آنها مشغول بود. وی در 9 مهر 1324ش/ 24 شوال 1364 وفات یافت. خاطرات وی از روزگار پادشاهی ناصرالدین شاه تا چند روز قبل از درگذشتش را دربر میگیرد. این کتاب شرح حوادث مملکت، درباری، شهری، خانوادگی و عمده وقایع جهان را دربرمیگیرد. جلد هشتم این کتاب که وقایع بعد از کودتای سوم اسفند 1299 را دربر دارد، اطلاعات خوبی پیرامون مجلس چهارم ارائه میدهد. این کتاب درباره اوضاع کابینههای مقارن مجلس چهارم، اوضاع مجلس، قدرتگیری رضاخان مطالب بسیاری را گنجانیده است. نکتهای که قابل ذکر است این که خاطرات فوق با لحن انتقادی و در بعضی موارد طنزگونه با این مسایل برخورد نموده است. عینالسلطنه اوضاع خراب مملکت را نیازمند کابینههای قوی میداند که تا حدودی به اصلاح بپردازند و همواره از این که کابینهها این توانایی را از خود نشان ندادهاند، اظهار تأسف کرده است. به نظر میرسد. وی بدون جانبداری و یا مخالفت با مسایل برخورد نموده و وقایع را توضیح داده است. روزنامه فوق همچنین از عکسالعملهای متفاوت نسبت به اختتام مجلس چهارم و دیدگاههایی که در مورد آن ارائه شده است، مطالب درخور توجهی ذکر نموده است.
شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه: نوشته عبدالله مستوفی از جمله آثار نادری است که به شرح اوضاع ادارات ایران پرداخته است، هرچند نویسنده نقش خود را در بعضی موارد مهمتر از آنچه بوده، جلوه داده است، ولی این مسأله از ارزش اطلاعات وی نمیکاهد. وی در مورد، کتاب خود مینویسد: «شرح زندگانی من چیزی ندارد که قابل خواندن باشد. مقصود اصلی تشریح اوضاع اجتماعی و بالاختصاص روشن ساختن جریان کارهای دولتی و اداری در شصت هفتاد ساله ایام زندگیم است. جلد اول این کتاب با ذکری از اسلاف نویسنده در سلطنت آغامحمدخان تا پایان سلطنت ناصرالدین شاه ادامه پیدا میکند. جلد دوم اوضاع اجتماعی ایران از سلطنت مظفرالدین شاه تا قسمتی از دوره احمدشاه را بیان مینماید. جلد سوم نیز ادامه سلطنت احمدشاه تا انقراض دولت قاجار را دربر میگیرد. شرح زندگانی من حاوی اطلاعات بسیار خوبی پیرامون انتخابات مجلس چهارم شورای ملی بویژه در زمان وثوقالدوله، اوضاع کابینهها در برخورد با مجلس، وضعیت احزاب و قدرتگیری رضاخان است. بدون شک اطلاعات کتاب مذکور به اهمیت آن در منابع تاریخ معاصر، اهمیت ویژهای میدهد.
تاریخ مختصر احزاب سیاسی در ایران: نوشته ملکالشعراء بهار یکی از معدود آثاری است که به مسأله احزاب و فراکسیونهای مجلس پرداخته است. مسأله احزاب به دو دلیل کمبود و فقدان اطلاعات پیرامون احزاب و نیز کم توجهی مورخان، از موضوعهایی محسوب میشود که در تاریخ معاصر با فقر منابع در مورد آن مواجه میشویم. بهار کتاب خود را در دو جلد به رشته تحریر درآورده است که در جلد اول، اوضاع احزاب بعد از صدور فرمان مشروطیت تا خاتمه مجلس چهارم و آغاز انتخابات مجلس را دربر میگیرد. جلد دوم نیز شامل مطالبی درباره مجلس پنجم، خلع قاجاریه و روی کار آمدن دولت پهلوی تا سال 1304ش است. وی به عنوان یکی از فعالین حزب دموکرات اطلاعات خوبی پیرامون این حزب و نحوه فعالیت آنها ارائه میدهد. نکته قابل ذکر این که بهار با مرکزیت قراردادن نقش خود به این مطالب پرداخته است. علاوه بر مسأله احزاب، بهار به مهمترین مصوبات مجلس چهارم، اوضاع کابینهها، نقش رضاخان در حوادث آن زمان و به طور کلی عملکرد مجلس پرداخته است. البته ناگفته نماند که بهار با بدبینی خاصی به رضاخان و قدرتگیری وی پرداخته است، و همواره از این که مجلس چهارم و فراکسیونهای خود با عدم اتحاد و ضعف خود باعث قدرتگیری وی شدند، ابراز تأسف نموده است. وی دیکتاتوری سردار سپه را مهمترین مسألهایی میداند که با ضعف مجلس بر جامعه حاکم شد. بهار به عنوان یکی از وکلای مجلس چهارم و فعالین کمیسیون اصلاح قانون انتخابات مطالب ارزشمندی را در کتاب خود گنجانیده است که بدون شک در دیگر آثار به ندرت به آنها برمیخوریم. وی در مورد کتاب خود مینویسد: «این تاریخ را در بدترین احوال و سیاهترین ساعات بدبختی مملکت در حالتی که نویسنده خود نیز بیمار و فرسوده و گرفتار تألیف و تصحیح چند مجلد کتاب... بودم، آغاز کردم و از روی یادداشتهای دیرینه، دفتر ضبط مجلس شورای ملی و دورههای روزنامه متعلق به سالهای قدیم و به مدد حافظه و همراهی دوستان و مردم آگاه آن را به پایان آوردهام و ظن من آن است که از این راه خدمت به عالم علم نمودهام.»
فرمت :WORD تعداد صفحه :223
مقدمه
ریشه بیشتر انحرافات دینی و اخلاقی نسل جوان را در لابلای افکار و عقاید آنان باید جستجو کرد . فکر این نسل از نظر مذهبی آن چنان که باید راهنمایی نشده است و از این نظر فوقالعاده نیازمند هستند و این راهنمایی باید با زبان و منطق همراه باشد .
چرا که هر کسی احساس میکند این نسل آنقدر ها هم لجوج نیست و آمادگی زیادی برای دریافت حقایق دارد و هدف از انتخاب این عنوان «ریشههای بدحجابی زنان » این است که احساس شد ، گذشته از انحرافات عملی فراوانی که در زمینه حجاب بوجود آمده این مسئله و سایر مسائل مربوط به زن ، وسیلهای شده در دست یک عده افراد ناپاک و مزدورصفت که از این طریق علیه دین مقدس اسلام جار و جنجال تبلیغاتی راه بیندازند .
بدیهی است که با شرایط موجود این جوان از جنبة مذهبی به قدر کافی راهنمایی نشده و این تبلیغات آثار شوم بر روحیة جوانان میگذارد . با بررسی این طرح امید است تأثیر فراوانی بر روی عقاید و افکار جوانان بگذارد و حتی بعضی از بانوان به اصطلاح متجدد عملاً در وضع خود تجدید نظر نمایند .
بدون شک پدیده « برهنگی » بیماری عصر ماست و دیر یا زود این پدیده بعنوان یک بیماری شناخته خواهد شد . فرضاً ما کورکورانه از غرب تقلید کنیم باید ببینیم که کار برهنگی در غرب به کجا رسیده و فریاد چه کسانی را بلند کرده است ، بعداً تقلید از غرب را ادامه بدهیم .
نامه چارلی چاپلین یکی از هنرپیشگان معروف جهان به دخترش پس از اینکه به دخترش اجازه میدهد فقط به خاطر هنر میتوان لخت و عریان به روی صحنه رفت و تاکید میکند این لختی فقط روی صحنه و برای ضرورت هنر میباشد . مینویسد : برهنگی بیماری برهنگی عصر ماست ، اما به گمان من تن عریان تو باید از آن کسی باشد که روح عریانش را دوست داری ، بد نیست بدانی که دوران پوشیدگی تو را ده سال پیر نمیکند . بهر حال امیدوارم تو آخرین کسی باشی که از تبعة غریزه لختی بشوی »
لزوم پوشیدگی زن در برابر مرد بیگانه یکی از مسایل مهم اسلامی است و در قرآن کریم در سوره نور به آن اشاره شده و از مفاد آیات چنان فهمیده میشود که « هر مسلمان ، چه مرد و زن ، باید از چشمچرانی ، نظربازی اجتناب کند و مرد و زن باید پاکدامن باشند و زنان باید پوشش خود را بر دیگران آشکار نکنند و درصدد تحریک و جلب توجه مردان نباشند » .
پوشیدن زن خود را از مرد بیگانه و رعایت لزوم حریم میان مردان و زنان اجنبی و عدم جواز خلوت میان مرد و زن بیگانه بیان شده است .
با توجه به اینکه مردم کمتر به این موضوعات اهمیت میدهند ولی با معضلاتی که در جامعه با آن روبرو هستیم باید به دنبال کشف علت باشیم که چرا اینگونه مفاسد رخ میدهد و با بررسی و تحقیق میفهمیم که علتهای گوناگون در کار است که « بدحجابی و بیحجابی » روحیه افراد تأثیر منفی و مخرب میگذارد .
با توجه به موانعی که در ادامه راه بود گاهی دچار تردید میشدم اما دریافتم که بخاطر تازگی موضوع ارزش تحقیق در این باره چند برابر است . چرا که به عوامل و ریشههای معضلات آگاهی مییابم و حداقل توان خویش را در رفع این معضلات میآزمایم .
این طرح در 3 بخش ارائه میشود که بخش اول در مورد حجاب بعنوان یک پوشش برای فرد میباشد تا جلو هر گونه فساد گرفته شود ،میباشد . این حجاب و پوشش ، از ابتدای اسلام بوده و برای سلامتی و حفظ خانواده ، بهداشت روانی در جامعه و پیشرفت علمی در ترقیات فکری و حفظ حریم زن و مرد و پیشرفت کارهای اقتصادی میباشد « چرا حجاب بعنوان یک پوشش است و از نظر اسلام تا چه حدی شخص باید رعایت حجاب نماید » .
جایگاه زن در جامعه کجاست و حجاب چقدر جلونظر بازی را می گیرد و حجاب چرا برای زن بعنوان یک الگو می باشد.
بخش دوم در مورد بیحجابی که نداشتن روسری و چادر و امثال آن است .
این بیحجابی در ایران از زمان رضاخان شروع شد ، بیحجابی که باعث بیبند و باری و فساد و طلاق و ترویج و فرهنگ برهنگی شد .
راههای مبارزه با عوامل بیحجابی و بدحجابی
تقویت ایمان و اعتقاد و احیاء ارزشهای اسلامی و شناسایی الگوهای والا و ... میباشد و پیامدهای بیحجابی که از نظر عقیدتی ، فرهنگی ، اجتماعی ، اقتصادی مورد تحقیق قرار گرفت .
بخش سوم در مورد بدحجابی که به پوشش غیر صحیح از چادر گفته میشود که باعث شده محیط زندگی اجتماعی را آنقدر ناامن سازد که به دختران ما تجاوز و زنان ما را اغفال میکنند با بررسی منشاء حرکتهای بدحجابی که اثرپذیری از تبلیغات کشورهای غربی و گرایش به اشراف نمایی با انواع بدحجابیها و برخی عقدهای میباشند و بدحجابی را برای گشودن عقدههایشان انتخاب کردهاند برخی بر اساس رفتارهای خانواده واطرافیان ، رفت و آمدها ، تبلیغات سوء . گرفتار بدحجابی شده اند و ریشة اصلی بدحجابی عبارتند از مدگرایی ، غریزه جنسی ، هوسرانی ، تقلید ، کمبود شخصیت غرب زدگی ، خودنمایی ، آزادی زن در روابط و ... و علتهای دیگری نیز هست که باعث بدحجابی شده است از قبیل: 1-عدم هماهنگی بین ارگانهای تبلیغی ، تشکیل احزاب و گروهکهای منافقین و ... و اینکه اشخاص چه انگیزهای از استفاده ناصحیح از حجاب دارند و آفتهایی که این معضل را بر روی فرد و جامعه داشته و راههای مبارزه با عوامل و ریشههای بدحجابی بیان شده و نتیجه و تأثیری که بر روی افراد گذاشته مورد تحقیق قرار گرفت .
بخش اول : حجاب
فصل اول : تعریف حجاب ،تاریخچه حجاب ، حجاب چرا
فصل دوم : عوامل حجاب
فصل سوم : منافع حجاب
فصل چهارم : سوالاتی در مورد حدود پوشش حجاب
فصل اول :
1.تعریف حجاب
2.تاریخچه حجاب
3.حجاب چرا
1-تعریف حجاب
حجاب از نظر لغوی به معنای پوشش ، پرده ، حاجب ، روپوش ، چادر و روبند[1] .
و آن پوششی حجاب نامیده می شود که از طریق پشت پرده واقع شدن صورت میگیرد و معنای دیگر : آن چه که با آن چیزی بپوشانند و چیزی که مانع بین دو چیز دیگر باشد و در اصطلاح اسلامی ، نوعی از پوشش است که در محیطی که نامحرم وجود دارد بدن را بپوشاند به جز بعضی از قسمتها .
2-تاریخچه حجاب
تاریخ تاریک است نمی توان در حقیقت مبداء و آغازی برای حجاب زن آن چنان که امروزه تصور میشود بدست آورد . زیرا همه ملل زنان خود را از حفظ طغیان شهوات مردان دیگر به صورتی پوشاندهاند و تاریخ زن در جهان و مظهران در ملل که تمایل کیفیت پوشش زن در قدیمالایام است . تمام پدران زنان خود را از دید نامحرمان محجوب داشتهاند تا موجب تهییج و تحریک شهوت نشود و این از غیرت و عصمت فطری مرد است . برخی دیگر هم مسئله حجاب را بر اساس فلسفة اقتصاد و مسایل اجتماعی و کسب و کار وجدانیات و نفسانیات نام بردهاند باز هم خالی از قضاوت دربارة شهوتانگیز بودن بیحجابی نبوده است[2] .
حجاب چرا
1-حجاب باعث بقاء و سلامت حیات خانواده میباشد .
