دانلود مقاله و پروژه و پایان نامه دانشجوئی

دانلود مقاله و پروژه و پایان نامه دانشجوئی

دانلود مقاله و پروژه و پایان نامه دانشجوئی

دانلود مقاله و پروژه و پایان نامه دانشجوئی

اهل بیت (علیهم السلام) به روایت کشف الاسرار میبدی

ابوبکر نقاش حکایت کرد از امام مسلمانان على مرتضى [علیه السلام] که روزى جهودى مرا گفت: در کتابِ شما آیتى است بر من مشکل شده، اگر کسى آن را تفسیر کند تا اشکالِ من حل شود، من مسلمان شوم. امام گفت: آن چه آیت است؟ گفت: «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِیمَ»«1»؛ مگر نه شما می گویید که به راهِ راستیم و دین روشن؟ اگر چنین است و بر شک نه اید در دین خویش، چرا می خواهید و آنچه دارید چرا می جویید؟ (اگر بر طریق هدایت هستید پس چرا هدایت را طلب می کنید؟)
امام گفت: قومى از پیامبران و دوستان خدا پیش از ما به بهشت رفتند و به سعادت ابد رسیدند. ما از الله می خواهیم تا آن راه که به ایشان نموده، به ما نماید و آن طاعت که ایشان را بر آن داشت تا به بهشت رسیدند، ما را بر آن دارد تا ما نیز بر ایشان در رسیم و در بهشت شویم.
گفت آن اشکالِ وى حل شد و مرد مسلمان گشت.«2»

******************

على مرتضى، ابن عمّ مصطفى، شوهر خاتون قیامت فاطمه زهرا که خلافت را حارسى بود و اولیا را صدر و بدر بود،... رقیب عصمت و نبوت بود، عنصر علم و حکمت بود، اخلاص و صدق و یقین و توکل و تقوى و ورع، شعار و دثار وى بود، حیدر کرّار بود، صاحب ذوالفقار بود، سید مهاجر و انصار بود.
روز خیبر مصطفى [صلی الله علیه وآله] گفت:
لأعطیَّنَ هذه الرَّایَةَ غَداً رَجُلًا یَفْتَحُ اللهُ علی یَدَیْهِ، یُحِبُّ اللهَ ورَسولَهُ، ویحبُّهُ اللهُ و رَسولُهُ.
فردا این رایت نصرتِ اسلام به دست مردى دهم که خدا و رسول را دوست دارد و خدا و رسول او را دوست دارند.
همه شب، صحابه در این اندیشه بودند که فردا عَلَمِ اسلام و رایت نصرت «لا اله الّا الله» به کدام صدّیق خواهد سپرد.
دیگر روز مصطفى [صلی الله علیه وآله] گفت: أینَ على بن ابى طالب‏؟ گفتند: یا رسول الله! هو یَشتَکى عَیْنَیْهِ. چشمش به درد است.
گفت: او را بیاورید. بیاوردند. زبانِ مبارکِ خویش به چشم او بیرون آورد، شفا یافت و نورى نو در بینایى وى حاصل شد و رایتِ نصرت به وى داد.«3»

*******************

ابن عباس گفت: شبى از شبها على [علیه السلام] مرا گفت: چون نماز خفتن گزارده باشى، نزدیک من حاضر شو تا تو را فایده اى دهم، گفتا:
وَکَانَت لَیْلَةً مُقْمِرَةً.«4»
على [علیه السلام] گفت:
مَا تفسیر الألفِ مِنَ الحَمدِ؟«5»
گفتم: تو بدانى اى على! پس در سخن آمد و یک ساعت از ساعات شب در تفسیر الف «الحمد» سخن گفت... یک ساعت دیگر در تفسیر حرف لام سخن گفت. پس در حاء همچنان و در میم همچنان و در دال همچنان. چون از تفسیر این حروف فارغ گشت، برق عمود الفجر صبح صادق، از مشرق سر بر می زد.
از اینجا گفت على [علیه السلام]:
لَو شئْتُ لَأَوْقَرتُ سَبْعینَ بَصراً، مِن تفسیرِ سوُرَةِ الفَاتِحَةِ.«6»
ابن عباس گفت: علم خود در جنب علم على [علیه السلام] چنان دیدم:‏ «کَالغَدِیْرِ الصَّغِیر فِى البَحْرِ»«7».«8»
___________________________
پی نوشت:
(1)- «ما را به راه راست راهنمائى کن»، فاتحه (1): 6.
(2)- کشف الأسرار، ابوالفضل میبدى: 1/ 18.
(3)- کشف الأسرار، ابوالفضل میبدى: 3/ 151، 150.
(4)- شبى مهتابی بود.
(5)- تفسیر الف «الحمد» چیست؟
(6)- اگر می خواستم هفتاد شتر را از تفسیر سوره حمد بار می کردم.
(7)- مانند آبگیرى کوچک در برابر دریا.
(8)- کشف الأسرار، ابوالفضل میبدى: 10/ 686.

منبع: اهل بیت علیهم ‏السلام عرشیان فرش نشین، شیخ حسین انصاریان

نمونه هایى از اخلاق امام علی علیه السلام

چشم پوشى و اغماض

امیرالمؤمنین علیه السلام روزى با یارانش دور یکدیگر نشسته بودند در حالى که یکى از خوارج متعصب در آن جمع حضور داشت. حضرت یارانش را نهى از منکر مى کرد- سخنان ملکوتى آن بزرگ مرد چنان دلربا بود که آن کور باطن لجوج را تحت تأثیر قرار داد ولى به خاطر کینه درونى اش به حضرت جسارت کرده، گفت:
قَاتَلَهُ اللهُ کَافِراً، مَا أفقَهَهُ! خدا به خاطر کفرش او را بکشد، چقدر فهمیده و داناست!
یاران حضرت چون این اسائه ادب و جسارت را از آن ناپاک مشاهده کردند، خواستند او را بکشند ولى حضرت فرمود:
«رُوَیْداً، إنَّما هُوَ سَبٌّ بِسَبٍّ، أو عَفوٌ عَن ذَنبٍ».(1) مهلت دهید،  پاسخ ناسزاگویى ناسزاست، یا گذشت از گناه‏ [نه چیز دیگر].