زنانی که خواهان حفظ عصمت خویش میباشند و از حریم حجاب بعنوان دژ امنیت زن پاسداری میکنند ، لازم و واجب است که بیش از همه طبقات اجتماعی با کسانی که با یکی از مقدسترین ارزشهای اجتماعی زنان مبارزه میکنند و آرامش روانی و عرضی آنها را در جامعه به مخاطره میاندازند ، مقابلة جدی و گسترده نمایند و به دیگر زنان بدحجاب که بدون توجه به حساسیت شدید روحی مردان نسبت به اندام زن ، از حجاب شرعی خود استفاده مناسب نمیکنند و با مردم کوچه و بازار برخوردی عادی و صمیمانه مینمایند ، بفهمانند که رعایت دقیق حجاب به مصلحت خود آنها و تکتک افراد جامعه است و مهمترین عاملی است که می تواند سلامت زن را در جامعه و خانواده تامین نماید و راه نفوذ نظرهای پلید و مسموم بیگانگان را به حریم عفت آنان ببندد .
به شرط آنکه زنان محجوبه و صالحه خود نیز عملاً الگوی دیگران باشند و حجاب ظاهری خود را با عفت باطنی همراه سازند زیرا همانطوریکه حجاب کامل ظاهری ، امنیت خارجی زن و سلامت روانی مردان جامعه را تأمین می کند ، عفت باطن نیز تضمین کننده سلامت و امنیت حجاب ظاهری میباشد ؛ لذا همواره با رعایت شرایط باطنی حجاب باید از لباسهایی استفاده کرد که فاقد رنگهای پرزرق و برق و جالب توجه باشد .
چادر مشکی که انتخاب عمومی زنان ، مسلمان اکثرا ممالک اسلامی است اگر چه از حیث رنگ و ظاهر دلپذیر نیست ولی از نظر تأثیر قابل توجهی که در تخفیف تحریکات جنسی مردان دارد میتواند یکی از بهترین نوع حجاب باشد .چادر مشکی که بدن زن را بطور یک سطح و یکنواخت بپوشاند تأثیر معجزهآسایی در تخفیف نظرهای مردان داشته و میتواند مانع بزرگی در مقابل آنها باشد . اگر زنان محجوب تمام شرایط حجاب را رعایت نمایند بر وقارشان افزوده میشود وحتی مردان لاابالی هم در برابر آنها به شدت مراقب رفتار و برخوردهای خود میباشند و دست و پای خود را بیشتر جمع میکنند بطوریکه کسی جرأت نمیکند مزاحمتی برای آنان بوجود آوردتا چه رسد به اینکه مورد سوءظن یا سوءقصدقرار بگیرند[3].
بنا به فرمایش رسول اکرم (صلی الله علیه و آله)
« انما مثل المرأه الصالحه مثل الغراب الاعصم الذی لایکاد یقدر علیه »
«مثل زن باعفت ، صالح ، محجوب مثل کلاغ اعصم است که کسی را قدرت دسترسی به آن نیست »
ب : حجاب برای بهداشت روانی جامعه لازم است
چرا که عدم رعایت پوشش نه تنها مردان را دچار مشکلات روانی ساخته . بلکه دل و ذهن شخص را از مسیر صحیح کار منحرف ساخته و جوانان اجتماع را نسبت به زن بیاعتماد کرده است . مخصوصاً اگر زنان بیحجاب در خانواده شأن یک جوان باشد مثلاً برادری داشته باشند یا باید روح غیرت و عفت دوستی را به تدریج در او از بین ببرند و یا اینکه روح انتقامجویی و کینه را نسبت به مردمی که به نظاره اندام بزک کرده ناموس وی (خواهرش یا دخترش) میپردازند در او بوجود میآورد و لذا دست به انتقامگیری و اقداماتی فاجعهانگیز میزند پس با بوجود آوردن یک جامعه سالم و داشتن بهداشت روانی صحیح میتوان از حجاب برای پیشبرد اهداف استفاده کرد .
ج – حجاب برای حفظ جان زن لازم است .
بی حجابی گذشته از اینکه زن را در معرض نگاه ها و تعرضات بیگانگان قرار میدهد چه بسا موجب خطرات جانی برای آنها میشود اغلب زنانی که کشته شده یا خودکشی میکنند معمولاً کسانی هستند که مراقب رفتار و حرکات و حالات حجاب خویش نبودهاند پس در نتیجه زن با حفظ حجاب خویش میتواند جان خویش را از چشم چرانیهای مردان نجات دهد[4] .
د : حجاب برای پیشرفت علمی و ترقیات فکری جامعه لازم است .
عدم تأمین صحیح و به موقع غریزه جنسی در مردان بزرگترین مشکل روانی بوده و مانع تفکر و خلاقیت میباشد . در نتیجه هر چه مناظر شهوتانگیز در جامعه بیشتر باشد به همان میزان مشکلات روانی و عقبماندگی فکری و فرهنگی بیشتر خواهد بود . عدم رعایت حجاب و پوشش صحیح نه تنها خود و خانواده را آلوده میکند بلکه بر سرنوشت یک کشور هم تأثیر میگذارد پس حجاب باعث پیشرفت علمی جامعه میباشد و زمانیکه از طرف پوشش خود در آسایش باشی بهتر میتوانی فکر کنی و تصمیم بگیری که میخواهی در چه زمینهای مشغول به تحصیل و کار باشی و پیشرفت خود را به راحتی میتوان با دارا بودن حجاب صحیح تضمین کرد .
هـ : حجاب باعث پیشرفت کار و تولید و ایجاد روح و تلاش اقتصادی لازم است . زیرا وقتی حجاب نباشد نه تنها موجب مضرات شدید اقتصادی و بهداشت جسمی میشود بلکه موجب صرف ساعتها وقت برای خودآراییهای افراطی و وقتگیر میشود در نتیجه چنین زنانی با این همه وقت هرگز راضی نمیشوند دست به کارهای فیزیکی و تولیدی بزنند و با آن حالت بزک کرده به کار و تلاش بپردازند[5] .
[1] -حسن ، عمید ؛ « فرهنگ لغت عمید » ، ج اول ، حرف ج .
[2] -فیلروزه ، امیرگواهی ، « حقیقت و واقعیت زن در اسلام » ، ستاد ناحیه مقاومت بسیج خواهران (جزوه)
[3] -سیدمجتبی ، هاشمی و کارندی ، « روانکاوی زن » جلد اول ، صص 212-210 .
[4] -ستار ، هدایت خواه ، « زیور عفاف » ، صص اول ، صص 200-197.
[5] -همان منبع ، صص 203-201.
فرمت :WORD تعداد صفحه :109
مقدمه
ما از نیمهی دوم قرن بیستم، شاهد ظهور بسیاری از رسانههای جدید بودهایم. رسانههایی که بنیان بسیاری از آنها بر سیستمهای رایانهای استوار بوده است. این رسانههای متعاملی و پرتنوع، الگوی عمودی و سادهی انتقال پیام از فرستنده به مخاطب را متحول و به الگویی افقی تبدیل کرده است که در آن مخاطب، ارج و قرب و اختیاری نزدیک به فرستنده دارد.
اما اولین رسانهی رایج مبتنی بر رایانه، بازیهای رایانهای بودند که شیوع و گسترش آنها، در دهههای پایانی قرن بیستم حیرتانگیز بوده است. این رسانه، که از تلفیق تلویزیون و رایانه بوجود آمده، کم کم به رقیب پرقدرت خود تلویزیون تبدیل شده و جای آن را در فعالیتهای بسیاری از مخاطبان، به ویژه کودکان و جوانان گرفته است.
درحالی که تاکنون مطالعات بسیاری دربارهی تلویزیون و مخاطبان آن، به ویژه کودکان صورت گرفته است ولی مطالعات دربارهی بازی های رایانهای، نسبت به مطالعات تلویزیونی، اندک و ناچیز است، درحالی که به عقیده محققان، اکنون بازی و مفاهیم همراه با آن به یک استعارهی عظیم برای روابط اجتماعی انسانی تبدیل شده است و توانایی بالقوه برای آزادیهای جدید، خلاقیت جدید و همچنین ظلم و نابرابریهای جدید را دارد. بنابراین مطالعهی بازیهای رایانهای در بستر نظریههای ارتباطی، میتواند به درک ما از این پدیدهی عصر اطلاعات کمک کند.
در این فصل، پس از مروری بر ویژگیهای رسانههای جدید، به طرح نظریههای ارتباطی با دو رویکرد تکنولوژی و اجتماعی و همچنین نظریههای بازی پرداخته میشود و پس از بررسی تاریخچه و مفاهیم و ویژگیهای بازیهای رایانهای، در بخش پیشینهی تجربی تحقیق، به چند تحقیق از کشورهای مختلف دربارهی بازیهای رایانهای اشاره و پس از آن مدل نظری و فرضیههای تحقیق ارائه میشود.
1-رسانههای نو ؛ فصلی جدید در ارتباطات بشری
در نیمهی دوم قرن بیستم، تحولات صورت گرفته در تکنولوژیهای ارتباطات واطلاعات، رسانهها را نیز دستخوش تحولات زیادی ساخته است؛ از یک سو باعث به وجود آمدن تغییر در رسانههای سنتی و افزایش قابلیتهای آنها شده است و از سوی دیگر رسانههای جدیدی اختراع و ابداع شدهاند که با رسانههای قبلی تفاوت زیادی دارند. سیر این تحولات و تغییرات به گونهای بوده است که تمامی ابعاد زندگی بشر را تحت تأثیر خود قرار دادهاند و برای درک دنیای جدید باید به درک این تحولات پرداخت.
محققانی چون مانوئل کاستلز[1]، استاد برنامهریزی دانشگاه برکلی، نقطهی عطف تحولات صورت گرفته در تکنولوژیهای جدید را در دههی 70 میلادی میدانند. نگاهی به تغییرات این دهه، درستی این ادعا را نشان میدهد :
در سال 1971 بود که میکروپروسسور[2]، ابزار اصلی گسترش میکروالکترونیک[3] اختراع شد و در نیمه دهه 1970 رواج یافت. میکروکامپیوتر[4] در 1975 اختراع شد و اولین محصول تجاری موفق آن، اپل2[5] ، در آوریل 19777 به بازار عرضه شد، یعنی تقریباً در همان تاریخی که مایکروسافت[6] شروع به تولید سیستمهای عاملی برای میکروکامپیوترها کرد. اولین سوئیچ[7] الکترونیک در مقیاس صنعتی در 1969 ظاهر شد و سوئیچینگ دیجیتال[8] در نیمهی دههی 70 تولید و در 19777 به صورت تجاری عرضه شد. اولین تولید صنعتی فیبر نوری در اوایل دههی 70 صورت گرفت. همچنین در اواسط دههی 70، شرکت سونی[9]، تولید تجاری دستگاههای ضبط ویدیویی[10] VCR را آغاز کرد و سرانجام مهمتر از همه، در 19699 آژانس طرحهای پژوهش پیشرفتهی وزارت دفاع ایالات متحده (ARPA)، یک شبکهی ارتباطی الکترونیک جدید و انقلابی به وجود آورد که در دههی 70 رشد کرد و به اینترنت امروزی تبدیل شد. (کاستلز، 1384، 77).
در واقع تحولات صورت گرفته در دههی 70 میلادی، در عرصه تکنولوژیهای ارتباطات و اطلاعات، دنیای رسانهها را در دههی 80میلادی دستخوش دگرگونی ساخت. از عناصر مهم این دگرگونی باید از ارتباطات ماهوارهای، فیبرهای نوری و دیجیتالی شدن نام برد. دیجیتالی شدن به قدری تأثیرگذار بوده است که برخی از محققان، انقلاب ارتباطات را انقلاب دیجیتال نامیدهاند. (خوارزمی، 1381،39) در اثر فرایند دیجیتالی شدن، تصویر، صدا و متن به یک زبان دوحالتهی صفر و یک مبدل میشوند. به عبارت دیگر در سیستمهای سنتی که به «انالوگ[11]» معروف است، علائم (رادیو ، تلویزیون و ...) به شکل امواج الکتریک پیوسته انتقال مییابند، و حال آن که در حالت دیجیتال، این علائم حالت عددی پیدا میکنند و در قالب یک سیستم دوگانهی متشکل از گروههای صفر و یک شکل میگیرند (محسنی، 1380، 55) در حقیقت جهانشمولی زبان دیجیتال و منطق کاملاً شبکهای سیستم ارتباطی، زمینههای تکنولوژیک ارتباط افقی و جهانی را فراهم کرده است.
از دیگر تحولات تکنولوژیکی صورت گرفته در سالهای گذشته، باید به ظهور چندرسانهایها (مولتیمدیا)[12] در اواسط سال 1993 اشاره کرد که از ترکیب رسانههای همگانی جهانی و سفارشی و ارتباط رایانهای تشکیل شده و ویژگی این سیستم جدید، ترکیب رسانه های مختلف و توانایی بالقوهی آن برای ارتباط متقابل است. (کاستلز، 1384، 422).
در حقیقت اگر بخواهیم مهمترین تحولات صورت گرفته در عرصه تکنولوژی را، که بر روی رسانهها تأثیرگذار بودهاند و تحول رسانهها و پیدایش رسانههای جدید شدهاند، نام ببریم؛ باید به ارتباطات رایانهای، ارتباطات ماهوارهای ، دیجیتالی شدن، فیبر نوری و مولتیمدیا اشاره کرد. اینها ستون فقرات رسانههای جدید را تشکیل دادهاند و ویژگیهای اینها، ویژگیهای رسانههای جدید را به وجود آورندهاند. بروز همهی اینها را در اینترنت میتوان دید. شبکهی عظیم اطلاعرسانی که علاوه بر پیوندزنی همهی رسانههای سنتی و جدید، کارکردهای منحصر به خود را نیز دارد.
اما جایگاه بازیهای رایانهای، در میان رسانههای جدید، کجا قرار دارد؟ بازیهای رایانهای نیز که جزء رسانههای جدید محسوب میشوند، در دههی 70 میلادی، از تلاقی تلویزیون با رایانه متولد شدند و در دههی 80 میلادی رو به توسعه و پیشرفت گذاشتند و مانند رسانههای جدید دیگر، در طی سالهای بعد، از تحولات تکنولوژیکی تأثیر پذیرفتند، به گونهای که امروزه بازیهای رایانهای هم از دیجیتالی شدن، مولتیمدیا، پیشرفتهای رایانهای و ... تأثیر پذیرفتهاند. حتی در برخی از موارد مانند «واقعیت مجازی[13]» این بازیها، از رسانههای دیگر به پیش افتادهاند. واقعیت مجازی دارای سه حوزهی عملکرد خاص و بالنسبه مورد توجه است؛ تحقیق و توسعه، فراغت و تفریحات و کاربردهای صنعتی. به اعتقاد برخی ازمحققین، بخشی که در حال گسترش بسیار سریع است، واقعیت مجازی در حوزهی تفریحات و گذران اوقات فراغت است و کارشناسان بازیهای رایانهای در طول سالهای گذشته، عملاً تنها گروهی بودهاند که هزینههای بسیاری را در این راه صرف کردهاند. (محسنی، 1380،57).
1-1.ویژگیهای رسانههای نو
تولید انبوه پیامها برای مخاطبان، ارتباطات یکسویه و عمودی و محدود بودن کانالهای ارتباطی از ویژگیهای اصلی رسانههای سنتی محسوب میشوند. اما ظهور رسانههای جدید، ظرفیتهای جدیدی نیز برای رسانهها ایجاد کردند و تحولی اساسی در فرایند ارتباط با مخاطبان به وجود آوردند. از ویژگیهای اساسی رسانههای جدید میتوان به این ویژگیها اشاره کرد:
1.تعاملی بودن[14]: ویژگی اصلی سیستمهای ارتباطی جدید است، به گونهای که به خاطر این ویژگی، رسانههای جدید را رسانههای تعاملی نیز مینامند. تعاملی بودن به مفهوم دوسویه شدن و دارا شدن ویژگیهای کانالهای بین فردی وجمعی به طور همزمان و تغییر مفهوم جریان یکسویهی اطلاعات است. تعامل؛ تمایل کیفی سیستمهای ارتباط است و چنین کیفیتی، ارتباط مؤثرتر و فعالتر را به وجود میآورد و موجب رضایت بیشتر شرکتکنندگان در ارتباط میشود. در این سیستم ارتباطی، فرد فعال است و نهایتاً، ارتباط جنبهی دوسویه دارد.
2-جمعزدایی[15]: این ویژگی بدین معنی است که این رسانهها، کم و بیش در مقابل رسانههای جمعی قرار میگیرند و کنترل سیستمهای ارتباطی از تولیدکنندهی پیام به مصرف کنندهی پیام منتقل شده است، و ما با پیدایش این تکنولوژیها از یک ارتباط جمعی، به سوی شکل پیشرفتهتری از ارتباط چهره به چهرهی همگانی پیش میرویم.
3-ناهمزمانی[16]:به این معنی که فرد توانایی فرستادن یا دریافت پیام را در زمان دلخواه و درخور و مناسب خود داراست. این رسانهها توانایی غلبه بر زمان را به عنوان متغیری مؤثر بر فرایند ارتباطی دارا هستند. (Rogers,1986,3-6) .
4-تمرکززدایی[17]: در رسانههای جدید، مرکزیت با فرستندهها نیست، بلکه با گیرندگان است. در رسانههای جدید افراد مشارکت بیشتری در فرایند ارتباط را به عهده میگیرند.
5-ظرفیت باند[18]: ظرفیت باند به میزان ورودی اطلاعات به یک مجموعه اطلاق میشود و یک ویژگی رقابتی به حساب میآید. ادغام شرکتهای بزرگ در یکدیگر اکنون با همین هدف افزایش ظرفیت باند صورت میگیرد.
6-انعطافپذیری[19]: این امر باعث شده است تا هر وقت که اراده کنیم، بتوانیم وارد سپهر اطلاعات شویم. در چنین حالتی زمان و مکان معنا ندارد. (شکرخواه، 1379،14).
2-1.تقسیمبندی رسانههای نو
جریسهنسون[20] و اوما تارولا، دو تن از محققان ارتباطی دانشگاه ماساچوست و مؤسسه ارتباط جمعی هند، تکنولوژیهای جدید ارتباطی را به دو گروه عمده تقسیم میکنند ؛
الف.تلهماتیکها[21] یا رسانههای بزرگ؛ که تکنولوژیهایی چون رایانه، تلفن، ماهواره، ویدئو، بازیهای رایانهای، اینترنت و دیگر تکنولوژی هایی که به زیربنای گسترده نیاز دارند، را در برمیگیرد.هنگامی که از تکنولوژی تلهماتیک سخن به میان میآید، فرض بر این است که هم روند انتقال پیام مورد نظر است و هم سختافزاری که جهت تکمیل مبادله ضروری میباشد.
ب. اتنوترونیکها[22] یا رسانههای کوچک؛ که وسایلی چون ضبط صوت، فاکس، ماشینحساب،ساعتهای دیجیتال و دیگر انواع تکنولوژیهای شخصی را دربرمی گیرد. تکنوژیهای اتنوترونیک بیشتر از تلهماتیک درکشورهای رو به توسعه جریان مییابند. (هنسون و نارولا، 1373، 15-14).
اما مارکپاستر[23] استاد تاریخ دانشگاه کالیفرنیا ، رسانههای جدید را در مقابل رسانه های سنتی در یک دسته قرار میدهد و به رسانههای سنتی، رسانههای عصر اول و به رسانههای جدید، رسانههای عصر دوم اطلاق میکند. پاستر معتقد است، رسانههای جدید یا عصر دوم، امکانات پست مدرن را تقویت میکنند. به اعتقاد وی، آنچه در نوآوریهای تکنولوژیک مطرح است، دگرگونی گسترده و دامنهدار فرهنگ و روش ساخته شدن هویتهاست. (پاستر،1377،53).
پاستر، رسانههای جدید را رسانههای عصر پست مدرن معرفی میکند و معتقد است در دومین عصر رسانهها ، ذهنیت سازی از طریق سازوکارهای « کنش متقابل » صورت میگیرد و کنش متقابل، اصطلاحی فنی است که به ارتباطات دوسویه اشاره دارد. (پاستر، 1377،69).
3-1.رسانههای نو؛ ارتباط جمعی یا ارتباط رسانهای؟
از اوایل قرن بیستم، در محافل علمی ارتباطات، ارتباط از طریق رسانهها (مانند مطبوعات، رادیو و تلویزیون) با مخاطبان آن با عنوان «ارتباط جمعی[24]» شناخته میشود و از ویژگیهای تبیینکنندهی آن نیز، میتوان به تولید انبوه پیامها، فقدان کنترل فردی بر روی پیام های دریافتی و محدود بودن کانالها اشاره کرد.
اما به دنبال تحولات صورت گرفته در یکی –دو دههی اخیر در تکنولوژیهای ارتباطی و ظهور رسانههای نوین، به کارگیری مفهوم « جمعی» برای این رسانهها مورد سؤال قرار گرفته است. در واقع تکنولوژی ها و رسانههای جدید؛ مانند بازیهای رایانهای ، تلفن همراه و اینترنت، ارتباط جمعی را از حالت جمعی درآوردهاند، البته این امر بیانگر آن نیست که تمام فنآوریهای غیرجمعیکننده، جدید هستند. حتی رسانههای قدیمیتر مانند رادیو و تلویزیون نیز با کمک تکنولوژیهای جدید از حالت گذشته فاصله گرفتهاند و برای مخاطبان خاصی برنامه تولید میکنند و یا تا حدی امکانات کنترل محتوا را برای مخاطبان خود فراهم کردهاند. به خاطر همین ویژگیهای غیرجمعی کننده رسانههای نو است که محققانی چون استیون اچ.چافی[25] و میریام جی.متزگر[26]، دو تن از محققان علوم ارتباطی، پیشنهاد میکنند که واژهی «جمعی[27]» در ارتباط جمعی، با واژهی «رسانه[28]» جایگزین گردد (چافی و متزگر، 1380،52) و برای رسانههای نوین از واژهی « ارتباط رسانهای» کمک گرفته شود.
[1] -Manuel custells
[2] -
[3] -Micro Electronic
[4] -Micro Camputer
[5] -Apple 2
[6] -Microsofte
[7] -
[8] -Digital
[9] -Sony CO.
[10] -Video cassett Recorder (VCR)
[11] -Analog
[12] -
[13] -Virtual Reality
[14] -Interactiving
[15] -Dimassification
[16] -Asynchronous
[17] -Decenteralization
[18] -Jarice Hanson
[19] -Flexibility
[20] -Jarice Hanson
[21] -Vma Narula
[22] -Ethnotronics
[23] -Mark poster
[24] -Mass communication
[25] -Steven H.chaffee
[26] -Miriam J.Metzer
[27] -Mass
[28] -Media
فرمت :WORD تعداد صفحه :57
چکیده:
عفونتهای ادراری یکی از شایعترین عفونتهای دوران کودکی میباشد شایعترین
عارضه طولانی مدت پیلونفریت حاد ایجاد اسکار کلیوی است (بخصوص در نوزادان
کودکان) که ممکن است عملکرد کلیوی را مختل کرده و منجر به عوارضی چون
هایپرتانسیون، نارسایی کلیه و کاهش رشد بدن شود بنابراین تشخیص اسکار از
اهمیت زیادی برخوردار است برای تشخیص اسکار از روشهای مختلف تصویربرداری از
جمله اسکن DMSA IVP و سونوگرافی استفاده میشود. دقیقترین و حساسترین روش اسکن DMSA میباشد
ولی از آنجا که سونوگرافی بدون ضرر، در دسترس و ارزان قیمت است میتواند
بعنوان روشی جایگزین بکار رود. در این پایان نامه که بطریق کارآزمایی
بالینی انجام شده است مقایسهای بین روش سونوگرافی کلیه و اسکن DMSA در
تشخیص اسکار کلیوی در کودکان انجام گردیده است. 31 بیمار در فاصله زمانی
66 ماه مورد بررسی قرار گرفتند و در تمام بیماران حداقل 3 ماه پس از UTI بررسی صورت گرفت و فاصله انجام اسکن DMSA و سونوگرافی حداکثر دو روز بوده است. کلاً 62 کلیه مورد مطالعه قرار گرفت و تمام سونوگرافیها بدون اطلاع از نتیجه اسکن DMSA و توسط یک رادیولوژیست و با دو نوع پروب فرکانس 3.5 MHz و 5-7.5MHz و با دستگاه سونوگرافی
انجام گرفت.
20 بیمار مونث (65%) و 11 بیمار مذکر (35%) بودهاند. سن بیماران بین یک ماه تا 5 سال بود. در نتیجه اسکن 22 کلیه اسکار کلیوی گزارش شد که 13 کلیه حاوی اسکارهای متعدد و 9 کلیه حاوی اسکار منفرد بودند در نتیجه سونوگرافی 12 مورد از این موارد مثبت اسکن هم اسکار گزارش شد. گزارش اسکار سونوگرافی بر اساس وجود 5 کرایتریا بود 1- نزدیکی اکوی سینوس به کورتکس 2- خوب دیده نشدن پیرامیدها 3- نامنظمی حدود 4- خوب دیده نشدن اکوی کپسول کلیه 5- اتساع کالیسی تمام مواردی که در اسکن اسکار داشته و در سونوگرافی بدون اسکار بودن حاوی اسکار منفرد بودند. با توجه به نتایج بدست آمده سونوگرافی در این مطالعه از حساسیت (%89) sensitivity و ویژگی (%86) specifiy و دقت (%83)accuracy برخوردار بوده است میزان (%89)ppv و NPV در حدود (%54) گزارش گردیده است که میتوان با توجه به ضریب توافق %61 سونوگرافی اسکن DMSA در تشخیص اسکار کلیوی سونوگرافی را بعنوان یک روش تشخیصی مفید جایگزین اسکن DMSA نمود.
کلید واژهها:
سونوگرافی- اسکن DMSA- اسکار کلیوی- پیلونفریت
UT I is one of the commenest infection in childhood. The most importante side effect of the acute pielone phritis is renal scarring (specially in neonates and children). That maybe causes failure of renal function and results to HBP, Renal Failure and Failure to therive.
Diagnosis of scar is importance. for the diagnosis of the renal scar, imaging methods are used e.g DMSA scan, IVP and ultrasonography. DMSA scan is the most sensitive imaging in diagnosis of renal scar, but ultrasonography is the good replacement imaging, because it is safe, available and ceep method.
In this study the results of sonographic imaging in diagnosis of renal scar have been compared with results of DMSA scan.
31 paitent during 6 month period was studied. study performed in all paitent, at least 3 month after UTI.
Between per formation of DMSA scan and sonography has been two days diference.
All of sonographies was performed by a Radiologist, without in formation of scan results (Blind study) with two probe (3.5 MHz & 5-7.5 MHz).
20(65%) were female and 11(35%)
Were male, from the 31 paitient.
The paitient were bet ween lmonth-5 years.
The 22 scar were reported in the results of DMSA scan. 13 kidney had multiple scar and 9 kidney had single scar.
12 Renal scar of the positive renal scan reported at the sonography. 5 criteria has been needed for the reported scar in the sonography:
1- proximity of sinus echoes to cortical surface
2- loss of definition of capsu lar echo
3-loss of pyramids
4- irregularity of outline
5- calyceal dilatation
All of the False negative results in sonography had single scar.
In this study, sonography have sensitiviti %89, specifity 86%, accuracy 83%, ppv 89%, and NPV 54%. with notice to measure of Agreement kappa %61 of sonography and DMSA scan in the renal scar diagnosis, there fore sonography is the useful method for replacement of DMSA scan.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول
کلیات ...............................
پیشگفتار ............................
اسکار کلیه ..........................
ارزیابی اسکار کلیه ..................
درجهبندی اسکار کلیه .................
روشهای ارزیابی اسکار کلیه ...........
IVP .................................
اسکن DMSA ..........................
سونوگرافی ...........................
فصل دوم
اهداف و فرضیات ......................
فصل سوم
روش مطالعه ..........................
فصل چهارم
نتایج ...............................
سن ..................................
جنس .................................
بررسی گزارشهای سونوگرافی در مقایسه با گزارشهای اسکن DMSA .................................
فصل پنجم
بحث .................................
نتیجه و پیشنهاد .....................
منابع ...............................