پاداش بدى به خوبى

عایشه از سرسخت ترین دشمنان امیرالمؤمنین و اهل بیت علیهم السلام  بود تا جایى که آن حضرت، دشمنى او را از نظر سرسختى به جوشش دیگ آهنگر تشبیه کرده است:
«وَضِغْنٌ غَلا فِى صَدرِهَا کَمَرجَلِ القَیْنِ».(2)
هنگامى که حضرت براى دفع هجوم آتش افروزان جنگ جمل به ذى قار رسید، عایشه در نامه اى توهین آمیز درباره آن حضرت به حفصه دختر عمر نوشت: على به ذى قار رسید و فوق العاده دچار ترس و بیم است و از بسیارى سپاه ما نیز مطلع است. اینک او چون اسب سرخ و سپید مى ماند چنان که پیش رود دستگیر شده، اسیر مى گردد و اگر پس ماند کشته خواهد شد.
عایشه دشمنى و کینه اش را نسبت به امیرالمؤمنین علیه السلام بیش از پیش آشکار کرد و به زیردستان، فرمان اجراى زشت ترین کارها را داد. ازجمله استاندار امیرالمؤمنین، عثمان بن حنیف را در معرض سخت ترین شکنجه ها قرار دادند و تمام موهاى سر و صورتش را به صورتى زجرآور کندند! و با فرمان عایشه تمام پاسداران على علیه السلام را که به حفاظت بیت المال استان، مأمور بودند سر بریدند.(3)
امیرالمؤمنین علیه السلام پس از افروخته شدن شعله جنگ، سپاهیان جمل را دچار شکست سختى کرده، آرزوى شیطانى عایشه را بر باد داد ولى امیرالمؤمنین علیه السلام از اینکه آسیبى به او برسد وى را در پناه خود حفظ کرد و چهل نفر از زنان عبدالقیس را مأموریت داد که با بستن عمامه به سر و گرفتن شمشیر به دست او را به مدینه برگردانند و به محمّد بن ابى بکر فرمان داد که خواهرش را همراهى کند.
عایشه در طول راه از امیرالمؤمنین علیه السلام تا جایى که توانست بدگویى کرده، گفت: على مرا در اختیار لشکریانش قرار داده! ولى هنگامى که آنان به مدینه رسیدند و به خانه عایشه رفتند، عمامه هاى خود را باز کرده، نشان دادند که زن هستند و ثابت نمودند که على علیه السلام چگونه نسبت به عایشه کرامت و بزرگوارى را رعایت کرده، همه بدى هاى او را با خوبى و رعایت احترام از او پاسخ داده است.
ابن ابى الحدید معتزلى که از دانشمندان اهل سنت است در این زمینه در مقایسه بین امیرالمؤمنین علیه السلام و عمر مى گوید:
انَّ علیَّاً أَکْرَمَها وَصانَها وَعَظَّمَ مِنْ شَأنِها، وَلَو کانَتْ فَعَلَتْ بِعُمَرَ ما فَعَلَتْ بِهِ ثُمَّ ظَفَرَ بِها لَقَتَلَها ومزَّقَها إِرْباً إِرْباً، ولکِنَّ عَلِیّاً کانَ حَلیِمَاً کَرِیْماً.(4)
على پس از پایان جنگ جمل به عایشه احترام کرد و موقعیتش را حفظ فرمود. اگر عمر جاى على بود و این امور را از عایشه نسبت به خود مى دید چون دستگیرش مى کرد او را مى کشت و بدنش را تکه تکه مى کرد، ولى على همواره بردبار و بزرگوار بود!

رعایت حال جوان

امیرالمؤمنین علیه السلام در روزگارى که بر کشور پهناور اسلامى حکومت مى راند، همراه قنبر به نزد جوانى پارچه فروش آمده، پرسید: شما دو پیراهن که پنج درهم شود دارید؟ جوان گفت: آرى، یکى از آنها بهتر از دیگرى مى باشد، یکى سه درهم و آن دیگر دو درهم است.
فرمود: هر دو را بیاور، هنگامى که جوان دو پیراهن را آورد حضرت به قنبر فرمود: پیراهن سه درهمى را شما بردار!
قنبر گفت: یا امیرالمؤمنین! شما بالاى منبر مى روید و براى مردم خطبه مى خوانید، حضرت فرمود: اى قنبر! شما جوان هستید و کامجویى جوانى دارید، من از خدا شرم دارم که خود را بر تو برترى دهم! من از پیامبر خدا صلى الله علیه و آله شنیدم که فرمودند: از هرچه مى پوشید بر غلامان خود هم بپوشانید و از هرچه مى خورید به آنان هم بخورانید.(5)