فرمت :WORD تعداد صفحه :99
مقدمه
خانواده یکی از مهمترین و مقدسترین نهادهای اجتماعی است که در طول تاریخ از جمله عوامل دوام و قوام جامعه بشری بوده و آنچه موجب نگرانی جوامع شده است صدمات و لطمات جبرانناپذیری است که بر اثر فروپاشیدن این کانون ایجاد میشود .
صدماتی که متوجه تمام اعضای خانواده منجمله فرزندان می شود . جدایی والدین برای فرزندان و خود آنها بسیار حایز اهمیت و قابل بررسی است چرا که وضعیت فرزندان پس از طلاق و جدایی والدین از نگرانکنندهترین و بحثانگیزترین جنبه طلاق بوده است . و این مسئله در صورت ازدواج مجدد والدین با دیگری ، ابعاد نگران کنندهای به خود میگیرد . دوره بلافاصله بعد از جدایی برای اکثر افراد یک دوره تضاد و دوگانگی عاطفی و تغییرات خلقی شدید است (معنوی ، 1362).
این تضاد و دوگانگی موجبات تغییرات عمیق در رفتار خانواده بخصوص و فرزندان پدید میآورد که از جملة آن بزهکاری میباشد . از طرف دیگر مشخص شده است که بیشتر بزهکاران متعلق به خانوادههایی هستند که در آن از محبت و تفاهم اثر کمی وجود دارد و غالباً دارای خانوادههای از هم پاشیده میباشند (نوابی نژاد ، 1362) .
کلوارد[1] (1965) میگوید :
در تئوری گذر از نوجوانی بطرف بزرگسالی که توسط بلاک[2] نایدرهافر[3] بیان شده، بسیاری از مشکلاتی که در رابطه با سازگاری نوجوانان میباشد مطرح شده است و کوششهای صورت گرفته است .
برای اینکه بزهکاری را بتوانند بعنوان یک مشکل اجتماعی توضیح دهند این مشکل معمولاً بر اساس سه وضعیت میباشد :
1-تغییر اساسی که در وضعیت فرد ایجاد می شود به عنوان بحرانی در زندگی فرد میباشد .
2-شدت بحران بستگی به وسایل رسمی اجتماعی دارد که این تغییرات را در جامعه تسهیل میکند .
3-رفتارهای غیرعادی و انحرافی ممکن است از این بحران ناشی شود .
عبور از دوران کودکی به سمت دوران بزرگسالی یک مسئله خیلی حساس میباشد و برای جوامع انسانی یک دورهای فشارزا ، بحساب میآید .
یک نوجوان در جوامع امروزی نمیتواند هر شغلی که خواست بگیرد و بدلیل پیشرفت فشار روزافزون علم و تکنیک در زمینههای مختلف یک نوجوان برای اینکه مهارتی لازم را در این مورد کسب کند نیاز به آموزشهای طولانیمدت دارد و قاعدتاً در این دوره یک نوجوان بدلیل موقعیتی که دارد نه میتواند نقش پدری را عهدهدار شود و نه میتواند همسری اختیار کند .
نوجوان علیرغم اینکه آمادگیهای لازم را در زمینههای عاطفی و بیولوژیکی دارند از اینکه عهده دار نقشهای بزرگسالان شوند تا مدتی محروم میمانند و یک وضعیت خاصی دارند که نه بزرگسال و نه کودک محسوب میآیند .
بنابراین نوجوانان علاقمند نقشهای بزرگسالان میباشند و میخواهند آن چیزهایی که بزرگسالان دارند ، اینها هم داشته باشند .
ولی چون امکان دسترسی به این علائقشان بزودی میسر نیست این خودش میتواند علتی برای انحراف این نوجوانان باشد و با تشکیل دادن گروههای کوچک به آن خواستههایی که امکان دسترسی در آن شرایط برایشان وجود نداشت ، در این گروهها برسند (cloward , 1970) .
بنابراین دوران کودکی پرمایهترین دقایق عمر است . بایستی از تمام طرق ممکنه آموزش و پرورش و کلیه علوم حیاتی و روانی و اجتماعی برای سازندگی و تکوین یک شخصیت ایدهآل از این وجود شکلپذیر بهره گیری کرد . از دست دادن این لحظات گرانبها جبرانناپذیر است . به جای اینکه سالهای نخستین عمر کودک را مهمل بگذارند تا در آن زمینه علفهای خودرو و هرزه بروید با دقت تمام آن را آمادة کشت ساخت و در آن بذر ثمربخش پاشید .
این کشت مستلزم شناسایی عمیق و فیزیولوژی و روانشناسی کودک و نیازهای مادی و روانی او است . فراموش نکنیم بزرگترین نیاز کودک محبت است ، کودک درس محبت ، رحم و شفقت ، نیکوکاری ،وفاداری ، صفا ،خلوص ، پاکی ، راستی ، صراحت لهجه ، رشادت ، شهامت ،شجاعت ، ازخودگذشتگی ، فداکاری ، ادب ، فروتنی ، تواضع ، عزت نفس ، تعاون ،سخاوت ،ا حسان ، ایثار ، حریت ، تقوا ، عشق به کمال و سایر سجایا و ملکات انسانی را در نخستین سالهای زندگی خود در دامن پرمهر و محبت پدرومادر از راه بذل محبت آنان میآموزد . کانون خانواده تنها پناهگاه و تکیه گاه امید اوست . خانواده آیینه شخصیت کودکان است. باید بکوشیم تا این آیینه شفاف و خالی از رنگ کدورت باشد .(کینیا . م)
بیان مساله :
ویژگی اصلی تشخیص اختلال توداری ، داشتن الگوی تکراری و پیوسته تجاوز به حقوق اولیه دیگران یا تخطی از معیارها و ضوابط اجتماعی متناسب با سن است (wicks, 1984) از نظر پیروان مکتب کلاسیک ، بزهکار فردی است که تحت اراده آزاد خود ، دست به عمل زده است که موجب خسارات و زیان جامعه گردیده است. (کینیا ، 1357)
مظلومان میگوید : به نظر (Anderson) عمل بزهکارانه پدیدهای از تظاهرات اجتماعی است و عاملی که برای دفاع از خود آنرا مرتکب میشود . در واقع تغییر دهنده نوع دفاع ، یا نحوه دفاع میباشد .
زیرا او بدینوسیله قصد دارد که خارج از اجتماع یا علیه آن به عمل دست بزند که بتواند وجود خود را به اثبات برساند (مظلومان ، 1365) .
از نظر گود : سرقت متضمن روبهرو شدن با قربانی است و دزدی با تهدید به زور انجام میشود .
طبق تعریف مرکز تحقیق فدرال :
سرقت به عنوان کوششی است برای بدست آوردن هر چیز باارزشی که مورد مواظبت و پاسداری و امانت و کنترل شخص یا اشخاص میباشد . بازور و یا بوسیله تهدید به زور یا خشونت و یا با قراردادن قربانی در ترس انجام گیرد .(Goode , 1948) روانکاوان سرقت را بیان سمبولیک نیاز به محبت والدین میدانند ، که البته بیشتر در مورد سرقتهای بیاهمیت صدق میکند .
بزهکاران ضعفمن (Ego) دارند که منجر به جرم غیرارادی میشود که با احساس پشیمانی بعد از انجام عمل توام است .
ضعف فرامن (soper Ego) با بزهکاری نقشه کشیده توام است و شخص احساس گناه بعد از آن نمیکند . (اشکوری ، 1355) .
اهمیت و ضرورت تحقیق
از نظر (کینیا) جای تردید نیست که در بسیاری از خانوادهها فشارهایی وجود دارد که همراه است با ترجیحات ، خصومت ، ناامنیها ، سختی ، خشونت ، و غیره و یا میتواند از آن نتیجه شود و این فشارها روی بسیاری از کودکان تاثیر و انعکاسهایی دارد . مشاهده چنین شرایط خانوادگی در میان بعضی از گروههای بزهکار منجر به تنظیم این فرمول شده است : « کودکی که ایجاد مسائل پیچیدهای میکند کودکی است که خود او دارای مسائل پیچیده است .»
« بزهکار از نظر عاطفی دچار اختلال است و اختلال عاطفی نتیجه قهری وجود اختلالهای عاطفی خانوادگی است . روانپزشکان و روانکاوان اخیراً این نظریه را اثبات کردهاند و محتملاً در دورة ماست که بزهکاری جوانان تا بدین حدود در تمام سطوح توجیه و تبیین شده است .»
معهذا این نکته مسلم نیست که تمام بزهکاران و یا خانواده آنان تعداد زیادی از اختلالهای عاطفی دچار باشند . به علاوه توجیه و تفسیر بزهکاری یک موضوع نظری حائز اهمیت فوقالعادهای است که تاکنون بدون جواب مانده است و جواب کلی و قاطع بدان داده نشده . قبول داریم که بعضی از بزهکاران نوجوان به خانوادههایی تعلق دارند که دچار تعارض و کشمکشهای خانوادگی و اختلالهای عاطفی هستند . اما این تضادها و اختلالهای عاطفی میتواند موجب بروز تبهکاری شود به این معنی که یا به کودک فرصت داده میشود تا موارد تماس خود را با تبهکاران افزایش دهد و یا در اثر عدم اهمیت خانواده در آشنا ساختن کودک با مسائل ممنوعه زندگی در جامعه است که فاجعه بروز میکند .
اهداف تحقیق :
الف : جستجوی شرایطی برای پیدا کردن سلامت اجتماعی نوجوانان .
ب : آشنایی با وضعیت بزهکاری نوجوانان سنین (14 تا 11) سال .
ج : آشنایی با وضعیت تحصیلی نوجوانان سارق .
د : شناخت روابط خانوادگی نوجوانان سارق .
سوالات تحقیق :
الف : بین وضعیت روابط خانوادگی نوجوانان سارق و بزهکاری آنان آیا رابطهای وجود دارد ؟
ب : بین وضعیت تحصیلی نوجوانان سارق و بزهکاری آنان آیا رابطهای وجود دارد ؟
ج : بین وضعیت اعتیاد نوجوانان سارق و خانوادههایشان با بزهکاری آنان آیا رابطه ای وجود دارد ؟
متغیرهای تحقیق
متغیر مستقل : در این پژوهش وضعیت تحصیلی نوجوان ، وضعیت خانوادگی نوجوان ، وضعیت اعتیاد نوجوان و والدین در متغیرهای مستقل ما میباشند .
متغیر وابسته : در این پژوهش متغیر وابسته ما بزهکاری نوجوانان سارق (14 تا 11) سال می باشد .
تعریف عملیاتی مفاهیم :
با توجه به اهداف رساله ، تمرین اصطلاحات مورد نظر از این قرار است .
طلاق :
ازدواج ، وحدت و اتصال است و طلاق جدایی و انفصال .
سرقت :
به عنوان کوششی است برای بدست آوردن هر چیز باارزشی که مورد مواظبت و پاسداری و امانت و کنترل شخص یا اشخاص میباشد ، یا به زور و یا تهدید یا خشونت از کسی گرفته میشود .
نوجوانی : این اصطلاح از لاتین گرفته شده است و معنایش ، در حال رشد میباشد. این دوران به دورهای گفته میشود که خود از کودکی به سمت بزرگسالی حرکت میکند ، یا اینکه از وابستگی به سمت استقلال پیش میرود .
[1] -cloward
[2] -Black
[3] -Nider hoffer
فرمت :WORD تعداد صفحه :127
فهرست مطالب
عنوان صفحه
|
چکیده |
|
|
مقدمه |
|
|
فصل اول: کلیات |
|
|
1-1- آناتومی پستان |
1 |
|
1-2- بافت شناسی پستان |
5 |
|
1-3- فیزیولوژی پستان |
10 |
|
1-4- تاریخچه کشف هورمون پرولاکتین و شرح اعمال آن در شیردهی از دیدگاه بیولوژی سلولی |
13 |
|
الف- تاریخچه کشف پرولاکتین |
13 |
|
ب- مهار عمل پرولاکتین |
14 |
|
ج- محرکهای پرولاکتین |
14 |
|
د- اعمال پرولاکتین از دیدگاه بیولوژی سلولی |
14 |
|
هـ ارزیابی پرولاکتین |
15 |
|
و- نقش پرولاکتین در لاکتوژنز |
15 |
|
1-5 شیر مادر، محتویات و فواید آن |
16 |
|
الف- آغوز (کلستروم) |
16 |
|
ب- بررسی تفاوت آغوز و شیر موقتی |
17 |
|
ج- محتویات و فواید شیر مادر |
17 |
|
1-6- تغذیه با شیر مادر |
19 |
|
الف- ناکافی بودن شیر مادر |
20 |
|
ب- موارد قابل توجه در طی شیردهی |
22 |
|
ج- جلوگیری از بارداری در زمان شیردهی |
24 |
|
د- از شیرگیری |
25 |
|
1-7- اثرات شیر مادر بر سیستمهای گوناگون بدن نوزاد |
25 |
|
الف- تأثیر شیر مادر بر استخوان سازی نوزاد |
25 |
|
ب- تأثیر شیر مادر بر رشد و تکامل سیستم عصبی نوزاد |
26 |
|
ج- تأثیر شیر مادر بر سیستم ایمنی نوزاد و حمایت ایمونولوژیک غیر قابل جایگزینی آن |
26 |
|
د- تأثیر شیر مادر بر تعادل وزن، قد و رشد نوزاد |
27 |
|
هـ تأثیر شیر مادر بر سیستم تنفسی نوزاد |
27 |
|
و- تأثیر شیر مادر بر سیستم قلب و عروق نوزاد در سالهای آتی زندگی |
28 |
|
ز- تأثیر شیر مادر بر سیستم گوارشی نوزاد |
28 |
|
ح- تأثیر شیر مادر بر سیستم شنوایی نوزاد |
28 |
|
ط- تأثیر شیر مادر بر کاهش میزان کم خونی نوزاد |
29 |
|
ی- تأثیر شیر مادر در پیشگیری از دیابت نوع 2 |
29 |
|
ک- تأثیر تغذیه با شیر مادر بر مننژیت ناشی از هموفیلوس آنفلوآنزا |
29 |
|
1-8- فواید شیردهی بر مادر شیرده |
29 |
|
1-9- مقایسه محتوای شیر مادر با شیر گاو |
30 |
|
1-10- محتوای شیر خشک و مضرات آن در مقایسه با شیر مادر |
31 |
|
1-11- خطرات شیرخشک |
34 |
|
1-12- موارد منع شیردهی |
34 |
|
1-13- مادران شیرده شاغل |
35 |
|
1-14- تأثیر الکل بر شیردهی |
36 |
|
1-15- تأثیر سیگار بر شیردهی |
38 |
|
1-16- بیماریهای پستان |
39 |
|
1-16-1- ناهنجاریهای رشد پستان |
39 |
|
1-16-2- ترشّحات غیر طبیعی پستان |
39 |
|
1-16-3- غدد پستان |
40 |
|
1-16-4- ترک و زخم نوک پستان، راههای پیشگیری و درمان |
42 |
|
1-16-5- پدیده رینود |
43 |
|
1-16-6- حساسیت موضعی پستان |
44 |
|
1-16-7- تورم و پرخونی پستان |
45 |
|
1-16-8- التهاب پستان |
46 |
|
1-16-9- آبسه پستان |
46 |
|
1-17- شیردهی و داروها |
46 |
|
1-17-1- فاکتورهای مؤثر در ترشّح دارو و ورود آن به داخل شیر |
47 |
|
1-17-2- مکانیزم انتقال داروها به داخل شیر |
48 |
|
1-17-3- دسته داروها بر حسب مضر یا بی ضرر بودن در طی شیردهی |
48 |
|
1-17-3-1- دسته داروهای بیضرر در طی شیردهی |
48 |
|
1-17-3-2- دسته داروهایی که در طی شیردهی کمتر ایمن هستند |
51 |
|
1-17-3-3- دسته داروهایی که در طی شیردهی خطرناک هستند |
52 |
|
1-17-4- موارد قابل ذکر در مورد مصرف داروها در طی شیردهی |
53 |
|
1-17-5- دم کردههای گیاهی بیضرر در طی شیردهی |
54 |
|
1-17-6- اشعه X و اسکنها در طی شیردهی |
65 |
|
فصل دوم: محرکهای شیردهی (گیاهی و شیمیایی) |
|
|
2-1- گیاهان داروئی محرک شیردهی |
66 |
|
2-2- قطره گیاهی شیرافزا |
81 |
|
2-2-1- مواد مؤثره گیاهان موجود در قطره شیرافزا |
81 |
|
2-2-2- فارماکولوژی |
82 |
|
2-3- محرکهای شیمیایی: داروهای محرک شیردهی |
93 |
|
2-3-1- متوکلوپرامید، دارویی با عارضه جانبی شیرافزایی |
93 |
|
فصل سوم: بررسی آماری و نتایج |
|
|
3-1- مطالب جمعآوری شده حاصل از نظریات 200 پزشک (متخصص زنان، اطفال و ماما) |
100 |
|
3-1-1- بررسی معیارهای پزشکان در مورد سنجش کافی بودن میزان شیر مادر |
100 |
|
3-1-2- بررسی علل ناکافی بودن میزان شیر مادر |
100 |
|
3-1-3- موارد ذکر شده به منظور افزایش شیردهی در درجه اول |
100 |
|
3-1-4- بررسی آمار بدست آمده از پزشکان (بر حسب درصد) |
101 |
|
3-1-5- علل تجویز فرآورده های خوراکی متوکلوپرامید |
101 |
|
3-1-6- علل تجویز قطره شیر افزا |
101 |
|
3-1-7- علل عدم تجویز فرآورده های خوراکی متوکلوپرامید توسط آن دسته از پزشکان که آنرا تجویز نمیکنند |
101 |
|
3-1-8- علل عدم تجویز قطره شیرافزا توسط آن دسته از پزشکان که آنرا تجویز نمیکنند |
102 |
|
3-1-9- سایر موارد دارویی تجویز شده به منظور افزایش شیر مادر |
102 |
|
3-2- ترسیم نتایج حاصل به صورت جدول و نمودار ستونی |
103 |
|
3-3- استفاده از روش آماری مجذور خی |
104 |
|
3-4- آزمون فرض صفر و مقابل و ترسیم جدول فراوانیهای مورد انتظار بر اساس آن |
104 |
|
3-5- فرمول مجذور خی و محاسبات |
105 |
|
فصل چهارم |
|
|
بحث و نتیجهگیری |
106 |
|
خلاصه انگلیسی |
108 |
|
فصل پنجم: مراجع |
|
منابع:
1. دکتر زرگری – علی؛ گیاهان داروئی – جلد اول؛ مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران؛ چاپ هفتم؛ 1376.
2. دکتر زرگری – علی؛ گیاهان داروئی – جلد دوم؛ مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران؛ چاپ ششم؛ 1375.
3. دکتر زرگری – علی؛ گیاهان داروئی – جلد سوم؛ مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران؛ چاپ ششم؛ 1375.
4. دکتر زرگری – علی؛ گیاهان داروئی – جلد چهارم؛ مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران؛ چاپ ششم؛ 1376.
5. دکتر زرگری – علی؛ گیاهان داروئی – جلد پنجم؛ مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران؛ چاپ پنجم؛ 1374.
6. دکتر رخشان – محمد؛ فیزیولوژی پزشکی گایتون؛ ترجمه دکتر نیاورانی – احمد رضا - جلد دوم؛ مؤسسه فرهنگی انتشاراتی تیمورزاده؛ نشر طبیب؛ چاپ اول تابستان 1375.
7. دکتر خدمت – حسین، دکتر علمداری – شهرام؛ چکیده پزشکی، بیماریهای داخلی (اصول طب داخلی هاریسون 1998- مبانی طب سسیل 1997) – جلد نهم؛ مؤسسه فرهنگی انتشاراتی تیمورزاده؛ نشر طبیب؛ چاپ اول تابستان 1379.
8. جان کوئیرا – لوئیز کارلوس؛ بافت شناسی پایه؛ ترجمه دکتر شارقی قهرمان- مهران، دکتر ریاضی اصفهانی – محمد؛ نشر کتب دانشگاهی تهران؛ چاپ سوم؛ تابستان 1369.
9. دین– ام. آر. ای؛ آناتومی و فیزیولوژی پایه – جلد دوم؛ ترجمه طهماسبپور –حمید رضا، زعیم کهن - مسیب؛ مرکز نشر اشارت؛ چاپ هفتم؛ 1374.
10. گوری – کا-باتاچاریا؛ ریچارد- آ-جان سون؛ مفاهیم و روشهای آماری؛ ترجمه دکتر ابن شهر آشوب – مرتضی؛ میکائیلی- فتّاح، جلد دوم؛ نشر کتب دانشگاهی تهران؛ چاپ اول 1366.
11. دکتر سلطان زاده – محمد حسین؛ بیماریهای تنفسی کودکان؛ مؤسسه نشر جهاد وابسته به جهاد دانشگاهی علوم پزشکی شهید بهشتی؛ چاپ کامران؛ چاپ اول آذر ماه 1371.
12. دکتر کشاورز – سید علی؛ اصول تغذیه رابینسون؛ ترجمه خلدی – ناهید؛ نشر سالمی؛ چاپ اول بهار 1378.
13. دکتر سهرابی – مسعود رضا، دکتر بهرامی – منصور، وثوق – سیمین؛ مروری بر تغذیه بالینی؛ 1373.
14. مهندس امین – غلامرضا؛ گیاهان داروئی سنّتی ایران – جلد اول؛ نشر معاونت پژوهشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی – چاپ فرهنگ؛ خرداد 1370.
15. دکتر محتسبی – محمد، دکتر مجلل ثقفی - شهین؛ دانستنیهای پزشکی بانوان؛ چاپ آرین؛ چاپ اول 1382.
16. دکتر قاضی جهانی – بهرام، دکتر بشیریان – منوچهر، دکتر جهانگیری – بیژن؛ فارماکولوژی پزشکی گات – جلد دوم؛ نشر: تهران؛ مرکز نشر اشارت؛ چاپ اول 1371.
17. دکتر حاجی آخوندی – عباس، دکتر بلیغ - ناصر؛ راهنمای کاربردی گیاهان داروئی؛ مرکز انتشارات علمی دانشگاه آزاد اسلامی؛ چاپ اول پاییز 1381.
18. ولاگ – ژان و استودولا - ژیری؛ گیاهان داروئی: روشهای کشت، برداشت و شرح مصوّر رنگی 256 گیاه؛ ترجمه زمان – ساعد؛ نشر ققنوس؛ چاپ اول 1370؛ چاپ سوم؛ 1376.
19. دکتر خدّام – رامین؛ راهنمای جیبی کاربرد داروهای ژنریک ایران؛ نشر دیباج؛ چاپ دوم بهار 1380.
20. انجمن ترویج تغذیه با شیر مادر؛ فصلنامه شیر مادر؛ شماره 8؛ سال دوم؛ زمستان 1380.
21. تغذیه با شیر مادر؛ یافتههایی برای سلامت آینده. انتشارات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، معاونت بهداشتی، اداره کل بهداشت خانواده، اداره کودکان؛ یونیسف 1999.
22. سیمای جمعیّت و سلامت در ایران؛ انتشارات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، معاونت سلامت، دفتر سلامت خانواده و جمعیّت؛ چاپ صنوبر؛ مهر 1379.
23. James, EF Reynolds., Parfitt, Kathleen.: “Martindale, the extra pharmacopoeia” Thirty – first edition volume 1. 1228-1230, 1273, 1996.
24. Lucinda G. Miller, Wallace J. Murray, PhD.: “Herbal Medicinals A clinician’s Guide” 292-293, 1998.
25. Thomas W. Hale, RPh PhD., Kenneth F.llett, BpharmphD.: “Drug The rapy and Breastfeeding From theory to clinical practice”. 1, 2, 4, 88 2002.
26. http:// www. Breast feeding.org/ index.html
27. Cast/eman, M.: “The Healing Herbs”. Emmaus, Pa: Rodale press1991.
28. Fleiss, P.: “Herbal remedies for the breastfeeding mother. Mothering” summer: 68-71, 1988.
29.Hoffmann,D.:“Therapeutic Herbalism: A Correspondence course in phytotherapy”. (self-published)
30. Jensen, R.: “Fenugreek-over looked but not forgotten”. UCLA lactation Alumni Association Newsletter. 1, 2 - 3, 1992.
31. Ody, P.: “The complete Medicinal Herbal”. New york: Dorling kindersley, 1993.
32. Rosengarten, F.: “The Book of Spices”. Wynnewood, Pa: Livingston publishing Co., 1969.
33. Simon, J, et. al.: “Herbs, An Indexed Bibliography 1971-1980. New-york: Archon Books, 1984.
34. Thomson, W.: “Herbs That Heal” New york: Charles Scribner’s sons, 1976.
35. Hermann, M.: “Herbs and Medicinal Flowers” New york: Galahad Books, 1973.
36. http:// www. Herbs and Breastfeeding. htm
37. http: // www. Konzababy. tripoel. com/baby-sling.htm
38. http: // www. Keepkids. Healty. com/newborn/new born. html
39. http: // www. Lactation services.com
40. http: // www. Breastfeeding momease.com/index.htm
41. http: // www. Breast feeding. htm
42. http: // www. Herbs for increasing milk supply.htm
43. Ryon, A.: “resurgence of breastfeeding in the united states”. Pediatrics., 99 (4): E12. Abstract. 1997.
44. Scariati, P, Grummer-strawn L, Feins.: “Alongitudinal analysis of infant morbidity and the extent of breastfeeding in the united states.” Pediatrics, 1997, 99 (6): E5. Abstract. 1997.
45. Wright A, Bauer M, NaylorA.: “Increasing breastfeeding rates to reduce infant illness at the community level”. Pediatrics., 101 (5): 837-44, 1998.
46. Whorwell P, Holdstock G, Whor well G.: “Bottle feeding; early gastroenter-it is, and inflammatory bowel disease”. Brit J Med, Feb: 382, 1979.
47. Mayer EJ, Hamman RF, GayEC.: “Reduced risk of IDDM among breast-fed children: The colorado IDDM Registry. Diabetes”., 37: 1625-32, 1988.
48. Koletzo S, Sherman P, Corey M.: “Role of infant feeding practices in development of Crohn’s disease in childhood”. Brit J Med., 298: 1617-8, 1989.
49. http: // www. Herbals and Breast feeding. Htm.
50.Nice, FJ.: “Breastfeeding and over-the-counter medications”, Pharmacy Times, 58: 114-24, 126-7, 1992.
51. Tyler, V.: “Herbs Of choice: The Therapeutic use of phytomedicinals”. Binghamton,NY: pharmaceutical products press,1994.
52. Blumenthal,M.,Gruewald,J.,Hall,T.,Riggins,C.,Rister,R.: “the complete German Commission E Monogra phs: Therapeutic Guide to Herbal Medicines”, Austin,Tx:American Botanical society,1998.
53. Kopec,k.: “Herbal medications and breastfeeding”. J,Hum lact., 15 (2):157-61,1999.
54.Shoup,J.,Garson,Ds.: “Anticoagulant use during lactation.”J,Hum Lact, 15(3): 255- 7,1999.
55. Menella,JA.,Beauchamp,GK.: “Maternal diet alters the sensory quantities of human milk and the nursling’s behavior”. Pediatrics.,3(2)
: 93-100,1991.
56. Menella,JA.,Beauchamp,Gk: “The effects of repeated exposure to gorlie-flavored milk on the nursling’s behavior”. Pedres.,34(6):805-8,1993.
57. Miller, LG.: “lterbal medicinals:selected Clinical Considerations focusing on known or potential drug-herb interactians”. Arch Intern Med.,158 (20):2200-11,1998.
58. Patton,sB.,Love,EJ.: “Drug-induced depression: incidence, avoidance and management”. Drug saf.,10(3):203-19,1994.
59. Howard,cr.,Lawrence, CA.: “Drugs and breastfeeding”. Clin Perinatal., 26 (2): 447-78, 1999.
60. “Review of Natural product, Facts and Comparisons”, 1996. Louis, st., Walter Kluwer company.
61. Chang, J.: “Medicinal herbs: drugs or dietary supplements? Biochemical Pharmacology”., 59:211-219, 2000.
62. http:// www. Physicians select. com
63. http:// www. Sativan (As paragus racemosus) Information. htm
64. http:// www. Parenting web. com / index. htm
65. Heil., “S.H., Hungund, B. L., Zheng, Z.H., Jen, K. L. And Subramanian, M. G.: “Ethanol and lactation: Effects of milk lipids and serum constituents Alcohol”., 18: 43-48, 1999.