توصیه هاى مهم به کارگزاران حکومت

عبدالرحمن بن سلیمان مى گوید: حضرت امام صادق علیه السلام فرمود:
امیرالمؤمنین علیه السلام شخصى کوفى را براى گرفتن زکات به کوفه فرستاده، فرمود: اى بنده خدا! از خدا بترس و دنیایت را بر آخرتت ترجیح مده.
در آنچه تو را بر آن امین قرار داده ام نگهدار باش و حق خدا را پاس دار تا به خطه فلان عشیره برسى، چون بر آنان وارد شوى، در محدوده آنان جاى گیر بدون اینکه در همسایگى خانه هاشان منزل کنى، آنگاه با آرامش و وقار به سوى آنان برو تا اینکه در میانشان قرارگیرى، به آنان سلام گفته، مى گویى:
اى بندگان خدا! ولىّ خدا مرا به سوى شما گسیل داشته که حق خداوند را از شما پس گیرم، آیا در اموال شما براى خداوند حقى هست تا به ولى او پرداخت کنید؟ اگر کسى از آنان گفت: نه، بدو باز مگوى.اگر توانگرى به تو گفت: آرى، با او برو، بى آنکه او را بترسانى، جز به نیکى به او وعده مده تا اینکه به انعام و احشام او برسى و در میان آنها مرو مگر با رخصت او چرا که بیشتر آنها مال اوست و به او بگو: اى بنده خدا! به من رخصت مى دهى که میان آنها بروم؟ اگر گفت: آرى، همچون افراد خشن و مسلط بر او در میان انعام و احشام نرو، آنها را دو بخش کن، سپس او را بگذار که هر یک را خواست برگزیند هر کدام را که برگزید متعرض آن مشو، باقى مانده را [باز] دو بخش کن، همچنین ادامه ده تا حق خداوند بر جاى ماند آنگاه آن را دریافت کن.
اگر از تو خواست که [تقسیم را] به هم بزنى، بپذیر و همه را با هم مخلوط کن و آنچه را پیش از این کردى از سر بگیر تا اینکه حق خداوند از انعام و احشام او را دریافت دارى، چون دریافت کردى، جز فرد خیرخواه، مسلمان، دلسوز، امانتدار، نگاهدارنده که با آنها درشتى نکند، وکیل خود مکن.
پس از این هر چه از هر یک از عشایر نزد تو گرد آید، بى درنگ براى من ارسال کن بنابراین در جایى قرار ده که خدا فرمان داده است.
اگر فرستاده تو آنها را آورد به او سفارش کن که بچه ناقه را از آن مخفى نکند و بین آنها جدایى نیندازد و شیرش را به تمام ندوشد که به بچه اش زیانى نرسد و با سوار شدن خسته نکند و با تساوى سوار شود و از کنار هر آبى که مى گذرد آنها را بر سر آب ببرد و به هنگام استراحت و به هنگامى که مایه مشقت آنهاست، آنها را از علفزار به جاده هموار مراند و به نرمى آنها را بکار گیرد تا به خواست خدا به سوى ما فربه بیایند نه خسته و نه کوفته که پس از آن طبق کتاب خدا و سنت رسول صلى الله علیه و آله تقسیم شوند.
این رفتار اجر تو را عظیم تر مى کند و به صلاح تو نزدیکتر است. خداوند به آنها و به تو و به کوشش و دلسوزى تو براى آن کسى که تو را فرستاده و کسى که به حاجت او فرستادى، نگاه مى کند. رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: خداوند به کارگزارى که براى امامش به فرمانبردارى و دلسوزى کوشش کند نظر نمى افکند مگر آنکه در محضر قرب الهى با ما باشد.(6)

دفع ستم از ستمدیده

امام باقر علیه السلام مى فرماید: امیرالمؤمنین علیه السلام در روزى بسیار گرم به خانه مى رفت که به ناگاه زنى را دید در آن گرماى سوزان ایستاده، شکایت مى کند که همسرم به من ستم ورزید و مرا ترسانید و بر من تجاوز روا داشت و سوگند خورد که مرا بزند!
حضرت فرمود: اى کنیز خدا! صبر کن تا هوا خنک شود سپس من به خواست خدا همراهت خواهم آمد.
زن گفت: خشم و غضب همسرم به من بسیار شدید خواهد شد حضرت سر مبارکش را پایین انداخت سپس سر برداشت و گفت: نه به خدا سوگند! [به خانه خود براى استراحت نمى روم] تا حق مظلوم را بدون آنکه آسیبى به او برسد، باز ستانم. زن! خانه ات کجاست؟
زن حرکت کرد و على علیه السلام همراه او تا در خانه اش آمد، پس کنار در ایستاده، گفت: سلام بر شما [اهل خانه]! جوانى از خانه بیرون آمد، على علیه السلام به او گفت: اى بنده خدا! از خدا پروا کن، تو این زن را ترسانیده و از خانه بیرون رانده اى؟ جوان گفت: این مسأله چه ربطى به تو دارد؟ به خدا سوگند به خاطر سخنت او را با آتش مى سوزانم!
امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: من تو را امر به معروف و نهى از منکر مى کنم، تو با منکر با من روبرو مى شوى و با معروف به زشتى برخورد مى کنى؟!
در این میان مردم از راه هاى گوناگون جمع شدند و به امیرالمؤمنین علیه السلام با ذکر نام آن حضرت سلام مى دادند، جوان با شناختن امیرالمؤمنین علیه السلام روى دست حضرت افتاده، گفت: یا امیرالمؤمنین! از لغزش من درگذر! به خدا سوگند براى همسرم زمینى مى شوم که رویم پا بگذارد، حضرت شمشیرش را غلاف کرده، فرمود: اى کنیز خدا! وارد خانه ات شو و همسر خود را به چنین وضعى و مشابه آن ناچار مکن.(7)
_______________________
پی نوشت:
(1) - نهج البلاغة: 880، حکمت 412؛ بحار الأنوار: 33/ 434، باب 26، حدیث 643.
(2) - نهج البلاغة: 343، خطبه 155.
(3) - الکامل فی التاریخ: 3/ 215.
(4) - شرح نهج البلاغة، ابن أبى الحدید: 14/ 15.
(5) - الغارات: 1/ 65؛ بحار الأنوار: 100/ 93، باب 1، حدیث 9.
(6) - الغارات: 1/ 75؛ مستدرک الوسائل: 7/ 68، باب 12، حدیث 7670.
(7) - المناقب: 2/ 106؛ مستدرک الوسائل: 12/ 337، باب 40، حدیث 14223؛ بحار الأنوار: 41/ 57، باب 105، حدیث 7.