66. Hunt, P. S., Kraebel, K. S., Rabine, H., Spear, L. P And spear, N. E.: “Enhanced ethanol intake in preweanling rats following exposure to ethanol in a nursing context”, Developmental Psychobiology. 26: 133-153, 1993.
67. Lawton, M. E.: “Alcohol in breast milk”, Australian Journal of obstetrics and Gynaecology., 25: 71-73, 1985.
68. Little, R. E.: “Maternal use of alcohol and breast-fed infants”, New England Journal of Medicine., 322: 339, 1990.
69. Little, R. E., Lambert, M. D., Worthington- Roberts, B.: “Drinking and smoking at 3 months post-partum by lactation history”, Pediatric and Perinatal Epidemiology., 4: 290-302, 1989.
89. Bensky. D Gamble A.: “The pharmacology of chinese herbal medicine, materia medica”. Eastland press, seattle. 440-441, 26,1986.
90. H. K. Bakhru.: “Herbs that heal”. 2000.
91. http:// www.uk-muscle/co/uk.com
فهرست جداول
|
شماره جدول
|
عنوان |
صفحه |
|
|
جدول 1-1- |
مقایسه شیر انسان، شیر گاو و شیر خشک |
33 |
|
|
جدول 1-2- |
داروهای بی ضرر در طی شیردهی در دوزهای معمول |
55 |
|
|
جدول 1-3- |
داروهای احتمالاً بی ضرر در طی شیردهی در دوزهای معمول |
58 |
|
|
جدول 1-4- |
داروهای بالقوه خطرناک در طی شیردهی |
61 |
|
|
جدول 1-5- |
داروهایی که اصلاً ایمن نیستند (داروهای خطرناک در طی شیردهی) |
64 |
|
|
جدول 3-1- |
فراوانیهای مشاهده شده |
103 |
|
|
جدول 3-2- |
فراوانیهای مورد انتظار |
104 |
|
|
نمودار ستونی 3-1- |
فراوانی پزشکان متخصص و ماما بر حسب درصد با توجه به نوع داروی تجویز شده |
103 |
فهرست اشکال
|
شماره شکل
|
عنوان |
صفحه |
|
شکل 1-1 |
ساختمان پستان در زن |
4 |
|
شکل 1-2 |
مسیرهای اصلی تخلیه لنفاوی پستان |
4 |
|
شکل 1-3 |
نمونه یک سلول آلوئولی غدد پستانی با سلولهای میواپی تلیال قابل انقباض |
9 |
|
شکل 1-4 |
ترشّح اجزای شیر توسط سلول اپی تلیوم آلوئولار و عبور داروها به داخل و خارج آن |
50 |
|
شکل 2-1 |
Foeniculum vulgare |
83 |
|
شکل 2-2 |
Carum carvi |
84 |
|
شکل 2-3 |
Anethum graveolens |
85 |
|
شکل 2-4 |
Trigonella foenum-graecum |
86 |
|
شکل 2-5 |
Ocimum basilicum |
87 |
|
شکل 2-6 |
Urtica dioica |
88 |
|
شکل 2-7 |
Coriandrum sativum |
89 |
|
شکل 2-8 |
Daucus carota |
90 |
|
شکل 2-9 |
Linum usitatissimum |
91 |
|
شکل 2-10 |
Cnicus benedictus |
92 |
«چکیده»
در چند دهه اخیر اطلاعات علمی گستردهای در مورد تغذیه با شیر مادر منتشر شده است. تأثیر اعجاب انگیز تغذیه با شیر مادر بر سلامت مادر و کودک، رشد و بقای کودک، کاهش مرگ و میر، ارضای نیازهای عاطفی کودک، احساس امنیت او و نیز صرفه جویی اقتصادی در بعد خانواده و در بعد کشوری، سازمانهای بینالمللی را بر آن داشته که با مشورت و جلسههای متعدد و از راههای گوناگون، برای ترویج تغذیه با شیر مادر تلاش کنند. (11)
سازمان جهانی بهداشت و یونیسف، تغذیه انحصاری شیرخواران با شیر مادر را برای مدت 6 ماه توصیه میکنند. به این معنی که در 6 ماه اول زندگی، نوزادان فقط از شیر مادر تغذیه شوند و حتی آب و یا مایع دیگری به آنها داده نشود. (21) اما در سراسر جهان تعداد معدودی از نوزادان برای بیش از چند هفته اول به طور انحصاری با شیر مادر تغذیه میشوند. (88)
در این پایان نامه، به منظور بررسی عملکرد پزشکان متخصص و ماما در مواجهه با کاهش شیر مادران تحقیق صورت گرفته است. در بررسی آماری با 200 پزشک متخصص و ماما در چهار بخش تهران و شهرستان کرج مصاحبه انجام شده است به منظور اینکه مشخص گردد که در جهت افزایش شیر مادران، کدامیک از دو داروی شیرافزا (گیاهی) و یا متوکلوپرامید (شیمیایی) را تجویز میکنند و علت چیست؟
بررسی نتایج حاصل از تحقیق نشان داده که کلیّه پزشکان، در درجه اول به موارد طبیعی از جمله تغذیه کامل و کافی مادر شیرده، آرامش روحی و حمایت عاطفی او از طرف خانواده و شیردهی مکرّر نوزاد اشاره نموده اند. 66 درصد پزشکان، قطره گیاهی شیر افزا را توصیه کرده اند، 5/16 درصد نیز قرص (یا قطره) متوکلوپرامید را تجویز کرده و 5/15 درصد فقط به رعایت موارد طبیعی مذکور اشاره داشته اند و هیچ دارویی توصیه نکرده اند.
این نتایج در کل بیانگر این است که اکثر پزشکان ترجیح میدهند تا حدّ ممکن داروی شیمیایی تجویز نکنند. به جهت بررسی ارتباط دیدگاه پزشکان در زمینه تجویز با تخصص آنها، از روش آماری مجذور خی استفاده شد. نتایج نشان داد که دیدگاه پزشکان در رابطه با تجویز دارو ارتباطی با نوع تخصّص آنها ندارد و صرفنظر از اینکه متخصص اطفال یا متخصص زنان – زایمان و یا ماما باشند، از تجویز داروی شیمیایی تا آنجا که مقدور است، خودداری مینمایند و جامعه متخصص کشور ما (صرفنظر از نوع تخصص) در جهت کمک به افزایش شیر مادر، همچنان گرایش بیشتری به فرآوردههای گیاهی دارند.
«مقدمه»
کلیه سازمانهای مهم ملی و بینالمللی بهداشت و گروههایی که با تغذیه مادر و کودک سر و کار دارند، تغذیه با شیر مادر را برای نوزادانی که به موقع متولد شده اند[1]، توصیه میکنند. دلیل این امر آن است که شیر مادر بهترین انتخاب برای شیردهی نوزاد است و حاوی حدود 200 ماده میباشد که توسط غدد شیری در پاسخ به تقاضای نوزاد و مکیدن او تولید میشود. (13)
در مهر ماه سال 1369 در محل سازمان ملل متحد، ترویج تغذیه با شیر مادر به عنوان یکی از اهداف مهم به تصویب رسید. سپس در مرداد ماه سال 1370 در ایتالیا برنامهای تدوین گردید مبنی بر اینکه مادران شیرده باید بتوانند تا 6 ماهگی نوزاد را فقط با شیر خود و بعد به همراه تغذیه کمکی تا 2 سالگی شیر دهند. (11) در این رابطه، توصیه آکادمی کودکان امریکا این است که نوزادان باید به مدت 4 تا 6 ماه فقط از شیر مادر تغذیه شوند. (13)
مطالعات پزشکی فراوان بر روی شیر مادر، نشان داده است که در طی زمان شیردهی، ترکیب شیر لحظه به لحظه تغییر میکند. این تغییر متناسب با نیاز نوزاد و به منظور تغذیه ایدهآل او در جهت رشد و تکامل است و هرگز دو مادر، شیر با کیفیت یکسان تولید نمیکنند. (13)
با گذشت زمان و صنعتی شدن جوامع، تعداد قابل توجّهی از مادران، تمایلی به شیردهی ندارند، یا به دلایل مختلف از جمله اشتغال و تحصیل و در نتیجه عدم حضور در منزل به منظور شیردهی و از طرفی به دلیل مشکلات روحی و جسمی، فرزندان از نعمت شیر مادر محروم میشوند. (21)
آخرین آمار منتشر شده از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از کل کشور (مهر ماه سال 1379)، نشان میدهد که تغذیه انحصاری با شیر مادر تا 6 ماهگی در کل کشور 1/44 درصد بوده است. همچنین این رقم در استان تهران (جدا از شهر تهران) 8/38 درصد میباشد. در شهر تهران نیز این بررسی، عدد 1/38 درصد را نشان میدهد که متأسّفانه نتایج مذکور چه در کل کشور و چه در استان تهران و شهر تهران، رضایت بخش نیست و هنوز آگاهی مادران از ضرورت تغذیه انحصاری با شیر مادر کافی نیست. (22)
حل این مشکل نیازمند افزایش آگاهی عمومی خانوادهها و نیز بالا بردن دانش تخصصی پزشکان، داروسازان به عنوان مشاور پزشک و راهنمای بیمار، کارشناسان تغذیه و بالاخره ماماها و فراهم آوردن شرایطی برای مادران است که شیر کافی برای شیردهی داشته باشند و بتوانند تغذیه انحصاری کودک را ادامه دهند. به همین منظور تحقیقی صورت گرفت و 200 پزشک (76 نفر متخصص اطفال – 922 نفر متخصص زنان - زایمان و 32 نفر ماما) در سطح شهر تهران (شمال – جنوب – شرق و غرب) و کرج بزرگ ملاقات گردیدند، به منظور تعیین اینکه 11- در مواجهه با مادران شیرده با شیر کم چه پیشنهاد میکنند؟ 2- کدامیک از دو داروی شیرافزا (گیاهی) و متوکلوپرامید (شیمیایی) را جهت افزایش شیر مادران تجویز میکنند؟
البته تحقیقاتی در بعضی شهرهای ایران صورت گرفته است از جمله:
[1]- Full term
فرمت :WORD تعداد صفحه :128
چکیده
نعناع ( Mentha piperita L.) از گیاهان دارویی بسیار با ارزش است که دارای کاربرد وسیعی در صنایع بهداشتی و آرایشی ،شیرینی سازی ، نوشابه سازی، ادویه سازی وداروسازی می باشد. به منظور مقایسه اثرات کود اوره و اوره با پوشش گوگردی بر روی عملکرد، جدب عناصر ، خصوصیات اکوفیزیولوژیک و درصد اسانس نعناع آزمایشی در سال 1386 انجام گردید. آزمایش به صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد . کود اوره و اوره با پوشش گوگردی به عنوان فاکتور اول و سه سطح 57،46،23 گرم در متر مربع نیتروژن خالص بعنوان فاکتور دوم در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که اوره با پوشش گوگردی سبب افزایش وزن خشک و تر ریشه در مقایسه با اوره معمولی گردید. همچنین طول برگ تحت تاثیر میزات ازت بکاربرده شده قرار گرفت و افزایش یافت. در رابطه با میزان ازت در برگ مشخص گردید که با بکار بردن کودهای ازته میزان ازت برگ افزایش یافت. بیشترین میزان ازت در برگ در تیمار 46 گرم در متر مربع اوره معمولی و با پوشش گوگردی بدست آمد. تعداد برگ و طول ساقه تحت تاثیر تیمارها قرار گرفت بطوریکه میزان 46 گرم در متر مربع اوره با پوشش گوگردی نسبت به بقیه تیمارها تعداد و طول ساقه را افزایش داد. در این تحقیق مشخص شد که اثرات نوع کود بر درصد اسانس موثر بوده و بیشترین میزان اسانس در تیمار کود اوره با پوشش گوگردی مشاهد شد. همچنین در بین غلظتهای مختلف، غلظت 46 گرم در متر مربع ازت بیشترین درصد اسانس و 23 گرم در متر مربع کمترین میزان اسانس را داشت. بنابراین مشخص گردید با افزایش ازت میزان اسانس گیاه افزایش می یابد ولیکن این میزان افزایش تا تیمار 46 گرم ازت در متر مربع تاثیر گذار بود و با افزایش غلظت ازت از 46 به 57 گرم در متر مربع میزان اسانس کاهش نشان داد. در بین پارامترهای اکوفیزیولوژیک تنها فتوسنتز تحت تاثیر تیمار 23 گرم در متر مربع قرار گرفت و افزایش نشان داد. نتایج نشان داد که با افزایش میزان غلظت کود ازت بکاربرده شده میزان فتوسنتز نه تنها افزایش نشان نداد بلکه کاهش نیز یافت.
کلمات کلیدی : نعناع، نیتروژن، اوره با پوشش گوگردی، تعداد برگ، اسانس، عملکرد
مقدمه:
خداوند متعال هیچ چیز را بدون فایده نیافریده ودر هر مخلوقی حکمتی نهفته است از جمله نعمات خدا دادی، گیاهان دارویی می باشند که از قدیم الایام بشر با آنها آشنا گشته و جهت معالجات بیماران خود مورد استفاده قرار داده است (5،2). پیشرفت های علمی طی دو دهه اخیر، اهمیت و نقش گیاهان دارویی را در تامین نیازهای بشر به ویژه در حیطه درمان دو چندان ساخته است. امروزه با بهره گیری از روشها و فنون تخصصی، مهمترین مواد و ترکیبهای شفا بخش بکار گرفته می شود. اثرات جانبی داروهای شیمیایی و الزامات زیست محیطی و روند تدریجی گرایش به سوی فرآورده های طبیعی سبب شده اند تا به گیاهان دارویی توجه بیشتری شود. بررسی ها نشان داده که جایگزینی داروها با منشاء طبیعی به جای داروهای شیمیایی در سطح دنیا به سرعت رو به توسعه و گسترش است.
کشورهای مختلف با بهره گیری از توانهای بالقوه خود از جمله تنوع پوشش گیاهی ،تنوع اقلیمی و ارزان بودن انرژی و نیروی کارگری و وجود تکنولوژی های برتر و... سهم خود را از تجارت جهانی گیاهان دارویی می گیرند به طوری که کشوری مانند کانادا خود را غول خفته گیاهان دارویی می داند.