منبع: اهل بیت علیهم السلام عرشیان فرش نشین، شیخ حسین انصاریان

نهج البلاغه از دیدگاه دانشمندان جهان

افتخار شیعه

حضرت امام خمینى رحمه الله فرمود:
''ما مفتخریم که کتاب نهج البلاغه که بعد از قرآن بزرگترین دستور زندگى مادى و معنوى و بالاترین کتاب رهایى بخش بشر است و دستورات معنوى و حکومتى آن بالاترین راه نجات است، از امام معصوم ما امیرالمومنین على بن ابى طالب على علیه السلام است".(1)

بازگشت به نهج البلاغه

رهبر معظم انقلاب حضرت آیه الله خامنه اى مى فرماید:
''... امروز شرایطى مشابه شرایط حکومت دوران امیرالمومنین على علیه السلام است. پس روزگار، روزگار نهج البلاغه است. امروز مى شود از دیدگاه دقیق و نافذ امیرالمومنین على علیه السلام به واقعیتهاى جهان و جامعه نگاه کرد و بسیارى از حقایق را دید و شناخت و علاج دردها را پیدا کرد. همین است که به نظر ما امروز از همیشه به نهج البلاغه محتاج تریم... آرزویى که داشته ایم و داریم این است که جامعه ى ما با این کتاب عزیز الفت و انس پیدا کند... من درباره توجهى که ما باید به نهج البلاغه پیدا کنیم، مى خواهم هشدار بدهم. ما این توجه را امروزه کم داریم، مثل اینکه نمى دانیم چه گنجینه معرفت بى پایانى در این کتاب هست، یا هنوز براى مردم ما، حتى براى محققین ما، اهمیت دستیابى به منبع عظیم این کتاب بى نظیر به طور کامل کشف نشده است.''(2)

انجیل بلاغت

نویسنده شهیر استاد ''امین نخله'' دانشمند مسیحى خطاب به شخصى که از وى خواسته است، کلماتی از سخنان على علیه السلام را برگزیند تا وى در کتابى گرد آورد و منتشر سازد، مى گوید:
''از من خواسته اى که ''صد کلمه'' از گفتار بلیغ ترین نژاد عرب ''ابوالحسن'' را انتخاب کنم، تا تو آن را در کتابى منتشر سازى. من اکنون دسترسى به کتابهایى که چنین منظورى را تامین کند ندارم، مگر کتابهایى چند از جمله انجیل بلاغت، نهج البلاغه است. با مسرت این کتاب باعظمت را ورق زدم، به خدا نمى دانم چگونه از میان صدها کلمات على علیه السلام فقط صد کلمه را انتخاب کنم بلکه بالاتر بگویم نمى دانم چگونه کلمه اى را از کلمه دیگر جدا سازم! این کار درست به این مى ماند که دانه یاقوتى را از کنار دانه یاقوت دیگر بردارم.
سرانجام من این کار را کردم در حالیکه دستم یاقوتهاى درخشنده را پس و پیش مى کرد و دیدگانم از تابش نور آنها خیره مى گشت. باور کردنى نیست که بگویم به واسطه ى تحیر و سرگردانى به چه سختى کلمه اى را از این معدن بلاغت بیرون آوردم!
بنابراین، تو این صد کلمه را از من بگیر و به یاد داشته باش که این صد کلمه پرتوهایى از نور بلاغت و غنچه هایى از شکوفه فصاحت است.''(3)

تجلیگاه علم الهى

استاد شیخ محمدرضا حکیمى مى فرماید:
''کلام جاودانه ى ''نهج البلاغه''، جوششى است از سرچشمه ى بى انقطاع الهى، که به ''امر رب'' خود مى جوشد. این کلام، تقریر دوباره اى است از حقایق تجسم یافته ''قرآن کریم''، و از علوم ''وحى محمدى'' و شناختهاى قرآنى و تعالیم اسلامى. و همین است که شریف بزرگوار علوى، حضرت ذوالحسبین، ابوالحسن محمد بن حسین موسوى، مشهور به ''سیدرضى''، گردآورنده ى این ''جامع مقدس'' مى گوید:
''... لان کلامه علیه السلام الکلام الذى علیه مسحه من العلم الالهى، و فیه عبقه من الکلام النبوى.''... کلام على علیه السلام کلامى است که فروغ فروزان علم آسمانى آن مى تراود و نسیم جانپرور سخن پیامبر از آن مى وزد.''(4)

نیروى سخن و بلاغت

استاد شیخ محمد عبده در مقدمه ''شرح نهج البلاغه'' اش مى نویسد:
''... هنگامى که پاره اى از عبارات نهج البلاغه را به دقت مى خواندم، صحنه هایى در نظرم مجسم مى گشت که شاهد زنده اى براى پیروزى نیروى سخن و بلاغت بود: آنجا که دلها با برهان حقایق آمیخته مى گشت، و سپاه سخنان محکم و نیرومند، چنان به درهم شکستن باطل و یارى حق به پا مى خاست، که هر شک و باطلى را نابود مى کرد. قهرمان میدان که این پرچم پیروزى را به اهتزاز درآورده بود، امیرالمومنین على بن ابى طالب بود. من هرگاه در مطالعه این کتاب از فصلى به فصل دیگر مى رسیدم، حس مى کردم که پرده هاى سخن عوض مى شود، و آموزشگاه پند و حکمت تغییر مى یابد. گاهى خودم را در جهانى مى یافتم که ارواح بلند معانى با زیور عبارات تابناک آن را آباد ساخته است. این معانى بلند، پیرامون روانهاى پاک و دلهاى روشن، مى گردد تا بدانها الهام رستگارى بخشد و به مقصد عالى که دارند برساند، و از لغزشگاهها دورشان کرده به شاهراه محکم فضیلت و کمال بکشاند''.(5)

ثروت عظیم فکری و ادبی

استاد حنا الفاخورى مى نویسد:
''على "علیه السلام" در نهج البلاغه صاحب شخصیتى یکتاست. او مرد عقیده نیرومند و ایمان زنده است... سخن على بن ابى طالب از لحاظ معنى گنجینه اى است که در ادبیات آن دوره جاى خاص و بى نظیرى را اشغال کرده و از نظر لفظ نیز از جمال و رونق بسیارى برخوردار است. براى اینکه با این ثروت لفظى و معنوى آشنا شویم به بیان ارزشهاى لفظى و معنوى برخى از حکم و رسائل و مواعظ او را مى آوریم... کتاب نهج البلاغه یک ثروت عظیم فکرى و ادبى است.''(6)

آرامش روح

علامه محمد باقر محمودى صاحب ''نهج السعاده فى مستدرک نهج البلاغه'' مى گوید:
''من از آغاز، علاقه بسیارى به نهج البلاغه داشتم و هرگاه که غمگین مى شدم، مطالعه ى این کتاب، آرامش روحى عجیبى به من مى داد به طورى که تمام غم هایم را فراموش مى کردم...''.(7)

دریاى سخن

آیت الله العظمى خویى رحمه الله مى فرماید: ''هنگامى که على علیه السلام در خطبه هاى نهج البلاغه وارد بحثى مى شود، جایى براى سخن دیگرى باقى نمى گذارد، تا آنجا که افرادى که از تاریخ زندگى امیرمومنان على علیه السلام آگاهى کافى ندارند گمان مى کنند که او تمام عمرش را تنها درباره ى همان موضوع صرف کرده است.''(8)

گنج شایان

استاد ناصیف یازجى در عظمت نهج البلاغه مى گوید:
''من در نویسندگى، استاد و مبرز نشدم مگر با آموختن قرآن و نهج البلاغه، این دو کتاب عظیم و پایدار، این دو کتاب با عظمت، گنج شایان زبان عربى و ذخیره مهمى براى طالبان علوم ادبى هستند''.(9)

درس فصاحت و بلاغت

محمد بن على بن طباطبا "ابن طقطقى" مى نویسد:
''کتاب ''مقامات حریرى'' اگر از یک طرف نفعى در آن باشد، از سوى دیگر زیانمند است. چنانکه گروهى از مردم به این گونه عیبهاى ''مقامات حریرى و بدیعى'' آگاه شده اند و برخى به ''نهج البلاغه'' که از کلمات امیرالمومنین على بن ابى طالب على علیه السلام است رو آوردند، زیرا نهج البلاغه کتابى است که حکم و مواعظ و خطب و توحید و شجاعت و زهد و علو همت از آن آموخته مى شود، و کمترین فایده ى آن فراگرفتن فصاحت و بلاغت است.''(10)

فرزند قرآن

استاد شهید آیه الله مطهرى رحمه الله مى فرماید:
''سخن على علیه السلام براى او وسیله بوده، نه هدف، او نمى خواسته است به این وسیله یک اثر هنرى و یا یک شاهکار ادبى از خود باقى گذارد، بالاتر از همه اینکه سخنش کلیت دارد و محدود به زمان و مکان و افراد معین نیست. مخاطب او انسان است، و به همین جهت، نه مرز مى شناسد و نه زمان... نهج البلاغه از همه جهات متاثر از قرآن و در حقیقت فرزند قرآن است''.(11)

فقط سه کلمه

عمرو بن بحر جاحظ (قرن سوم) مى گوید:''من دوست داشتم همه کتابها و تالیفات خود را بدهم و نسبت تالیف آن کتابها را از خودم قطع و انکار نمایم و در عوض آن، فقط سه کلمه از کلمات على بن ابى طالب علیه السلام را از آن خود سازم و آن کلمات منسوب به من گردد...''.(12)

اسلوب شگفت انگیز

استاد شیخ مصطفى غلایینى لبنانى مى نویسد:
''از بهترین کتابها که شایسته است مطالعه آن براى کسى که مى خواهد اسلوب عالى را بفهمد، مطالعه کتاب نهج البلاغه امام على رضى الله عنه است. کتابى که این مقاله "نهج البلاغه و اسلوبهاى کلام عربى" به خاطر آن تحریر شده است. همانا در این کتاب، سخنان بلیغ و اسلوبهاى شگفت انگیز و معانى عالى و دلپذیر و موضوعات ارزشمند یافت مى شود...''.(13)
________________________
پی نوشت:

  1. وصیتنامه امام خمینى رحمه الله، ص 3، چاپ ارشاد
  2. کتاب بازگشت به نهج البلاغه، ص 38 -28
  3. در پیرامون نهج البلاغه علامه شهرستانى، ص 39 و 40
  4. کلام جاودانه استاد حکیمى، ص 155
  5. داستان غدیر، ص 286-287
  6. تاریخ ادبیات عرب حنا الفاخورى، ص 248 و ص 251
  7. کتاب میراث ماندگار، ج 93 ص3
  8. کتاب پیام امام علیه السلام 45 ص1
  9. شرح القصیده عبدالمسیح انطاکى، ص 541، نقل از در پیرامون نهج البلاغه ص 55
  10. ترجمه تاریخ فخرى، ص 16
  11. سیرى در نهج البلاغه استاد مطهرى، ص 31
  12. معارج نهج البلاغه بیهقى، ص 10
  13. مجله تراثنا، شماره 34، ص 100

منبع: کلید نهج البلاغه، صادق حسن زاده

سخن عمیق شافعى در شأن على علیه السّلام‏

از شافعى [محمد بن ادریس رئیس مذهب شافعى‏] سؤال شد: «نظر شما درباره على علیه السّلام چیست؟».
در پاسخ گفت:
«چه بگویم در شأن کسى که دوستانش از روى ترس، و دشمنانش از روى حسد، فضائل آن حضرت را پوشاندند، ولى فضائل او آنچنان آشکار و گسترش یافته که شرق و غرب را فرا گرفته است».