همچنین به دلیل اثبات عوارض جانبی داروهای شیمیایی و تمایل بشر به استفاده هر چه بیشتر محصولات طبیعی به منظور حفظ سلامت خویش ، مشکلات سیستم دارویی مدرن مانند هزینه های بالا ، استفاده از منابع غیر تجدید شونده مانند منابع فسیلی و آلودگی محیط توسط صنایع دارویی و ناتوانی بشر برای ساخت برخی از مواد داروئی که به طور طبیعی در گیاهان وجود دارد باعث توجه بیشتر به گیاهان داروئی گردیده است .
افزایش جمعیت ایران و نیاز مبرم صنایع داروسازی به گیاهان داروئی به عنوان مواد اولیه تولید دارو ، ناتوانی در تولید مصنوعی پاره ای از داروهای حیاتی توسط صنایع داروسازی و همچنین اهمیت مواد موثره گیاهان داروئی در صنایع غذایی ، آرایشی و بهداشتی باعث شده که توجه و تحقیق پیرامون این دسته گیاهان از نقطه نظر کشت ، تولید و مصرف از اهمیت خاصی برخوردار باشد .
از دو هزار سال قبل تا کنون از گونههای مختلف نعناع به عنوان ادویه و دارو استفاده میشود. اما استفاده انسان از نعناع به 250 سال قبل باز میگردد. از برگها، پیکر رویشی و اسانس این گیاه در اکثر فارماکوپههای معتبر به عنوان دارو یاد شده است. از مواد مؤثر نعناع برای خوش طعم شدن داروهای بدمزه استفاده میشود. اسانس نعناع «منتول» خاصیت ضد باکتریایی دارد و در تهیه محلولهایی برای شستشوی دهان و گلو استفاده میشود. «منتول» همچنین خاصیت ضد خارش دارد. اسانس نعناع در صنایع غذایی، بهداشتی و آرایشی، شیرینیسازی، نوشابهسازی و صنایع ادویهای مورد استفاده قرار میگیرد.
مقدار مصرف سالانة اسانس نعناع در جهان به هفت هزار تن میرسد. در این مورد آمریکا در سال 1992 حدود 3200 تن اسانس از 43000 هکتار زمین زیرکشت استحصال نمود (82).
مهمترین کشور تولید کننده این گیاه آمریکاست. از کشورهای دیگر تولید کنندة نعناع میتوان از روسیه، بلغارستان، برزیل، ژاپن، فرانسه، آرژانتین و مجارستان نام برد.
درکشور ما تحقیقات قابل ملاحظه ای درخصوص کاشت ، داشت و برداشت آن انجام نگرفته است . گیاه نعناع دارای ویژگی های متعددی جهت کشت در مناطق وسیعی از کشور است. مهمترین این ویژگی ها عبارتند از :
1- نعناع دارای دوره رویشی کوتاه است . از بدو رویش تا زمان گلدهی مدت زمانی برابر 80 تا 100 روز به طول می انجامد (5).
2- امکان تناوب کشت آن با غلات وجود دارد . زیرا این گیاهان معمولا" از دوره رویشی کوتاهی برخوردارند وپس از برداشت آنها زمان کافی برای آماده کردن زمین وجود دارد همچنین طول ساقه ، با توجه به شرایط اقلیمی محل رویش ، بین 30 تا 100 سانتی متر متغیر است (5).
3-فصل کشت نعناع درمناطق موردکشت گیاهان زراعی دیگر تلاقی زیادی نداشته وتعادلی درتوزیع زمانی کار کشاورزان وماشین آلات کشاورزی ایجاد می کند.
4- گیاه نعناع با شرایط آب وهوایی بیشتر نقاط ایران سازگار است. درنواحی مختلف ایران بخصوص استانهای تهران،کهکیلویه و بویراحمد، آذربایجان غربی وشرقی، کرمان و فارس یافت می شود.
این گیاه ،سریعا" تحت تاثیر شرایط متفاوت محیط زندگی قرار می گیرد، مانند آنکه انواعی از آنها که در دشت ها واماکن مرطوب میرویند اگر درمحیط های خشک قرار گیرند ،به سرعت تغییراتی ازنظر سازش و تطابق با محیط حاصل می کنند تا مقاومت آنها درمقابل تعرق ،زیاد شود بطوری که برگهای آنها پوشیده از کرک می شود ،یا کناره پهنک برگهای آنها به سمت پائین خمیدگی حاصل می کند ویا روزنه ها ، به حالت فرورفته دربشره باقی می ماند ویا ممکن است هیپودرم در آنها به صورت کاملا" کلانشیمی درآید ویا برگ حالت نسبتا" ضخیم وچرمی پیدا می کند وحتی سطح آنها ممکن است کاهش حاصل نماید به حدی که بکلی از بین برود(4).
5-مصرف روز افزون نعناع دردنیا ضرورت توسعه کشت آن را درکشور به منظور امکان صادرات این محصول توجیه می نماید . مصرف نعناع امروزه در سراسر امریکا وهندوستان واروپا شایع می باشد ((39).
نعناع در طول رویش و تولید مواد مؤثر به مقدار زیادی مواد و عناصر غذایی نیاز دارد. تحقیقات نشان میدهد که مقادیر مناسب ازت به میزان قابل توجهی سبب افزایش اسانس نعناع میشود(55).
کود اوره با پوشش گوگردی ( SCU ) به عنوان یک نوع کود آهسته رهش که دارای راندمان بالا و مزایای بسیار زیادی برای خاک و گیاهان است ، در صنایع کشاورزی کاربرد زیادی دارد. اخیراً در کشور ما نیز با توجه به راندمان پایین کود شیمیایی اوره و اتلاف آن، آلودگی شدید خاکها و منابع زیرزمینی آب به نیترات و نیتریت ، کاهش جذب عناصر ریزمغذی بدلیل بالابودن pH خاکها و … استفاده از این نوع کود نه تنها برای مزارع شالیزار که بطور کامل در آب غوطه ورند بلکه برای تمام اراضی کشاورزی توصیه شده است . صرف نظر از مزایای فوق گوگرد نیز به عنوان یک ماده حیاتی در ساختمان پروتئین ها ، به عنوان کاهنده pH خاکها و در نتیجه ایجاد شرایط جذب عنصر ریز مغذی خصوصا آهن و روی که مردم کشور ما در فقدان میزان آهن و روی رکورد دار می باشند، دارد .با توجه به اهمیت ازت در عملکرد و میزان تولید اسانس در این گیاه و نیاز بالای این محصول به ازت و از طرفی اهمیت کود های پوشش دار که ازت را به آرمی آزاد می نمایند این تحقیق به بررسی و مقایسه دو منبع کود ازتی یعنی اوره و اوره با پوشش گوگردی در تولید اسانس و عملکرد گیاه نعناع خواهد پرداخت.
فرمت :WORD تعداد صفحه :150
چکیده:
در این تحقیق سعی شده است به این سؤالات پاسخ داده شود که در گذر از فضای دولتی حاکم بر صنعت بیمه کشور به سمت فضای رقابتی و به بیان دیگر گسترش خصوصی سازی و فراهم نمودن عنوان زمینه های آزادسازی در این صنعت، ترکیب دارایی ها و سرمایه گذاری های شرکت های بیمه ای، به چه نحو تغییر پیدا خواهد کرد. در این تحقیق فرض بر این است که آزادسازی و تسهیل مقررات به منظور حضور شرکتهای بیمه خصوصی فراهم می باشد و ما بدنبال تغییرات در ترکیب دارایی ها و سرمایه گذاری ها می باشیم.
در این پژوهش پس از بیان مفاهیم خصوصی سازی و اهداف آن، خلاصه ای از عملکرد شرکتهای بیمه دولتی ایران، البرز، آسیا و دانا را بررسی کردیم و همچنین به بررسی تجارت خصوصی سازی در کشورهای منتخب پرداختیم.
و نیز در ترکیب سرمایه گذاری ها پس از خصوصی سازی تلاش در جهت کاهش سرمایه گذاری به صورت موجود نزد بانکها، سرمایه گذاری در طرحهای پر بازده، عدم علاقه به سرمایه گذاری دولتی، علاقه به سرمایه گذاریهای خویش فرما، عدم علاقه به خرید اوراق مشارکت دولتی و علاقه به حضور پررنگتر در بورس دیده می شود.
فهرست مطالب
فصل اول: کلیات
1-1)عنوان تحقیق.............................. 2
2-1)بیان مسأله............................... 2
3-1)اهمیت انجام تحقیق........................ 4
4-1)اهداف تحقیق.............................. 5
5-1)سؤالات تحقیق.............................. 6
6-1)فرضیه های تحقیق.......................... 6
7-1)روش انجام تحقیق.......................... 6
8-1)روش جمع آوری اطلاعات...................... 6
9-1)محدودیت های تحقیق........................ 7
10-1)سازماندهی مطالب......................... 7
فصل دوم: ادبیات خصوصی سازی با رویکرد صنعت بیمه
1-2)مقدمه................................... 10
2-2)تعریف خصوصی سازی در صنعت بیمه........... 10
3-2)مکاتب اقتصادی و جایگاه بخش خصوصی........ 13
4-2)اهداف خصوصی سازی........................ 16
الف-کاهش حوزه فعالیت بخش دولتی.............. 17
ب-انتقال مالکیت و کنترل اقتصادی............. 18
ج)افزایش کارایی............................. 18
د)کاهش کسر بودجه و بدهی های مالی............ 19
ه)تعدیل سوبسیدها و اختلال قیمت ها............ 19
ز)افزایش رقابت.............................. 20
ح)ایجاد دلبستگی و علاقه در شاغلین شرکت ها.... 21
ط)گسترش بازار سرمایه........................ 21
ی)تأمین منافع مصرف کنندگان.................. 21
5-2)مراحل خصوصی سازی و ملاحظات مربوط به آن... 22
6-2)خصوصی سازی صنعت بیمه آثار اقتصادی خصوصی سازی صنعت 24
الف)نقاط ضعف صنعت بیمه...................... 25
ب)نقاط قوت صنعت بیمه........................ 26
ج)فرصت های خصوصی سازی....................... 26
د)تهدیدهای خصوصی سازی....................... 28
7-2)انواع مقررات نظارت بر شرکتهای بیمه ای... 30
الف- مقررات نظارت بر توانگری مؤسسات بیمه ای. 30
ب)مقررات نظارت بر بازار..................... 31
8-2)ضرورت نقش نظارتی بیمه مرکزی در شرایط خصوصی سازی صنعت بیمه 31
9-2)روشهای خصوصی سازی و بیان مشکلات عملیاتی صنعت بیمه کشور 32
الف)عرضه سهام واحد به بخش خصوصی............. 33
ب)فروش دارایی های واحدی دولتی............... 33
ج)ادامه روند شرکت های بیمه دولتی............ 35
11-2)مشارکت بخش خصوصی خارجی و نحوه فعالیت آنان در داخل کشور(مورد صنعت
بیمه)....................................... 43
12-2)تجربه چند کشور منتخب در امر خصوصی سازی با رویکرد صنعت بیمه 43
الف)تجزیه خصوصی سازی بیمه انگلستان.......... 43
ب)تجربه خصصی سازی بیمه در سری لانکا.......... 44
ج)تجربه خصوصی سازی بیمه در شیلی............. 47
د)تجربه خصوصی سازی بیمه در مصر.............. 49
هـ)تجربه خصوصی سازی بیمه در هند............. 51
13-2)نتیجه گیری............................. 53
فصل سوم: پیدایش صنعت بیمه و آثار اقتصادی آن
1-3)مقدمه................................... 56
2-3)پیدایش بیمه............................. 56
3-3)مفهوم بیمه.............................. 57
4-3)تقسیم بندی بیمه ها و اصول حاکم بر آنها.. 59
5-3)تفاوت مؤسسات بیمه اجتماعی و بیمه بازرگانی 62
الف-محاسبات حق بیمه......................... 62
ب-بیمه اتکائی............................... 62
ج-مقررات حقوقی.............................. 63
د-جنبه اختیاری بودن......................... 63
ه-تحصیل سود................................. 64
6-3)سیر تحول بیمه در جهان................... 64
الف)تاریخچه بیمه دریایی (باربری)............ 65
ب)تاریخچه بیمه آتش سوزی................. 66
ج)تاریخچه بیمه عمر...................... 67
د)تاریخچه بیمه حوادث.................... 68
7-3)نتیجه گیری.............................. 71
فصل چهارم: بررسی عملکرد شرکتهای بیمه دولتی و خصوصی در ایران
1-4)مقدمه................................... 71
2-4)معرفی نسبت های مالی و معیارهای سنجش عملکرد در تجزیه و تحلیل صورت های
مالی........................................ 71
3-4)تجزیه و تحلیل نسبت های مالی شرکتهای بیمه 76
4-4)بررسی عملکرد شرکتهای بیمه داخلی......... 78
5-4)نتیجه گیری.............................. 81
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات............ 83
1-5)خلاصه.................................... 83
2-5)نتیجه گیری.............................. 84
3-5)پیشنهادات............................... 87
فرمت :WORD تعداد صفحه :46
حشره ای که از تلاش او حیات بر می خیزد و از عناء او شفاء ، حشره ای که شربت او نه تنها سکرآور نیست که ذکر آفرین است سخن از زنبور عسل است که قرآن با اصرار عجیبی بشر را به مطالعه و کشف اسرار شگفتی های نهفته در زوایای زندگی این حشره فرا می خواند . در عظمت و شرافت زنبور عسل همین بس که خداوند متعال سوره ای از قران را به نام نحل نامگذاری کرده و آیاتی را به معرفی این حشره حیرت انگیز اختصاص داده است .