منبع: نگاهى بر زندگى چهارده معصوم علیهم السلام، شیخ عباس قمی, ص: 88

گفتار سران علماى اهل سنّت در شأن امام على علیه السلام در مجلس هارون‏

محدّث بحرانى [صاحب کتاب تفسیر برهان، و کتاب مدینة المعاجز] مى‏گوید: روایاتى که در راستاى فضائل امام على علیه السّلام به ما رسیده حدّ و مرزى ندارد و بى ‏شمار است،


از جمله از طریق اهل تسنّن صاحب «ثاقب المناقب» از محمّد بن عمر واقدى [مورّخ معروف‏] نقل مى‏کند که گفت: 

هارون الرّشید (پنجمین خلیفه عبّاسى) مجالسى را براى دانشمندان بزرگ تشکیل مى‏داد. در یکى از آن مجالس، شافعى [محمد بن ادریس رئیس مذهب شافعى‏] که از بنى هاشم بود، و همواره بغل دست هارون مى ‏نشست، در آن مجلس حاضر گردید و در کنار هارون نشست.
محمد بن حسن شیبانى و ابو یوسف  [دو دانشمند بزرگ اهل تسنّن‏] نیز به آن مجلس وارد شدند، و در نزدیک هارون نشستند. مجلس پر از جمعیّت شد که در آن هفتاد نفر از علماى بزرگ حضور داشتند، که هر کدام از آنها صلاحیّت آن را داشتند تا پیشواى ناحیه ‏اى از نواحى اسلام باشند.
واقدى مى‏گوید:
وارد مجلس شدم، دیدم مجلس پر از جمعیّت است. در آخر جمعیّت نشستم. هارون مرا دید و گفت: چرا دیر آمدى؟گفتم: «علّت دیر آمدنم، براى ضایع کردن حقّ نبود، بلکه اشتغال به کارى مرا از آمدن بازداشت». هارون مرا نزدیک طلبید و در کنار خود نشانید. در آن مجلس دانشمندان رشته‏ هاى علوم مختلف حضور داشتند. هارون به شافعى رو کرد و گفت: «اى پسر عمو! تو چند حدیث در فضائل على علیه السّلام روایت مى‏کنى؟».
شافعى: چهار صد حدیث و بیشتر.
هارون: بگو و نترس.
شافعى: زیادتر از پانصد حدیث در شأن على علیه السّلام روایت مى‏کنم.
سپس هارون به محمد بن حسن شیبانى گفت: اى کوفى! تو چند حدیث در فضیلت على علیه السّلام روایت مى‏کنى؟
محمد بن حسن: هزار حدیث یا بیشتر.
هارون به ابو یوسف [شاگرد ممتاز ابو حنیفه‏] گفت: تو چند حدیث در فضیلت على علیه السّلام روایت مى‏کنى؟، بگو و نترس.
ابو یوسف: اى رئیس مؤمنان، اگر ترس نبود، روایات ما در فضیلت على علیه السّلام بیش از آن است که قابل شمارش باشد
هارون: از چه کسى مى‏ترسى؟
ابو یوسف: از تو و از کارگزاران و اطرافیان تو مى ‏ترسم.
هارون: تو در امان هستى، زبان بگشا و به من بگو چند حدیث در فضیلت على علیه السّلام روایت مى‏کنى؟
ابو یوسف: پانزده هزار حدیث مسند [داراى سلسله سند] و پانزده هزار حدیث مرسل [که سندش تا پیامبر صلّى اللّه علیه و آله متّصل نیست‏].
واقدى مى‏گوید: هارون به من متوجّه شد و گفت: تو در این باره چه مى‏دانى؟
گفتم: به همان مقدار که ابو یوسف گفت.
هارون گفت: ولى من فضیلتى را که با چشم خودم دیده‏ام و با گوشم آن را شنیده‏ام و از همه روایات شما برترى دارد مى‏دانم ... [آنگاه ماجراى خطیب دمشقى که بدگوئى از على علیه السّلام مینمود و به صورت سگ مسخ شد، را براى آنها شرح داد].

منبع: نگاهى بر زندگى چهارده معصوم علیهم السلام، شیخ عباس قمی , ص: 86

جای بردباری و جای خشم در کلام امیرالمومنین علیه السلام

در دین به ما گفته‏ اند: اگر غضبناک شدید، بنشینید و اگر نشسته‏ اید بیارمید تا خشمتان فروبنشیند؛ چنان که به ما گفته‏ اند: اگر سگى به شما حمله کرد بنشینید؛ زیرا آن‏ سگ وقتى می بیند شما قصد مقابله ندارید، پس از چند بار صدا کردن، شما را رها می کند؛ اما وقتى ایستاده ‏اید احساس می کند قصد مقابله دارید و حمله می کند. 

غضب با دوستان و غضب با دشمنان دین

قدرت بدنى، سلامت، داشتن اعصاب سالم، قدرت خشم و انتقام، نعمت الهى است. به ما دستور داده‏ اند غضب را در صحنه‏ هاى درون مرزى بر علیه دوستانتان بکار نبرید و اگر در داخل منزل یا محل کار، عصبانى شدید، این غضب را اعمال نکنید؛ اما اگر با دشمنان دین در افتادید، آن را اعمال کنید این دو بیان از امیرالمؤمنین (علیه السلام) است.
آن حضرت، نسبت ‏به بی مهرى و ایذایى که از ناحیه دوستان به انسان می رسد می ‏فرماید: «وقتى قدرت انتقام نداریم، صبر و حلم و آنگاه که قدرت انتقام داریم، گذشت و بخشایش، بهترین نعمت است‏» (1) . 
 بیان آن حضرت نسبت ‏به دشمنان دین و نظام اسلامى این است که: «من احد سنان الغضب لله سبحانه قوى على اشداء الباطل‏؛ (2) 
کسى که دندان غضب را براى رضاى خدا تیز کند، می تواند دشمنان دین را از پا در آورد.»
على (علیه السلام) که نسبت ‏به صحنه‏ هاى درون مرزى، این همه دستور صبر، حلم و بردبارى و گذشت می ‏دهد نسبت ‏به جبهه ‏هاى جنگ با دشمن برون مرزى می فرماید: آن قدر غضبناک شوید که دندان ها را به هم بفشارید تا خشم و قدرت شما دو چندان شود (3). 

پی نوشت ها

1. نهج البلاغه، حکمت 11 و 52. 
2. همان، حکمت 174. 
3. همان، خطبه 66. 
منبع
مبادی اخلاق در قرآن کریم، آیة الله جوادی آملی

فضایل حضرت على (ع) از زبان پیامبر (ص) براى فاطمه (س)

حضرت فاطمه (سلام الله علیها) گوید: نزد رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) رفته سلام کردم

حضرت فرمود: علیک السلام دخترم !
گفتم : اى پیامبر خدا! به خدا سوگند، امروز صبح در خانه على یک دانه گندم هم نبود و هم اکنون پنج روز است که غذا به دهان او وارد نشده است . صبحگاهان نه گوسفندى داشتیم ، نه شترى و نه خوراکیى و نه آشامیدنیى !
حضرت فرمود: نزدیک من بیا! نزدیک رفتم . فرمود: دستت را میان پشت و لباسم قرار ده !
من چنین کردم و مشاهده نمودم که بین پشت و شانه حضرت سنگى است که به سینه ایشان بسته شده است . فریادى کشیدم .
حضرت فرمود: حدود یک ماه است در خانه هاى خاندان محمد آتشى براى غذا افروخته نشده است .
سپس فرمود: آیا قدر و منزلت على را مى دانى ؟

او کارهاى مرا در سن دوازده سالگى کفایت کرد و در شانزده سالگى در پیش روى من به دفاع از من شمشیر زد، در نوزده سالگى شجاعان را بر زمین زد و کشت و در بیست سالگى غم و اندوه مرا برطرف کرد و در قلعه خیبر را که پنجاه نفر نمى توانستند آن را بلند کنند، در بیست و چند سالگى بلند نمود.

چهره فاطمه (سلام الله علیها) از شنیدن این مطالب روشن شد. نزد على (علیه السلام) آمد، در حالى که خانه اش از نور چهره اش روشن شده بود.
على (علیه السلام) به او فرمود: اى دختر محمد! هنگامى که از نزد من بیرون رفتى ، چهره ات بدین گونه روشن نبود، چه روى داده است ؟
گفت : همانا رسول خدا(صلى الله علیه و آله و سلم ) فضایل تو را برایم گفت ، نتوانستم خود را نگاه دارم تا این که نزد تو آمدم(1)


(1)توفیق ابوعلم ، اهل بیت ، ص 130، به نقل از: فاطمه زهرا(سلام الله علیها) شادمانى دل پیامبر، ص 390.

منبع: ۳۶۰ داستان از فضایل مصائب و کرامات فاطمه زهرا (س)،عباس عزیزى

احادیث امام علی علیه السلام: برای خردمند سزاوار است که ...

امام علی (علیه السلام) فرمودند:

یَنبَغی لِلعاقِلِ اَن یُقَدَّمَ لآخِرَتِهِ وَ یَعمُرَ دارَ إقامَتِهِ؛
برای خردمند سزاوار آن است که برای آخرتش چیزی را از پیش بفرستد و خانه ی اقامت خود را آباد سازد.
غررالحکم، ج 6، ص 442

شرح حدیث:

  • نشانه ی خردمندی تدبیر و اندیشه برای آینده است.
  • یکی از این آینده ها آخرت است که سرای ابدی ماست.
  • کسی دوست ندارد از «آبادی» به «ویرانه» کوچ کند و از «خانه نشینی» به «خرابه نشینی» روی آورد.
  • ولی... خانه ی اصلی و ابدی کجاست و منزلگاه موقّت کجا؟
  • خانه ی آخرت را می توان با «اعمال نیک» در دنیا آباد ساخت. مصالح بنای آن خانه در همین دنیا فراهم می شود، آن هم با عبادت، بندگی، تقوا، دینداری، کار نیک و خدمت به مردم.
  • کسی که در این دنیا به فکر آبادی خانه ی آخرت خویش است، از عاقلان است. اما کسی که به رونق بخشیدن به زندگی دنیوی همّت گمارد و خانه ی آخرتش ویران باشد، نمی توان او را در زمره ی عاقلان دوراندیش به شمار آورد.
  • آنچه را در اینجا تهیّه کنیم و پیش بفرستیم، آن جا به دستمان خواهد رسید. و اگر این جا غافل شویم، پس از نقل مکان به آن سرا با خانه ای ویران و فاقد امکانات روبه رو خواهیم شد و این شرط عقل نیست.
  • عاقل آن است که اندیشه کند پایان را.


منبع: حکمت های علوی و ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام علی ع)، جواد محدثی.