از همان روزهایی که تاریخ بشریت رقم زده شد زنبور عسل مورد توجه انسان قرار گرفت تلاش و تولید او مورد تحسین ، زندگیش مورد مطالعه و نیش دردناکش موجب نگرانی گردید . بررسی منابع علمی موجود نشان می دهد که حدود یک سوم تغذیه انسان به عمل گرده افشانی حشرات وابستگی دارد ، که در بین آنها زنبور عسل دارای رتبه اول است . شاید تصور شود که تغذیه انسان بیشتر به نشخوار کنندگان مرتبط باشد ولی نشخوارکنندگان نیز به طور غیر مستقیم به زنبور عسل نیاز مند می باشند . زیرا گرده افشانی بسیاری از گیاهان علوفه ای وابسته به گرده افشانی حشرات گرده افشان بخصوص زنبور عسل است . زنبور عسل بغیر از عمل گرده افشانی از نظر تولید عسل ، موم ، گرده ، بره موم ، ژل سلطنتی و زهر دارای اهمیت اقتصادی است . این امتیاز ها بهترین توجیه برای حمایت دولتها در کشورهای مختلف از صنعت زنبورداری است . به منظور تقویت و نهادینه کردن این صنعت زیر بنایی باید به طور آگاهانه و علمی با برنامه ریزی دقیق در اصلاح نژاد زنبور عسل اقدام نمود .
امروز با اینکه پرورش زنبور عسل در جهان بسیار مورد توجه قرار گرفته است و تحقیقات وسیعی در تمام جنبه های بیولوژیکی و تولیدی آن صورت می گیرد ولی پیشرفت آن در مقایسه با دام و طیور از روند کندتری برخوردار بوده بطوری که در زمینه تولیدات دام و طیور با بکارگیری
تکنیک های پیشرفته اصلاح نژاد ، تغذیه ، مدیریت و پیشگیری بموقع بیماری ها در چند سال اخیر افزایش قابل ملاحظه ای دیده می شود در سال 1972 لسلی گزارش می دهد که در آمریکا طی 35 سال گذشته متوسط تولید هر واحد دامی 30 درصد افزایش پیدا کرده است و بر اساس بررسی های دیگری که از سال 1960 تا 1987 صورت گرفته است میزان رشد در صنعت طیور ( تخم مرغ ) 189 درصد ( هارتمن 1985 ) در پرورش خوک ( گوشت ) 164 درصد ( بائر 1989 ) در پرورش گاو ( شیر ) 136 درصد ( آدر 1988 ) و در پرورش زنبور عسل ( عسل ) 127 درصد ( بینفلد 1986 ) گزارش شده است درصد کمتر میزان رشد تولید در بخش صنعت زنبور عسل ناشی از وابستگی این حشره به محیط و میزان پایین تحقیق در اصلاح نژاد آن می باشد .
اصلاح نژاد زنبور عسل
اگر هدف اصلی از اصلاح نژاد بالا بردن کیفیت و کمیت برای تولید باشد برای رسیدن به چنین هدفی باید تعریف دقیقی از صفات و ویژگی های آنها و روش اندازه گیری این صفات وجود داشته باشد . مرحله بعد کاربرد دانش ژنتیک و اصلاح نژاد است زیرا توارث هر صفتی از نسلی به نسل دیگر متفاوت بوده و این اختلاف تحت تاثیر دو عامل ژنتیکی و محیطی می باشد و بعضی از صفات همبستگی معنی داری نسبت به هم نشان می دهد که این همبستگی بین دو صفت ممکن است ژنتیکی ، محیطی و یا تلفیقی از آنها باشد که به هر حال برآیند این اثرات در فنوتیپ بروز می کند .
در میزان تولید و چگونگی فعالیت زنبور عسل شرایط محیطی نقش محدود کننده دارد به طوری که در شرایط خاص ممکن است تا حدود 80 درصد از اثرات ناشی از محیط و بقیه را اثرات مادری ( قبل و بعد از تولید تخم ) و اثرات ژنوتیپی کنترل کنند .
صفات مهم اقتصادی در زنبور عسل نظیر صفات اقتصادی دام و طیور اغلب با چندین ژن کنترل می شود و چون درجه ظهور یک صفت کمی به تعداد ژنهای مؤثر بر آن بستگی دارد و همچنین میزان پارامترهای ژنتیکی صفات در نوع روش به گزینی مؤثر است لذا اولین مرحله در اجرای برنامه های اصلاح نژادی ، برآورد پارامترهای ژنتیکی است . برآوردهای صحیح از پارامترهای ژنتیکی برای یک برنامه اصلاح نژادی مؤثر ، بسیار مفید است . حقیقت این است که زنبور عسل از نظر خصوصیات بیولوژیکی با سایر حیوانات اهلی دیپلوئید تفاوت دارد . زنبور عسل حشره ای اجتماعی است و این امر سبب افزایش کوواریانس محیطی مشترک ( که یک عامل آن اثر مادری است ) می شود . همچنین صفات مهمی نظیر تولید عسل نتیجه عمل کرد مجموع زنبورهای کارگر موجود در یک کلنی است و نمی توان آن را برای یک زنبور کارگر اندازه گیری کرد . یکی از تفاوت های دیگر در زنبور عسل وجود سیستم هاپلوئید – دیپلوئیدی است . به دلیل هاپلوئید بودن زنبور نر استفاده از اصول و قوانین ژنتیک در این حشره با سایر موجودات تفاوت دارد . اگر تخم تولید شده توسط ملکه بارور گردد ( دیپلوئید ) بر حسب شرایط پرورش و تغذیه ، لارو به زنبور کارگر و یا به ملکه تبدیل خواهد شد و در صورت عدم باروری تخم به زنبور نر تبدیل می شود . لذا برآورد پارامترهای ژنتیکی زنبور عسل با در نظر گرفتن موارد خاص فوق و تفسیری که در ضرایب خویشاوندی فرمول های مورد استفاده صورت می پذیرد میسر خواهد شد .
بررسی های به عمل آمده نشان می دهد که تاکنون در ایران فعالیت زیادی در مورد اصلاح نژاد زنبور عسل انجام نشده است . از طرفی بعلت وارد نمودن ملکه های خارجی در سال 1340 و آمیخته شده ذخایر ژنتیکی کشور در اثر تلاقی با نژاد های خارجی و با توجه به اینکه در ده سال اخیر واردات ملکه های خارجی محدود شده انتظار می رود تثبیت ژنتیکی نسبی در توده داخلی صورت گرفته باشد . با چند تحقیق انجام شده در شناسایی مشخصات نژادی و برآورد پارامتر های ژنتیکی صفات آنها پتانسیل ژنتیکی موجود زنبور عسل در کشور تا حدودی مشخص شده است . لذا برای اصلاح و بهبود نژاد زنبور عسل کشور ضروری است فعالیت های بعدی صورت گیرد .
اهداف
در بررسی حاضر با استفاده از روشهای اصلاح نژاد زنبور عسل پارامترهای ژنتیکی ( ضریب وراثت پذیری و ضریب همبستگی ) مربوط به هشت صفت مهم ظاهری و از صفات بیولوژیکی تولید عسل و رفتار دفاعی برخی از کلنی های مربوط به مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور ( طرح جامع اصلاح نژاد زنبور عسل ) برآورد می شود . با توجه با این که برای برآورد پارامترهای ژنتیکی لازم است میانگین رابطه خویشاوندی بین زنبور های ماده داخل هر کلنی مشخص باشد در بررسی حاضر موضوع فوق با دقت مورد توجه قرار گرفته است .
امید است ( با استعانت خداوند متعال ) این بررسی مورد استفاده سایر تحقیقات گسترده مربوط به اصلاح نژاد زنبور عسل قرار گرفته و گامی در برای نهادینه کردن این صنعت زیربنایی در کشور باشد .
فرمت :WORD تعداد صفحه :46
1-واکسن چیست؟
واکسن دارویی است که برای تحریک سیستم ایمنی و در نتیجه تولید پاسخ مناسب طراحی شده است گاهی یک بار واکسیناسیون شخص را تا آخر عمر مصون نگه میدارد. (23)
-تاریخچه واکسیناسیون
اولین اطلاعات در مورد واکسیناسیون به قرن ششم بر می گردد. واکسیناسیون از زمان های بسیار قدیم در هند، چین و ایران مورد استفاده بوده است. تقریباً در قرن پیش بود که دکتر ادوارد جنیریک تکنیکی را برای واکسیناسیون بر ضد آبله کشف کرد. در 14(May) سال 1975 دکتر جیمز اولین بار از ویروس ضعیف شده آبله گاوی برای واکسناسیون فردی به نام جیمز فیلیپ بر علیه آبله استفاده کرد. کار جنر با واکسیناسیون آبله گاوی اولین تلاش علمی برای کنترل بیماری های عفونی بود. که با تلقیح دقیق و برنامه ریزی شده سیستماتیک صورت گرفته بود. کار ادوارد جنر پایه ای برای ساختن واکسن های جدید و مدرن شد. با وجود اینکه تقریباً یک قرن پیش دانشمند فرانسوی، دکتر لوئی پاستور دریافت که یک فرد می تواند بر علیه یک بیماری مسری و عفونی حفاظت شود هنگامی که این فرد با پاتوژن ضعیف شده آلوده شود که باعث ایجاد بیماری بسیار ضعیف و آرام میکند که تقریباً بدون ضرر است. مهمترین رویدار در تاریخ واکسیناسیون که به آن دلیل لوئی پاستور مشهور شد در سال 1885 زمانی رخ داد که پسری به نام ژوزف میستر توسط یک سگ هار گاز گرفته شده بود. برای اولین بار در تاریخ فردی به صورت موفقیت آمیز بر علیه هاری واکسیناسیون شده بود.
تا قرن نوزدهم در واکسن ویروس انسانی به وجود آمد. یکی واکسن آبله جنر و واکسن هاری که توسط لوئی پاستور ساخته شد. سه واکسن باکتریایی انسانی (تیفوئید، وبا و طاعون) نیز همچنین به وجود آمدند. تحقیقات اکتشافی و گسترش وسیع در علم واکسن سازی از سال 1950 شروع شد. دو واکسن معروف در طی این سالها به وجود آمدند که یکی واکسن غیر فعال شده پولیو بود که توسط دکتر جوناس سالک تولید شده ودیگری واکسن زنده پولیو بود که توسط دکتر آلبرت sabin تولید شد. به دنبال آن واکسن های دیگری نیز به وجود آمدند که به صورت گسترده ای بر علیه سرخک، اوریون، سرخچه و هپاتیت B و استرپتوکوکوس نومونیا و هموفیلرس آنفولانزای تیپ B مورد استفاده قرار گرفتند. ((1)
-واکسن و واکسیناسیون
مشاهده افرادی که از بعضی بمیاری های عفونی بهبود می یافتند و پس از آن نسبت به آن عفونت مچدد مقاوم می شدند مدتها قبل از به وجود آمدن علم ایمونولوژی و فهم ما از پاسخ ایمنی صورت گرفته بود. البته تلاش های پیگیر خبر (Jenner) و پاستور Pasteur) برای بازسازی این پدیده مقدمه و محرک اولیه ایجاد علم ایمونولوژی بود. تلاش های آنها برای ایجاد ایمنی از طریق تماس مصنوعی با عوامل عفونی آنقدر موفقیت آمیز بودکه بسیاری از بیماری ها که زمانی جزو بیماری های خطرناک و کشنده بودند به سرعت کنترل شدند. واکنسن هایی علیه آبله، هاری، کزاز، سیاه زخم، وبا و دیفتری ساخته شد. این مسئله تا حدی مسئول ازدیاد فوق العاده در جمعیت اخیر دنیا شد که متاسفانه بدون تحویلی در ساخت غذا صورت گرفته است. به طوری کلی روشهای ایمنی سازی با ارائه دادن مشتق شده از یک عامل عفونت به یک فرد در ارتباط هستند به طوری که یک پاسخ ایمنی به وجود آمده و مقاومت نسبت به آن عامل عفونت تحریک شود. این روش به نام ایمنی سازی فعال (active immunization) خوانده می شود. در مقابل می توان آنتی بادی از پیش تشکیل شده را به فرد گیرنده آسیب پذیر تزریق کرد تا یک حالت ایمنی موقتی ولی فوری ایجاد شود که به این فرایند ایمن سازی غیر فعال (Passive immunization) گفته می شود. قبل از تعیین اینکه آیا تزریق واکسن برای کنترل بیماری خاصی لازم و امکان پذیر هست یا نه باید سه شرط وجود داشته باشد: اول اینکه ارگانیسم های ایجاد کننده بیماری به طور عامل شناسائی شوند. در حالی که این شرط بدیهی به نظر می رسد ولی همواره در عمل و حداقثل دربرخی از بیماری های حیوانات اهلی، به آن توجیه نشده است. دوم اینکه باید مشخص شود که حقیقتاً یک پاسخ ایمنی می تواند در برابر بیماری مورد بحث محافظت بعمل آورد. بهمین علت هرگز نباید واکسن آبله را برای درمان عفونت های هرپس و ویروس راجعه (recurrent herpes virus) یا زگیل به کار برد. مثال های دیگری از پاسخ های ایمنی بدون داشتن اثر محافظتی در بیماری ویروسی در اسبها، بیماری پارو ویروس (parvovirus) دوسمور، بیماری آلیوتیان (Aleution disease) و جود دارد که در آن پاسخ های ایمنی خود مسئول بسیاری از فرایندهای بیماری است و بنابراین به آن شدت می بخشد. بالاخره واکسیناسیون، جواب منفی نیز دارد. قبل از استعقای هر واکسنی باید مطمئن شد که خطرهای آن بیشتر از خطر احتمال وخیم تر شدن بیماری نباشد، برای مثال آبله از تاریخ 26 اکتبر 1977 در دینا ریشه کن شده است. از آنجائی که واکسیناسیون برای آبله ممکن است منجر به اسفالیت (encephatitis) گردد و شاید هم به مرگ منجر شود هیچ گونه دلیلی برای زدن واکسن آبله به افراد طبیعی وجود ندارد. اخیراً بحث قابل توجهی در مورد ریسک های واکسیناسیون علیه بورد تلاپستوسیس (B.pertussis) سیاه سرفه در مقابل حرارت خود بیماری سیاه سرفه پیش امده است. واکنش های شدید نسبت به واکسن سیاه سرفه نادرند. با وجود اینکه تب بالا، تشنج و واکنش های غشی مشاهده شده است لیکن آنفالیت حاد صدمه دائم مغزی و مرگ به ندرت دیده می شوند. البته برآورده شده است که اگر واکسیناسیون قطع شود تعداد مرگ های مربوط به سیاه سرفه در ایالات متحده از حدود 10 به 35 تا 60 مرگ در سال صعود می کند. روشن است که فوائد نسبی این واکنش باید به دقت بررسی شود.