احادیث امام علی علیه السلام: راه کسب محبوبیت و تنفر

امام علی (علیه السلام) فرمودند:

جُودُ الرَّجُلِ یُحَبَّبُهُ اِلی أضدادِهِ، و َبُخلُهُ یُبغِضُهُ إلی أولادِهِ؛
بخشندگی مرد او را نزد رقیبان و مخالفانش محبوب می سازد، و بخل او وی را نزد فرزندانش منفور می کند.
غررالحکم، ج 3، ص 358

شرح حدیث:

  • چرا گاهی نزدیکان دور می شوند و دوران نزدیک؟
  • چرا گاهی خویشان بیگانه می گردند و بیگانگان خویش؟
  • راز آن را در نوع رفتار و معاشرت باید جستجو کرد و دریافت که چه چیزهایی «محبوبیت» می آورد و چه عواملی «نفرت» و«گریز» پدید می آورد.
  • جود و بخشندگی عامل جذب است در هر که باشد.
  • بخل هم صفتی گریزاننده است در هر کس که باشد. اگر دوستان و خویشاوندان شاهد بذل و بخشش نباشند، کم کم فاصله می گیرند و رابطه ها را می کاهند و بیگانگان اگر خیر و احسان و جود ببینند، جذب می شوند.
  • این خصلت انسان است که برده و بنده ی احسان می شود.
  • بنده ی حلقه به گوش ار ننوازی برود
  • لطف کن لطف که بیگانه شود حلقه به گوش
  • این تأثیر و قاعده و قانون، در خانواده و نسبت به فرزندان هم وجود دارد. کسی که به همسر و فرزندانش برسد و سخاوتمندانه برخورد کند، محبوبیت پیدا می کند و اگر اهل بخل و امساک باشد، از او بیزار می شوند و چه بسا آرزوی مرگش را کنند تا پس از او به نوایی برسند.
  • «جود» کلید دوستی و محبّت است.
  • «بخل» هم قفل رابطه ها و مهرورزیهاست. مبادا آن جا که باید جود کنیم، بخل ورزیم و درهای گشوده را هم قفل کنیم.

منبع: حکمت های علوی و ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام علی ع)، جواد محدثی.

مفهوم حقیقی نماز از نظر امام علی علیه السلام

جابر بن عبداللّه انصارى گوید: 
روزى به همراه مولاى متّقیان، امام علىّ علیه السلام بودم، شخصى را دیدیم که مشغول نماز است ، حضرت به او خطاب کرد و فرمود: آیا معنا و مفهوم نماز را مى دانى که چگونه و براى چه مى باشد؟ 
اظهار داشت : آیا براى نماز مفهومى غیر از عبادت هم هست ؟ 
حضرت فرمود: آرى ، به حقّ آن کسى که محمّد صلّى اللّه علیه و آله را به نبوّت مبعوث گردانید، نماز داراى تاءویل و مفهومى است که تمام معناى عبودیّت در آن خواهد بود. 
آن شخص عرض کرد: پس مرا تعلیم فرما. 
امام علیه السلام فرمود: 
  • معنا و مفهوم اوّلین تکبیر آن است که خداوند، سبحان و منزّه است از این که داراى قیام و قعود باشد. 
  • دوّمین تکبیر یعنى ؛ خداى موصوف به حرکت و سکون نمى باشد. 
  • سوّمین تکبیر یعنى ؛ این که نمى توان او را به جسمى تشبیه کرد. 
  • چهارمین تکبیر یعنى ؛ چیزى بر خداوند عارض نمى شود. 
  • پنجمین تکبیر مفهومش آن است که خداوند، نه محلّ خاصّى دارد و نه چیزى در او حلول مى کند. 
  • ششمین تکبیر معنایش این است که زوال و انتقال و نیز تغییر و تحوّل براى خداوند مفهومى ندارد. 
  • و هفتمین تکبیر یعنى ؛ بدان که خداوند سبحان همچون دیگر اجسام ، داراى اءبعاد و جوارح نیست . 
سپس در ادامه فرمایش خود فرمود:
  • معناى رکوع آن است که مى گوئى : خداوندا! من به تو ایمان آورده ام و از آن دست بر نمى دارم ، گرچه گردنم زده شود. 
  • و چون سر از رکوع بر مى دارى و مى گوئى : (( سَمِعَ اللّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ الحَمْد للّه ربّ العالمىن )) یعنى ؛ خداوندا! تو مرا از عدم به وجود آورده اى و من چیزى نبوده و نیستم ، پس هستى مطلق توئى . 
  • و هنگامى که سر بر سجده فرود آورى ، گوئى : خداوندا! مرا از خاک آفریده اى ؛ و سر بلند کردن از سجده یعنى ؛ مرا از خاک خارج گردانده اى . 
  • و همین که دوّمین بار سر بر سجده گذارى یعنى ؛ خداوندا! تو مرا در درون خاک بر مى گردانى ؛
  • و چون سر بلند کنى گوئى : و مرا از درون همین خاک در روز قیامت براى بررسى اعمال خارج مى گردانى . 
  • و مفهوم تشهّد، تجدید عهد و میثاق و اعتقاد به وحدانیّت خداوند؛ و نیز شهادت بر نبوّت حضرت رسول و ولایت اهل بیت او علیهم صلوات اللّه مى باشد. 
  • و معناى سلام ، ترحّم و سلامتى از طرف خداوند بر بنده نماز گذار است ، که در واقع ایمنى از عذاب قیامت باشد.(1)

پی نوشت :

1- مستدرک الوسائل : ج 4، ص 105، ح 5، بحارالا نوار: ج 84، ص 253، ح 38.

منبع:چهل داستان و چهل حدیث از امام علی علیه السلام، حجه الاسلام و المسلمین عبدالله صالحی